Fushata zgjedhore presidenciale e Maqedonisë së Veriut ishte konkurruese dhe liritë themelore duke përfshirë lirinë e medias u respektuan, por fusha të rëndësishme të garës presidenciale që përfshinin rregullat e fushatës, aksesin në media dhe shpërndarjen e fondeve shtetërore nuk janë të rregulluara, duke minuar parimin kryesor të sigurisë juridike, thanë vëzhguesit ndërkombëtarë në një deklaratë sot.
Misioni i përbashkët vëzhgues nga Zyra e OSBE-së për Institucionet Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR) dhe Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës (PACE) zbuloi se ndërsa kuadri ligjor krijon bazën për zgjedhje demokratike, mbeten të shumta boshllëqe. Në të njëjtën kohë, lidhja midis përkatësisë së partive politike nga njëra anë dhe fondeve të fushatës dhe mundësive të medias nga ana tjetër rezultoi në një avantazh për kandidatët e lidhur me partitë kryesore në parlament.
“Këto ishin një zgjedhje konkurruese që u zhvillua në një atmosferë paqësore dhe demokratike,” tha Jillian Stirk, e cila drejtoi misionin e vëzhgimit të zgjedhjeve të ODIHR. “Sidoqoftë, retorika gjithnjë e më negative ishte për të ardhur keq dhe reflektonte fragmentim më të gjerë politik dhe ndarje etnike. Në të njëjtën kohë, boshllëqet në ligjin zgjedhor dhe miratimi i nxituar i ndryshimeve ligjore nuk adresuan nevojën e kahershme për reforma ligjore. Duhet vullnet më i madh politik për të kapërcyer këto mangësi.”
Rreth 1.8 milionë qytetarë u regjistruan për të votuar në zgjedhjet e djeshme. Pavarësisht organizimit të dy zgjedhjeve në të njëjtën kohë, mungesave të vazhdueshme të stafit dhe mungesës së financimit, administrata zgjedhore përmbushi të gjitha afatet ligjore dhe në përgjithësi gëzonte besimin e publikut. Vëzhguesit e vlerësuan pozitivisht ditën e zgjedhjeve në përgjithësi dhe vunë re se procedurat e votimit ishin respektuar në masë të madhe.
Me afrimin e ditës së zgjedhjeve, fushata u bë gjithnjë e më negative si në internet ashtu edhe jashtë saj, duke përfshirë sulme personale dhe kërcënime të herëpashershme. Vëzhguesit vunë re se disa projekte të infrastrukturës publike u shpallën nga zyrtarët pas caktimit të datës së zgjedhjeve, duke çuar potencialisht në keqpërdorimin e burimeve publike në lidhje me fushatën.
“Zgjedhjet presidenciale ishin të organizuara mirë dhe kandidatët mund të shpreheshin lirshëm gjatë fushatës, duke i lejuar votuesit të bënin një zgjedhje të informuar,” tha Alfred Heer, i cili kryesonte delegacionin e PACE. “Ndërsa fushata zgjedhore për fat të keq u njollos nga retorika e ashpër, kjo nuk ndikoi në atmosferën e përgjithshme në ditën e zgjedhjeve, e cila mbeti e qetë dhe pa incidente të rëndësishme”.
Ndërsa ndryshimet e fundit ligjore përmirësuan disa pjesë të kornizës së financimit të fushatës, ato nuk arritën të përmirësonin mangësitë sistemike që së bashku me burimet e kufizuara për organet mbikëqyrëse dhe mangësi të tjera kufizuan ndjeshëm efektivitetin e mbikëqyrjes së financimit të fushatës. U vu re një mungesë besimi të plotë në efektivitetin e monitorimit dhe llogaridhënies së financave të fushatës.
Ndërsa Maqedonia e Veriut ka një peizazh të larmishëm mediatik dhe liria e medias përgjithësisht respektohet, mediat e lajmeve në internet janë kryesisht të parregulluara, duke nënvizuar nevojën për reforma të mëtejshme. Transmetuesi publik mbuloi të gjithë kandidatët për president në përputhje me kërkesat ligjore, dhe mediat private paraqitën informacion adekuat për kandidatët për president në përgjithësi. Megjithatë, një numër i konsiderueshëm i portaleve të lajmeve në internet u duk se u krijuan me qëllimin e vetëm për të marrë fonde shtetërore gjatë fushatave zgjedhore dhe, në disa raste, për t’i kanalizuar këto fonde te partitë politike.
Vëzhgimi ndërkombëtar i zgjedhjeve në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale në Maqedoninë e Veriut mori gjithsej 234 vëzhgues nga 33 vende, të përbërë nga 216 ekspertë të ODIHR-it, vëzhgues afatgjatë dhe afatshkurtër dhe 18 nga PACE.
/Argumentum.al
