Zoran Meter*
Kryeredaktor i “Gjeopolitika”
Skenari i zi “luftë dhe paqe” për Ukrainën; poligon i stërmadh që u nevojitet të gjithëve.
Vendet e NATO-s planifikojnë të përqëndrojnë afro 40 mijë ushtarë dhe 15 mijë mjete ushtarake në Lindje të Europës, pikërisht në afërsi të kufinjve Perëndimorë të Rusisë. Gjyasma e këtij kontingjenti është nga SHBA-të. Seria e parë e armatimeve tashmë është shkarkuar në portin grek Aleksandropulis.
Turqia informoi sot nënëshkruesit e Konvetntës Montró mbi praninë e dy anijeve luftarake amerikane që lëvizin nëpër Detin e Zi. Sipas raporteve mediatike bëhet fjaë për anijet lufarake USS Roosvelt dhe USS Donald Cook. Më parë, në shtypin amerikan, duke iu referar burimeve nga Pentagoni, është përhapur informacioni se Shtetet e Bashkuara të Amerikës në javët e ardhshme do të shqyrtojnë mundësinë për dërgimin e anijeve luftarake në Detin e Zi “për ti treguar mbrojtje Ukrainës”. Po rritet edhe aktiviteti i NATO-s përgjatë kufinjve rusë. Dje përfundoi stërvitja ndërkombëtare ushtarake në Lituani, ndërsa së shpejti NATO-ja do të zhvillojë stërvitje të madhe ushtarake me emërtimin “Defender Europe 2021”.
Është fjala për stërvitjen shtarake që duhej të ishte zhvilluar vitin e kaluar por që u shty për shkak të pandemisë së koronavirusit Covid-19. Gjatë kësaj stërvitje, e cila do të mbahet gjatë muajve maj-qershor, planifikohet të përqëndrohen 40.000 ushtarë të NATO-s (fillimisht ishin planifikuar 30.000, ndërsa 10.000 ushtarët shtesë mund të konsiderohen si njëfarë përgjigje në llojin e vet nga ana e NATO-s kundër Rusisë për shkak të rritjes së krizës në Lindje të Ukrainës), 15.000 njësi armatimi dhe pajisjesh ushtarake në zonën e Baltikut dhe Detit të Zi. Amerikanët planifikojnë të angazhojnë në mënyrë direkte 20 mijë ushtarë, madje disa prej tyre do të transportohen nga matanë oqeanit Atlantik. Kontingjenti i parë i pajisjeve- rreth 70 helikopterë dhe 300 copë armë speciale, janë shkarkuar në portin grek Aleksandropulis.
Stërvitja do të zhvillohet në territorin e Rumanisë, Bullgarisë dhe Kroacisë dhe pjesërisht do të përfshoihen edhe ujërat e Detit të Zi. Zbarkimi i njësive që do të marrin pjesë në stërvitje ka filluar që në muajin mars.
Në këtë stërvitje strategjike, pjesmarrësit do të stërviten për një konflikt të mundshëm luftarak me Rusinë, megjithëse një gjë e tilë nuk thuhet shprehimisht. Por mjedisi real gjeopilitik dhe ai i sigurisë, si dhe simulimi i realizimit të saj, goditje me raketa dhe sulme imagjinare të kundërshtarit nga drejtimi i Rusisë, thjesht e pohojnë një jë të tillë. Nga ana tjetër, për karakterin e stërvitjes në fjalë, në të cilën do të marrë pjesë edhe ushtria ukrainase, flasin këtyre ditëve edhe analistët ushtarakë ukrainas.
Bombarduesit strategjikë të flotës luftarake ajrore amerikane nga baza britanike Fairford ndoshta do të simulojnë sulme raketore, po të njëtin qëllim kanë edhe goditjet detare dhe të artilerisë të shpërndara në Detin e Zi.
