Kancelari gjerman Friedrich Merz të enjten lëshoi një thirrje zgjimi për aleatët e tij evropianë, duke i nxitur ata të përshtaten shpejt me faktin se rendi i vjetër botëror po “shpërbëhet me një ritëm marramendës”.
Merz iu drejtua Forumit Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës, vetëm disa orë pas një kthese të madhe në lidhje me Groenlandën nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, i cili tërhoqi kërcënimet e tij për përdorimin e forcës për të blerë ishullin Arktik që është pjesë e aleatit të NATO-s, Danimarkës.
Trump tha gjithashtu se do të përmbahej nga vendosja e tarifave shtesë për një grup aleatësh evropianë të NATO-s që kanë kundërshtuar përpjekjen e tij për ta marrë ishullin, ku do të përfshihej edhe Gjermania.
Ndërsa kthesa erdhi si një lehtësim i madh për udhëheqësit evropianë, Merz e përdori fjalimin e tij në mbledhjen e politikëbërësve dhe elitave të biznesit për të përcjellë mesazhin se bota ka hyrë në “një kohë të politikës së fuqive të mëdha”.
Pushtimi i Ukrainës nga Rusia shënoi fillimin e “një epoke të re, por ndryshimi është shumë më i thellë”, tha udhëheqësi gjerman.
“Kina, me largpamësi strategjike, është futur në radhët e fuqive të mëdha”, tha Merz.
“Pozicioni kryesor global i Shteteve të Bashkuara po sfidohet dhe Uashingtoni reagon duke riformësuar rrënjësisht politikën e tij të jashtme dhe të sigurisë.”
Rendi i ri botëror, tha Merz, është “ndërtuar mbi pushtet, mbi forcë dhe kur bëhet fjalë për të, mbi forcë. Nuk është një vend komod.”
‘Ne kemi një zgjedhje’
Por Merz, i cili udhëheq ekonominë më të madhe të Evropës, theksoi gjithashtu se bota nuk ishte “në mëshirë” të rendit të ri, duke u bërë thirrje partnerëve evropianë të ngushtojnë radhët dhe të rrisin bashkëpunimin për të rritur aftësitë mbrojtëse dhe konkurrencën ekonomike në mënyrë që të mbizotërojnë.
“Ne kemi një zgjedhje. Ne mund ta formësojmë të ardhmen. Për të pasur sukses, duhet të përballemi me realitete të ashpra dhe të hartojmë kauzën tonë me realizëm të qartë.”
Duke kujtuar përpjekjen e Gjermanisë për dominim botëror që kulmoi në Luftën e Dytë Botërore, Merz tha: “Një botë ku vetëm pushteti ka rëndësi është një vend i rrezikshëm.”
“Le të mbajmë mend, forca jonë më e madhe mbetet aftësia për të ndërtuar partneritete dhe aleanca midis të barabartëve bazuar në besim dhe respekt të ndërsjellë.”
Gjermania ‘do të bëjë më shumë’ në Arktik
Duke iu referuar trazirave të fundit gjeopolitike, Merz përshëndeti kthesën 180 cent të Trump për Groenlandën, duke thënë “kjo është rruga e duhur për të ecur”.
Gjermania mbështet bisedimet midis Danimarkës, Groenlandës dhe SHBA-së, tha Merz, pasi Trump la të kuptohej për një marrëveshje të mundshme mbi Groenlandën pas bisedimeve me Sekretarin e NATO-s Mark Rutte të mërkurën në mbrëmje.
Por Merz nuk u tërhoq nga mbështetja e tij për integritetin territorial të Groenlandës.
“Çdo kërcënim për të përvetësuar territorin evropian me forcë do të ishte i papranueshëm. Dhe zonja dhe zotërinj, tarifat e reja do të minonin gjithashtu themelet e marrëdhënieve transatlantike”, tha ai.
Megjithatë, ai pranoi se aleatët evropianë “duhet të bëjnë më shumë për të siguruar veriun e lartë si NATO”, dhe u zotua se Gjermania do të rriste përfshirjen e saj në mbrojtjen e rajonit të Arktikut.
“Ne do ta mbrojmë Danimarkën, Groenlandën, veriun, nga kërcënimi i paraqitur nga Rusia. Ne do të mbështesim parimet mbi të cilat është themeluar partneriteti transatlantik, përkatësisht sovranitetin dhe integritetin territorial”, tha Merz.
Udhëheqësi gjerman tha se e mirëpriti faktin që SHBA-të e marrin “seriozisht” kërcënimin që paraqet Rusia në rajon.
“Ne ndajmë bindjen se si aleatë evropianë të NATO-s, duhet të bëjmë më shumë për të siguruar veriun e lartë si NATO,” tha ai. “Gjermania po bën pikërisht këtë. Ne po e bëjmë në kuadër të NATO-s dhe do të bëjmë më shumë.”
Sipas burimeve, marrëveshja e stacionimit për Groenlandën do të rishikohet për të marrë në konsideratë sistemin e planifikuar amerikan të mbrojtjes nga raketat Golden Dome, të cilin Trump dëshiron ta ngrejë në ishullin më të madh në botë.
Përveç kësaj, SHBA-ve do t’u jepet një zë në projektet e investimeve nga vendet e tjera në Groenlandë, ndërsa planifikohet një përfshirje më e madhe e vendeve evropiane të NATO-s në rajonin e Arktikut.
Samiti i BE-së në Bruksel
Në prag të konferencës në Davos, Merz u përpoq të shmangte nxitjen e mëtejshme të debatit për Groenlandën, duke treguar se evropianët donin t’u përgjigjeshin “sfidave të tilla” në një mënyrë “të matur dhe të përshtatshme”.
Më pas, Merz do të udhëtojë për në Bruksel për samitin e BE-së, i cili do të përqendrohet gjithashtu në debatin për Groenlandën.
Kancelari pritet të jetë në rrugën e tij drejt Brukselit gjatë ceremonisë së planifikuar nga Trump për të lançuar Bordin e tij të ri të Paqes, të cilin kryeqytetet evropiane e kanë frikë si një rival të OKB-së.
Merz, i cili ka qenë i heshtur për përfshirjen e mundshme të Gjermanisë në bord, nuk e preku çështjen në fjalimin e tij në Davos.
/dpa-argumentum.al
