Raportet e një telefonate midis presidentit të zgjedhur të SHBA-së, Donald Trump, dhe homologut të tij rus, Vladimir Putin (edhe pse shpejt u mohua nga Kremlini) i kanë dhënë një aromë të parë tonit dhe drejtimit të marrëdhënieve të tyre në të ardhmen e afërt. Sipas Washington Post, Trump foli me Putinin më 7 nëntor, duke e paralajmëruar atë kundër çdo përshkallëzimi në Ukrainë dhe duke i kujtuar atij “prezencën e konsiderueshme ushtarake të Uashingtonit në Evropë”.
Pavarësisht nëse ka ndodhur apo jo, ndonjë – qoftë edhe vetëm indirekt – – shkëmbim i mesazheve mes dyshes duhet të merret parasysh nga aleatët e Amerikës në perëndim, si dhe partneri kryesor i Rusisë në lindje: Xi Jinping i Kinës. Dhe ka pasur shumë mesazhe të tilla gjatë muajve të fundit.
Putin, më herët ditën e telefonatës së supozuar, mbajti një fjalim të gjatë në takimin vjetor të qendrës së mendimit të klubit të diskutimit Valdai në vendpushimin e Detit të Zi të Soçit. Nuk është çudi, fjalimi – dhe përgjigjet e Putinit ndaj pyetjeve të audiencës më pas – ishin antiperëndimore dhe plot besim se një rend i ri botëror ishte tani në “fazën e krijimit të vërtetë”.
Por në të njëjtën kohë, Putin u përpoq të lajkatonte Trumpin si një “njeri kurajoz”, duke thënë se do të merrte në konsideratë çdo propozim nga Trump që synonte rivendosjen e marrëdhënieve SHBA-Rusi dhe përfundimin e asaj që Putin e quajti “kriza ukrainase”.
Por më pas ai kaloi shumë më shumë kohë duke diskutuar për marrëdhëniet midis Rusisë dhe Kinës. Këtu audienca e tij ishte më pak presidenti i ardhshëm i SHBA-së dhe më shumë miku i tij i vjetër, presidenti kinez.
Arsyeja për këtë shkon prapa në një nga mesazhet e Trump drejtuar Putinit dhe Xi. Trump i tha Tucker Carlson-it në një event të fushatës më 31 tetor se ai do të punonte për të “bashkuar” Rusinë dhe Kinën. Trump la të kuptohej se të dy janë “armiq natyrorë” sepse Rusia ka një territor të madh që Kina e lakmon për popullsinë e saj.
Rusia dhe Kina kanë një histori konflikti për territorin përgjatë kufirit të tyre të gjatë tokësor në Siberi. Kjo ishte pjesë e ndarjes kino-sovjetike në vitet 1960, e cila i parapriu hapjes së SHBA ndaj Kinës nën presidentin e atëhershëm Richard Nixon në vitet 1970.
Në ndryshim nga Nixon, Trump duket i vendosur të përpiqet të rivendosë marrëdhëniet e SHBA me Moskën dhe jo me Pekinin. Ndërsa është e vështirë të imagjinohet një ndarje e ngjashme midis Rusisë dhe Kinës sot, dëshira e dukshme e Trump për të shfrytëzuar mosmarrëveshjen midis Rusisë dhe Kinës në avantazhin e SHBA-së nuk duhet të hidhet poshtë si krejtësisht joreale.
Në pamje të parë, Putin dhe Xi janë të lidhur ngushtë. Por një zhytje më e thellë në marrëdhëniet midis Rusisë dhe Kinës sugjeron se ajo është kryesisht një midis liderëve të tyre aktualë dhe i mungon shumë nga thellësia institucionale që kanë aleancat e tjera.
Ka shumë pakënaqësi ndaj Kinës në Rusi në qarqet publike dhe politike. Rusët mbeten të kujdesshëm ndaj rolit në rritje të Kinës në Azinë Qendrore dhe shqetësohen për mundësinë e mosmarrëveshjeve mbi kufijtë e kontestuar prej kohësh. Shumë janë gjithashtu të zemëruar për faktin se Moska tani është një partner i vogël i Pekinit.