Kjo stërvitje ushtarake me siguri që e shqetëson pushtetin rus pa marrë parasysh besimin e tyre mbi aftësinë e ushtrisë ruse në sigurimin e mbrojtjes së vendit. Për aftësinë e saj askush nuk dyshon, megjithatë, fakti se forcat e lartpërmendura të SHBA-ve dhe aleatëve të NATO-s, po grumbullohen në kufinjtë perëndimorë të Rusisë, përfshirë edhe fluturimet e avionëve zbulues që kanë aftësinë e fotografimit preciz dhe të detajuar të gjendjes në terren dhe shpërndarjen e forcave të formacioneve ushtarake ruse në Lindje të Ukrainës dhe në Krime, ku pikërisht kanë arritur njësi të mëdha tankiste ruse, nuk lënë hapësirë për ndonjëfarë qetësie të Moskës e le më pastaj optimizëm. Po ashtu nuk është optimizëm as fakti se Rusia gjatë këtyre javëve po kryen stërvitjen e saj në bazenin e Detit të Zi dhe po realizon lëvizje masive të formacioneve të saj në sektorin ushtarak Jugor në afërsi të kufinjve me Ukrainën.
Analistët rusë flasin edhe për një faktor tjetër që e shqetëson palën ruse dhe që është i lidhur në mënyrë indirekte me stërvitjen e lartpërmendur të NATO-s. Është fjala për atë se, pasiqë vitin e kaluar, SHBA-të u tërhoqën nga Marrëveshja mbi qiellin e hapur, do të jetë e vështirë të ndiqen nëse të gjitha forcat amerikane dhe pajisjet ushtarake, pas stërvitjes, do të kthehen përsëri andej nga kanë ardhur. Analistët mendojnë se disa prej njësive madje mund të vazhdojnë të qëndrojnë në Europën Lindore.
“Do të jetë shumë e vështirë të kontrollohen SHBA-të, aq më tepër mund të thuhet se një pjesë e mirë e forcave dhe e mjeteve do të jenë në sferën e paarritshme nga kontrolli. Kjo është ajo që shkakton më tepër shqetësim- nga viti në vit potenciali i NATO-s gjithnjë e më shumë po instalohet në Europë”- deklaroi drejtuesi i sektorit për shkencat politike dhe sociologjinë i Universitetit ekonomik rus “Plehanov”, analisti ushtarak Andrej Koshkin.
Momentalisht është duke u kryer imbarkimi i forcave ushtarake në portet amerikane Charlestoin dhe Beaumont. Ardhja e tyre në Europë është parashikuar në fund të muajit maj të këtij viti. Vetëm këtë vit, sipas të dhënave të Ministrisë ruse të mbrojtjes, janë realizar 78 fluturime të bombarduesve strategjikë amerikanë, ndërsa numuri flutrimeve të zbulimit në afërsi të kufinjve me Rusinë është dyfishuar në krahasim me vitin 2019.
E gjitha kjo ndodh në prapavijën e përkeqësimit të gjendjes në Juglindje të Ukrainës. Nuk ka nevojë të theksohet në mënyrë speciale se e elektreizuar është gjendja në vijën ndarëse mes ushtrisë ukrainase dhe forcave separatiste proruse në Donbas. Përveç bombardimeve të përditëshme dhe retorikës luftarake nga të dyja palët, udhëheqësit politikë të kryengritjes në republikat e vetëshpallura Donjeck dhe Lugansk, flasin hapur për faktin se janë ndërprerë të gjithë mundësitë për vazhdim të dialogut konstruktiv me qeverinë ukrainase, e cila sikurse shprehen, kurrë nuk ka dashur të bisedojë me ata, dhe se ka ardhur momenti që të nisin procesin e përfshirjes së rajoneve në fjalë në përbërje të Federatës amë Ruse.
Përveç kësaj Moska, në nivelin më të lartë politik (zyra e presidentit, MPJ) flet haptazi se, në rast të sulmit ushtarak ukrainas në rajonet kryengritëse Rusi, do të jetë e detyruar të ndërhyjë ushtarakisht, jo vetëm për shkak të shtetasve rusë që jetojnë atje (Vitet e fundit Moska u ka dhënë 300-400 mijë pasaporta ruse qytetarëve të Donbasit gjë e cila ka bërë që ata të kenë shtetësi të dyfishtë), por edhe për mbrojtjen e popullsisë civile në përgjithësi. Për këtë Putini ka thënë shprehimisht tha se Rusia në Donbas nuk do të lejojë një “Srebrenicë të re”.
