REAL POLITIK NR. 120
17 – 31 JANAR 2026
Komente “ flash” mbi 3 ngjarjet kryesore diplomatike, shkurt dhe shqip, vetëm me 1000 fjalë nga analisti i njohur,
DR. JORGJI KOTE
Mjeshtër i Madh në Diplomaci
1.Nga Mollë sherri në nyje bashkëpunimi! Pasditën e 21 Janarit të gjithë dhe sidomos Groenlanda muarën frymë thellë të lehtësuar nga ankthi dhe makthi i muajve të fundit. Në vend të “bombës” së pushtimit, Presidenti Trump shtriu papritur “degën e ullirit”.
Lidhur me psetë e këtij befasimi, merita kryesore i jepet «Heroit të Davosit » Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, i cili e bindi Presidentin Trump për anullimin e pushtimit të Groenlandës. Me sugjerimin e tij se « nuk ka nevojë ta pushtosh një vend që ta kontrollosh atë »
Në këtë vendim ndikuan shumë aktorë dhe faktorë madhorë, duke nisur nga komuniteti i madh afarist amerikan, që e paralajmëroi Trumpin për humbjet e pallogaritshme të flukseve të investimeve të huaja në rastin e pushtimit të mundshëm të Groenlandës; po ashtu shumica dërmuese e opinionit publik dhe politika amerikane e të dyja krahëve ishin kundër atij pushtimi.
Faktori tjetër ishin zgjedhjet e mesmandatit për Kongresin dhe Senatin më 3 Nëntor, me pasojat e tyre për Administratën Trump dhe sidomos rezultatin e zgjedhjeve presidenciale 2028.
Padyshim që ndikim përcaktues kishte edhe veprimi efikas diplomatik europian. Europianët, britanikët, kanadezët dhe të tjerët e ”shkrinë” artin e diplomacisë së tyre brilante, të shoqëruar me veprime politike, ekonomike dhe ushtarake, për të treguar se nuk do të toleronin shkeljen e të drejtës ndërkombëtare dhe sovranitetit. Europa tregoi dhëmbët dhe muskujt me zotimin solemn se nuk do t’i bënin më askujt as lëshime dhe as lajka për sovranitetin dhe integritetin territorial.
Ata qëndruan të vendosur dhe të gatshëm për kundërveprim, përfshirë të ashtuquajturën ” bazuka tregtare” e BE-së e njohur si “ bomba atomike ekonomike”; kjo e fundit përfshin masa dragoniane të BE-së ndaj një vendi, qoftë edhe SHBA-të, kur veprojnë ndaj tyre me sanksione shtrënguese ekonomike.
Europa kishte të drejtë sepse pushtimi i Groenlandës nga SHBA-të do të krijonte një precedent tejet negativ dhe te rrezikshëm, mbasi nëse kjo do të ndodhte, atëhere asnjë vend nuk do të gdhihej më i sigurt. Për pasojë, kjo mollë e madhe sherri do të kthehej në vijë të ashpër ndarjeje deri në fundin e vetë NATO-s.
Lidhur me skenarët e mundshëm për menaxhimin politik dhe ushtarak për krizën në Groenlandë, ato konsistojnë në arritjen e një marrëveshjeje kornizë e cila do të përfshijë edhe kontrata ekonomike/tregtare me SHBA-të; gjithashtu, ajo do të përcaktojë të drejtat ekskluzive amerikane për shtimin e ndjeshëm të pranisë së saj ushtarake në Groenlandë. Kjo marrëveshje do të shoqërohet me përditësimin e Marrëveshjes së vitit 1951 mes SHBA-ve, Danimarkës dhe Groenlandës, mbi bazën e të cilës në Groenlandë nuk do të lejohet asnjë investim kinez, edhe pse ajo prani është joekzistente.
Skenari tjetër është një Marrëveshje Asociimi me Groenlandën, e cila do të garantojë dhe forcojë statusin autonom të ishullit. Ndërkohë, ashtu si britanikët në Qipro, edhe SHBA-të do të kenë të drejta të plota në territoret ku do të kenë bazat ushtarake në Groenlandë.
Skenari i fundit dhe më i padëshirueshmi është blerja e ishullit nga SHBA-të, me terma dhe kushte që do të fiksohen kur dhe nëse do të vijë ai moment.
