Profesori Peter Roberts është bashkëpunëtor i lartë në Institutin Mbretëror për Shërbime të Bashkuara me seli në Mbretërinë e Bashkuar, institut që ka në fokus mbrojtjen dhe sigurinë. Hulumtimet e tij përqendrohen në konfliktet bashkëkohore dhe mënyrën se si zhvillohen luftërat.
Në një intervistë për Shërbimin Gjeorgjian të Radios Evropa e Lirë, Roberts tha se mënyra e preferuar e Perëndimit për të luftuar sot – forca masive që synojnë të arrijnë fitore të shpejtë – nuk po funksionon në Ukrainë, ku ushtria e Kievit është përfshirë në një luftë rrënuese kundër forcave pushtuese ruse.
Presidenti rus, Vladimir Putin, po vë bast që të ketë një konflikt që zvarritet për vite të tëra, tha Roberts, dhe “të tejkalojë periudhën kohore të vëmendjes që i jep Perëndimi” këtij konflikti.
Për Ukrainën, luftëtarët e së cilës janë “më të aftë”, sipas Roberts, shumë varet nga aftësia e vendit për të rritur prodhimin e brendshëm ushtarak, me partnerët e saj që luajnë rol në këtë drejtim.
Radio Evropa e Lirë: Sa ka evoluar mënyra se si Perëndimi bën luftë që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës më 2022? Çfarë është mësuar nga kjo ngjarje?
Peter Roberts: Është një pyetje interesante. Mënyra perëndimore e luftës është një koncept që shumë njerëz e kanë mbajtur të pandryshuar, që ka të bëjë me manovra, me ekspeditë ushtarake, me teknologji të lartë, që ka të bëjë me shpejtësinë dhe ritmin, fuqinë ajrore dhe saktësinë. Mendoj se kjo është një ide që ka pasur ndikim në shumicën e fuqive perëndimore që nga vitet ’80. Por, nëse shikojmë në vitin 2003, 2004, kjo periudhë ndoshta ishte pika më e lartë dhe fundi i këtij koncepti. Më pas erdhën një sërë angazhimesh shumë të vështira për Perëndimin, një sërë mësimesh që ata është dashur t’i nxirrnin, ndoshta disa edhe i kanë nxjerr, për idenë që manovrat, koha, shpejtësia jo domosdo funksiononin më në atë mënyrë, veçanërisht në fushatat e gjata që ata përjetuan për 20 vjet në Irak dhe Afganistan.
Një gjë që Ukraina ka e nxjerrë në pah shumë fuqishëm është rikthimi në luftimet konvencionale të nivelit të lartë, në kuptimin që ky lloj luftimi ishte harruar gjerësisht pas Koresë dhe Vietnamit: luftime të gjata dhe të ashpra. Ideja që mund të ishte një luftë e shpejtë ishte një qasje shumë selektive nga Perëndimi që tha: Hej, ne mund të bëjmë që luftërat të zhvillohen shpejt dhe me përfundim të mirë. Dhe Ukraina ka shtyrë shumë aleatë perëndimorë dhe ushtritë e tyre të thonë: Oh, na duhet të kthehemi në shkallën e gatishmërisë dhe përgatitjes, të trajnimit të fuqisë ushtarake dhe të aftësive. Dhe mos harroni, disa prej këtyre armëve konvencionale që shumë në Perëndim donin t’i sakrifikonin, në mënyrë që të mund të investonin në hapësirën kibernetike dhe në teknologjinë e re që mendohej se do të ishte fituese në fushëbetejë, por që në të vërtetë nuk ka prodhuar rezultat.
Radio Evropa e Lirë: Pra, ajo shprehja e vjetër që djemtë do të kthehen në shtëpi për Krishtlindje tani është më e vërtetë se kurrë më parë?
