Kancelari gjerman Friedrich Merz u bëri thirrje të enjten udhëheqësve të tjerë evropianë të bashkohen dhe të afirmohen si një forcë e pavarur në një rend të ri botëror që dominohet gjithnjë e më shumë nga Shtetet e Bashkuara, Kina dhe lojtarë të tjerë të fuqishëm.
Evropa është një “alternativë ndaj imperializmit dhe autokracisë në botë”, tha Merz në parlament ndërsa mbajti një fjalim mbi politikën e jashtme një javë pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump zbuti retorikën e tij mbi ambiciet e tij për të blerë Groenlandën.
“Ne kemi diçka për t’u ofruar partnerëve tanë në të gjithë botën, si ekonomikisht ashtu edhe, mbi të gjitha, në aspektin e vlerave”, tha Merz.
Merz tha se Evropa duhet të gjejë një mënyrë për t’u bërë përsëri një lojtare dominuese për të afirmuar veten mes rendit që ndryshon me shpejtësi dhe që është çrregulluar që kur Trump mori detyrën për një mandat të dytë pak më shumë se një vit më parë.
Evropianët do të jenë në gjendje të zbatojnë idetë e tyre vetëm “nëse ne vetë mësojmë të flasim gjuhën e politikës së fuqisë”, u tha Merz ligjvënësve.
“Ka një erë të ashpër që fryn në këtë botë dhe ne do t’i ndiejmë efektet e saj në të ardhmen e parashikueshme”, tha ai.
Megjithatë, ndryshimet mund të paraqesin gjithashtu mundësi për një Evropë që vepron në bazë të sundimit të ligjit dhe është e përkushtuar ndaj bashkëpunimit ndërkombëtar, vuri në dukje udhëheqësja gjermane.
Që Evropa të pohojë veten, kontinenti duhet të marrë përsipër sigurinë e vet dhe të zgjerojë aftësitë e saj mbrojtëse, të rrisë konkurrencën ekonomike për të mbajtur ritmin me SHBA-në dhe Kinën dhe të veprojë si një front i bashkuar.
Duke folur për përpjekjen e Trump për të blerë Groenlandën, Merz vlerësoi reagimin e bashkuar nga aleatët evropianë të NATO-s.
Trump hoqi dorë nga kërcënimet për të vendosur tarifa në mosmarrëveshje ose edhe për të blerë territorin në pronësi të Danimarkës me forcë, pasi kombet evropiane kërcënuan me kundër-tarifa.
Kjo përvojë u lejoi shkurtimisht evropianëve të ndienin “gëzimin e vetërespektit”, tha Merz, duke shtuar se “ky vetëbesim i rigjetur” tani duhet të përdoret për të trajtuar çështje të mëtejshme.
Fjalimi i kancelarit i bëri jehonë fjalimit të tij në Forumin Ekonomik Botëror në Davos javën e kaluar, ku ai theksoi se bota ka hyrë në “një kohë të politikës së fuqive të mëdha” dhe nuk është më “një vend komod”.
Merz, i cili është përpjekur të merret me Trumpin duke përdorur një përzierje lajkash dhe kujdesi, kritikoi ashpër deklaratat e fundit kontraverse të presidentit amerikan mbi rolin e trupave të NATO-s në Afganistan.
“Ne nuk do të lejojmë që ky mision, të cilin e kryem edhe në interes të aleatit tonë, Shteteve të Bashkuara, të nënvlerësohet dhe të nënvlerësohet sot”, tha Merz, duke mbajtur një ton shumë më të ashpër ndaj Trumpit.
Javën e kaluar, Trump pretendoi se SHBA-të nuk kishin “nevojë” kurrë për mbështetjen e NATO-s gjatë pushtimit të Afganistanit në vitin 2001, i cili u nis për të rrëzuar talebanët në përgjigje të sulmeve të 11 shtatorit.
Në një intervistë me Fox News, Trump sugjeroi që disa vende të tjera të NATO-s kishin dërguar trupa në Afganistan, por “ata qëndruan pak prapa, pak larg vijave të frontit”.
Merz theksoi 59 ushtarët gjermanë që u vranë në Afganistan, si dhe më shumë se 100 që u plagosën rëndë gjatë misionit.
“Do t’u thoja ushtarëve tanë në dislokim dhe në bazat e tyre: shërbimi juaj ka qenë dhe vazhdon të jetë i vlefshëm”, tha Merz. “Ai përfaqëson lirinë tonë dhe paqen në botë”.
Aleancat e vendosura nuk duhet të rrezikohen lehtë, tha kancelari, duke theksuar se Gjermania nuk do ta lejonte veten të dominohej nga SHBA-të.
“Si demokraci, ne jemi partnerë dhe aleatë, jo vartës”, tha ai. Ndërsa një dorë do të shtrihej gjithmonë drejt Uashingtonit, ky duhet të jetë parimi udhëheqës, shtoi ai.
Mes këtij rendi botëror në ndryshim e sipër, Gjermania synon të jetë “pjesë e një rrjeti dinamik dhe të shkathët shtetesh sovrane që duan të vazhdojnë t’i përmbahen një rendi të bazuar në rregulla”.
Merz foli në favor të tregtisë së lirë dhe kundër tarifave, “sepse ne e dimë nga përvoja se vetëm tregjet e hapura dhe tregtia e lirë janë mënyra e duhur për të arritur prosperitet dhe siguri për kombin”.
Në këtë sfond, ai përshëndeti rëndësinë e marrëveshjes së re tregtare BE-Mercosur me Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain, si dhe planet e bllokut për të përfunduar një marrëveshje tregtare me Indinë./dpa-argumentum.al