2. Fillim jo premtues! Ashtu siç pritej, themelimi i Këshillit Botëror të Paqes më 22 Janar krijoi shumë kundërshtime, aludime dhe dyshime mbi të ardhmen e tij. Ndaj Këshilli i Paqes po i turbullon, më shumë se po i qetëson ujrat gjeopolitike.
Në fakt, mjafton një krahasim retrospektiv i Këshillit të Paqes me OKB-në, KiE-në dhe OSBE-në për të parë dallimet e tyre të mëdha në çdo aspekt diplomatik.
Kështu, krijimi i tyre kishte karakter gjithëpërfshirës; ai nuk ishte rezultat i një lideri të vetëm, as i ujdive të tipit “lere ose merre“, siç po ndodh me Këshillin e Paqes, por produkt i një procesi mirëkuptimi, bashkëpunimi dhe demarshesh nga ekipet diplomatike të vendeve pjesëmarrëse që zgjatën 3 – 4 vjet.
Themelimi i tyre u bë pa ngut, pa trysni dhe pa improvizime, jo brenda natës, javës dhe muajit si Këshilli i Paqes.
Ato u mbështetën mbi të drejtën ndërkombëtare, rezolutat e OKB-së, BE-së, etj.
Ndërsa Këshilli i Paqes ka mandat të përkohshëm nga KS i OKB-së vetëm për paqen në Gazë. Ndaj, tejkalimi i mandatit, siç del edhe nga Karta e Këshillit të Paqes, që ngjan më tepër si trakt ose pamflet propagandistik përbën shkelje të të drejtës kombëtare dhe ndërkombëtare. Ndaj edhe pa i hyrë aspekteve të tjera, Italia, Gjermania, Franca, Britania e Madhe, Spanja, etj e kanë refuzuar atë.
Në vijim, organizatat e lartpërmendura nuk ishin paralele, plotësuese dhe as mbivendosje e ndonjë grupimi tjetër. E kundërta po ngjet me Këshillin e Paqes, për të cilin janë ngritur dyshime serioze, madje është krijuar menjëherë perceptimi i gjerë publik se nëpërmjet tij synohet mbivendosja ose krijimi i një OKB-je private të Donald Trump! Këtë imazh negativ e përforcojnë vetë procedurat e ngutshme të krijimit të saj, pa konsultime paraprake me BE-në dhe me vendet që u ftuan të jenë pjesë e tij dhe njoftimi me urgjencë në çastet e fundit. Si për ta vërtetuar këtë perceptim negative mbi Këshillin si anti-OKB, Presidenti Trump disa javë më parë njoftoi largimin nga 66 organizata ndërkombëtare, 31 prej të cilave të OKB-së. Mirëpo nisur nga përvoja e aj 80 vjeçare dhe filialet e saj kudo në botë, OKB-ja mund të çmontohet, por nuk zëvendësohet dot.
Dyshimeve të mësipërme ia “vuri kapakun“ mandati i përjetshëm i kryesimit dhe vetos nga Presidenti Trump dhe mungesa e rregullave mbi rolin dhe përgjegjësitë mes vendeve deri te kryesimi me rotacion, siç ndodh në OKB, BE, NATO, KiE, etj. Edhe pagesa 1 miliard Dollarë për një vend të përhershëm në Këshill i kundërvihet praktikave të mëparshme, ku secili vend paguan një kuotë të caktuar në raport me popullsinë dhe nivelin ekonomik.
3.Mungesë e çuditshme! Konsiderohet me të drejtë mosprania e Kryeministrit Rama në ceremoninë themeluese të Këshillit të Paqes në Davos, ndonëse kishte siç pretendon ftesë personale.
Justifikimi me vizitën e Ivanka Trump nuk bind kërkënd. Sepse asgjë nuk e pengonte atë të shkonte në Davos dhe të kthehej për t’i bërë nderet edhe Ivankës, që prapë çuditërisht shkoi në Tiranë pikërisht atë ditë historike. Kjo mungesë mister mund fshehë një “ JO” diplomatike amerikane, duke e privuar Ramën nga shansi i artë i takimit me kreun e Shtëpisë së Bardhë, ose Babain në vend të Bijës, por edhe të dy bashkë.
© 2026 Argumentum