Peter Roberts: E saktë. Mendoj se në ushtritë perëndimore ka një dilemë të vërtetë, sepse ato janë të pajisura dhe të përgatitura për të zhvilluar luftëra të shkurtra, luftëra me teknologji të lartë. Këto ushtri tani po përballen me dilemën se kjo nuk është mënyra se si armiqtë po luftojnë. Mendoj se fakti që armiku mund të zgjedhë mënyrën se si e zhvillon luftën, është një fakt që është lënë në harresë në mendësinë ushtarake perëndimore.
Radio Evropa e Lirë: A ishte kjo për faktin se shanset ishin më shumë në favor të Perëndimit?
Peter Roberts: Absolutisht. Edhe pse shanset gjithmonë kanë qenë në favor të Perëndimit, ju mund t’i shihni këto mësime që dalin nga Iraku dhe Afganistani. Në Afganistan kishim një aleancë që nuk ishte parë kurrë në histori, në kuptimin e aftësive ushtarake, që kishte fuqi më të madhe sesa pjesa tjetër e botës, që kishte inteligjencë dhe analiza, që zotëronte ajrin dhe kishte teknologjinë më të sofistikuar në gjenerata… dhe sërish, ata u mposhtën. Ata u mposhtën nga një forcë prej 5.000-10.000 luftëtarësh, që endeshin me kuaj, që ndërtonin bomba artizanale dhe luftonin me armë të Luftës së Dytë Botërore.
Pra, kjo ideja e mënyrës perëndimore të luftës, siç ata e parashikuan për 30 vjet se mund durojë dhe ende mund të ketë sukses, ishte thellësisht e gabuar dhe problematike. Megjithatë, shumë pak persona e pranuan këtë gjë. Ka shumë që e kanë mohuar dhe vazhdojnë ta mohojnë. Për të gjitha njoftimet se pas Ukrainës, Gjermania do të riarmatoset, Mbretëria e Bashkuar do të investojë më shumë para, ju mund të shihni pak shtete që po plotësojnë këto qëllime. Polonia ndoshta, Suedia, disa shtete nordike, shtetet baltike, por ka pak fuqi të mëdha ushtarake evropiane – Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Gjermania – që i janë përmbajtur retorikës politike pas nisjes së luftës në Ukrainë. Prandaj, unë mendoj se këtu qëndron një prej problemeve kyçe: Ata duket se nuk mund të bindin popullatën e tyre apo veten që janë në një moment që në të vërtetë duhet të investojnë.
Radio Evropa e Lirë: Manovrat e lavdëruara me armë të kombinuara – metoda e preferuar e Perëndimit për luftërat e mëvonshme – para kundërofensivës u përkrah gjerësisht dhe besohej se Ukraina do të ishte në gjendje ta përdorte këtë lloj luftimi në fushëbetejë. Nëse do të mund ta bënte, ai do të jepte rezultate. Ne kemi parë pak nga kjo metodë, në fakt komandanti i përgjithshëm i ushtrisë ukrainase, gjenerali Valeriy Zaluzhniy, gjatë një interviste të dhënë së voni për The Ecomonist tha se lufta është në një bllokadë. Pse?
Peter Roberts: Manovra me armë të kombinuara është vetëm një mënyrë e luftimeve, apo jo? Pra kjo metodë – në vend që të luftoni me këmbësori apo vetëm me artileri – ju luftoni me të gjitha armët së bashku: inxhinierinë, artilerinë, këmbësorinë, plus fuqinë ajrore dhe sulmet nga distanca. Dallimi, mendoj unë, është se Perëndimi priste që kjo metodë të përdorej për më shumë gjëra: për të lëvizur forcat përreth fushëbetejës, për të sulmuar vullnetin dhe kohezionin e armikut për të luftuar. Ukraina e ka bërë këtë në disa raste. Shtabi i Përgjithshëm ukrainas ka bërë një punë të mrekullueshme në sulmet ndaj komandës dhe kontrollit rus. Ata kanë bërë një punë të shkëlqyer për të ndërprerë linjat e furnizimeve dhe për të sulmuar në zonat më të thella. Prandaj, ne këtu pamë sukses në kundërofensivën në fund të vitit të kaluar.
Marre me shkurtime ne Radio Evropa e Lire