Ka mundësi që Putini, nëpërmjet krizës në Lindje të Ukrainës dhe lëvizjen e trupave, teston vendosmërinë e shpallur të presidentit amerikan Xhozef Bajden për mposhtjen praktkisht të Rusisë, gjë që, sikurse thotë ai, nuk e ka bërë paraardhësi i tij Donald Tramp.
Por gjithsesi, më duhet të them edhe se probabiliteti i shpërthimit të konfliktitdhe i një lufte të mdhe në Lindje të Ukrainës është tejet i vogël. Të gjithë janë njëlloj të vetëdijshëm- si në Perëndim, ashtgue dhe në Kiev dhe në Moskë, se çfarë do të thoshte kjo në realitet: hyrje definitive e Rusisë në një konflikt në të cilin aleanca e NATO-s me siguri nuk do të përzihej duke dërguar trupa ushtarake në fushëbeteja. Maksimumi që do ti ofronte NATO-ja Kievit do të ishte sigurimi i të dhënave të zbulimit, dërgim armatimesh, ndërsa përgjigja politike e Moskës do të konsistonte në thirrjen e seancave urgjente të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, vendosja e sanksioneve të reja kundër Rusisë etj. E gjithë kjo do të shpinte, jo vetëm tërë Europën e Mesme, por edhe mbarë botën, në një luftë të re të madhe, të cilën askush nuk e dëshiron, e aq më pak ndokush do ta dëshironte për shkak të Ukrainës.
Kështu siç është Ukraina është për interesat amerikane tërësisht e mjaftueshme: përfaqëson një platformë të stërmadhe njerzore dhe territoriale për veprimtari aktive antiruse, para së gjithash në fushën politike, të sigurisë dhe informacionit (propagandës), gjë e cila Moskën do të detyrojë me preokupim afatgjatë për sigurimin e mbrojtjes së kufinjve dhe të interesave të saj në drejtimin strategjik Perëndimor, gjë të cilën Ukraina, me shoqërinë e saj të destabilizuar afatgjatë dhe me pamundësinë e gjetjes së një zgjidhje për rikthimin e territorit të saj të humbur në vitin 2014 e bllokon më së miri. Derisa të jetë kjo gjendje (e ajo mund të jetë shumë e gjatë dhe mund ta ndërpresë vetëm ndërhyrja e vërtetë ruse në rast se ajo vihet me “shpatulla për mur”), Perëndimi ka alibi për mosinicimin e dialogut politik të barabartë me Rusinë, për ndëshkime të përjetëshme, sanksione dhe shantazhe me synimin e pritmërisë së përjetëshme për destabilizimin e shoqërisë ruse që mund të shpinte në ndryshimin e pushtetit dhe rikonfigurimin politik të këtij vendi.
Çfarëdo zgjidhje reale e çështjes së ndërlikuar ukrainase nëpërmjet marrëveshjes eventuale me Moskën, heret apo vonë Ukrainën do të shndrronte në një territor të pacifikuar gjë që në lojërat e sotme gjeopolitike pakkujt i nevojitet.
Humbësi më i madh në të gjithë këtë është përfundimisht populli ukrainas i cili do të jetë i detyruar të jetojë për një kohë të gjatë në këtë gjendje- në një gjendje të përjetëshme mes luftës dhe paqes- skenar i denjë për Dostojevskin.
Por, nga ana tjetër, kjo ishte që në fillim përzgjedhja që bënë elitat ukrainase sepse, edhe një analist mesatar në atë kohë, e kishte të qartë se çfarë do të ndodhë pas “revolucionit në sheshin Majdan”, në planin gjeopolitik global dhe rajonal.
Përktheu për Argumentum.al : Xhelal FEJZA
© Argumentum