Këto janë potencialisht të gjitha çështjet që Trump mund të përdorë për të krijuar një pykë midis Rusisë dhe Kinës. Por shumë varet nga ajo që Putin percepton se është në të për Rusinë. Kjo duhet të përqendrojë mendjet në perëndim se çfarë forme do të marrë politika e Trump për Ukrainën dhe çfarë do të thotë kjo për Ukrainën dhe Perëndimin.
Një marrëveshje e ndërmjetësuar nga Trump ka të ngjarë të përfshijë njohjen e fitimeve territoriale ruse në Ukrainë që nga viti 2014, lehtësimin e plotë të sanksioneve dhe rehabilitimin e gjerë ndërkombëtar të dhënë Moskës. Me siguri do të përfshinte gjithashtu një ulje të përkushtimit të SHBA-së ndaj NATO-s dhe një zotim për të mos ndjekur zgjerimin e mëtejshëm të aleancës.
Trump mund të arrijë një marrëveshje me Putinin, por nëse Putini do t’i përmbahet asaj është e diskutueshme. Putini ka shumë më tepër gjasa të luajë thjesht të dyja palët me shpresën se Rusia në këtë mënyrë mund të bëhet një homolog i tretë përkrah Kinës dhe SHBA-së në një rend të ri ndërkombëtar në zhvillim.
Kjo është sigurisht një fantazi e plotë duke pasur parasysh vetëm madhësinë e ekonomisë ruse, por nuk ka gjasa të ndikojë në llogaritjet e Putinit, duke pasur parasysh dëshirën e tij për të rivendosur statusin e superfuqisë së Rusisë.
Leva kineze
Një hapje amerikane ndaj Moskës, në krahasim me Pekinin, është gjithashtu e vështirë të imagjinohet sepse partnerët evropianë të Amerikës nuk kanë gjasa të shkojnë bashkë me të. Disa, si Viktor Orbán i Hungarisë dhe Robert Fico i Sllovakisë, mund ta shohin idenë tërheqëse në përgjithësi, por Gjermania dhe Franca, ndër të tjera në BE, kanë më shumë gjasa të duan të bëjnë një marrëveshje me Kinën.
Arsyeja për këtë është ekonomike – ata e kanë kapërcyer kryesisht varësinë e tyre nga nafta dhe gazi rus, por jo nga Kina si treg eksporti.
Ndërkohë, Pekini nuk do të rrijë duarkryq, ndërkohë që Trump përpiqet të krijojë një pykë midis Rusisë dhe Kinës. Pavarësisht përpjekjeve të Putinit për të ndërtuar marrëdhënie paralele me Korenë e Veriut dhe Iranin, Xi ruan mjaft ndikim ekonomik mbi Rusinë dhe do ta përdorë atë për ta mbajtur Rusinë në krah.
Diplomatikisht, Putini varet nga Xi dhe grupet e udhëhequra nga Kina, si Organizata e Bashkëpunimit të Shangait dhe Brics. Ndërsa ka dallime midis Moskës dhe Pekinit, ata të dy ndajnë gjithashtu një pikëpamje botërore të një SHBA në rënie përfundimtare – e cila tani ka të ngjarë të përshpejtohet më tej nga trazirat e pritura nga një mandat i dytë i Trump.
Për Kinën në veçanti, parandalimi i orientimit të plotë të SHBA-së në Indo-Paqësorin do të jetë një prioritet kyç – dhe moslejimi i Trumpit për të arritur një marrëveshje me Putinin në kurriz të Kinës do të jetë kryesori në axhendën e Xi-t si një mjet për të arritur këtë qëllim.
Trump mund të përpiqet ende të hapet ndaj Rusisë duke arritur një marrëveshje me Putinin për Ukrainën. Por një marrëveshje e tillë me Putinin nuk është e njëjtë me ndarjen e Rusisë dhe Kinës. Përkundrazi, ka më shumë gjasa të “bashkojë” Evropën dhe SHBA-në dhe të dobësojë më tej aleancën transatlantike.
Në vend që ta bëjë Amerikën përsëri të madhe, Trump mund të përshpejtojë më tej rënien e saj duke gabuar shkatërrimin e asaj që ka mbetur nga rendi ndërkombëtar liberal me riformësimin e tij sipas interesave të SHBA.
Shkrimi në origjinal për https://theconversation.com/
Përshtati në shqip: Argumentum.al
