Marrëveshjet e Minskut kanë dështuar për shtatë vjet në parandalimin e luftimeve në Ukrainën lindore. Ideja, e përhapur nga Emmanuel Macron, se ata tani mund të formojnë bazën e një zgjidhjeje duket si pak më shumë se një fluturim i fantazisë franceze.
Presidenti francez Emmanuel Macron tha më 8 shkurt se udhëheqësit e Rusisë dhe Ukrainës ishin zotuar të respektonin të ashtuquajturat marrëveshje të Minskut dhe se ai po punonte me kancelarin gjerman Olaf Scholz për të zbatuar plotësisht marrëveshjet në mënyrë që të qetësoheshin tensionet e vazhdueshme midis Kievit dhe Moskes.
Rusia në javët e fundit ka vendosur rreth 140,000 trupa përgjatë kufijve të Ukrainës, megjithëse Kremlini e ka mohuar vazhdimisht se po planifikon një pushtim.
Macron foli në Kiev pas takimit me homologun e tij ukrainas Volodymyr Zelensky. Një ditë më parë, Macron ishte takuar me Vladimir Putin në Moskë.
“Zgjidhja e çështjes së Ukrainës mund të jetë vetëm politike, dhe baza e zgjidhjes mund të jetë vetëm marrëveshjet e Minskut”, tha Macron.
Cilat janë marrëveshjet e Minskut?
Në shkurt 2014, duke përfituar nga kaosi në Ukrainë që pasoi një periudhë të trazuar protestash të nxitura nga refuzimi i presidentit të atëhershëm Viktor Janukoviç për të nënshkruar një marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në në favor të lidhjeve më të ngushta me Moskën, Rusia aneksoi gadishullin e Krimesë të Ukrainës.
Persona të armatosur pa shenja në uniformat e tyre kapën ndërtesat qeveritare, ngritën postblloqe sigurie përgjatë brezit që lidh gadishullin me Ukrainën kontinentale dhe morën kontrollin e dy aeroporteve të Krimesë: duke shkëputur në mënyrë efektive Krimenë nga pjesa tjetër e vendit. Në mars 2014, Krimeanët votuan më pas për përfshirjen e rajonit në Rusi, në një referendum të rremë që nuk ishte as i lirë dhe as i drejtë.
Më vonë në mars 2014, Rusia dërgoi forca speciale dhe mercenarë në rajonin e Donbasit në lindje të Ukrainës për të organizuar një kryengritje të armatosur kundër Kievit. Ata pushtuan pjesë të mëdha të rajonit (shumica e të cilave u rimorën më vonë nga forcat ukrainase), por u mbajtën në dy qytetet Luhansk dhe Donetsk, rreth të cilëve u krijuan dy shtete, Republika Popullore e Luhanskut dhe Republika Popullore e Donetskut. Ashtu si në Krime, të dyja së shpejti do të votonin në referendume të gabuara në favor të pavarësisë nga Ukraina.
Megjithatë, luftimet në lindje të Ukrainës vazhduan derisa u nënshkrua armëpushimi midis Ukrainës dhe separatistëve të mbështetur nga Rusia në Minsk, kryeqyteti i Bjellorusisë, në shtator 2014.
Por kjo marrëveshje, e njohur si Minsk I, u prish shpejt. Deri në janar 2015, luftimet në shkallë të gjerë kishin shpërthyer përsëri. Në shkurt 2015, kancelarja gjermane Angela Merkel dhe presidenti francez François Hollande ndërmjetësuan një armëpushim të ri, të njohur si Minsk II.
Minsk II
Marrëveshja Minsk II përcakton një seri prej 13 hapash ushtarakë dhe politikë që mbeten kryesisht të pazbatuara.
Më e rëndësishmja, ai bën thirrje për tërheqjen e të gjitha formacioneve të huaja të armatosura dhe pajisjeve ushtarake nga dy rajonet e diskutueshme Donetsk dhe Luhansk, diçka që Ukraina këmbëngul se i referohet forcave nga Rusia.
Moska, megjithatë, mohon se ka ndonjë forcë në secilin rajon.
Në këmbim të tërheqjes, Minsk II parashtron një formulë për riintegrimin e dy rajoneve separatiste në Ukrainë, por me kushte që do t’u jepnin atyre një autonomi të madhe. Zgjedhjet do të vendosin saktësisht se si do të qeverisen Donetsk dhe Luhansk, zgjedhje që Rusia dëshiron të organizohen përpara se të rivendoset kontrolli i Ukrainës.
Marrëveshjet nuk përmendin statusin e Krimesë.
Duke pasur parasysh se Ukraina dhe Rusia interpretojnë pothuajse çdo pikë të marrëveshjeve ndryshe, nuk është çudi që ata kanë bërë pak për t’i dhënë fund konfliktit në Donbas: ndërsa linja e kontaktit mbetet relativisht e qëndrueshme, shkeljet e armëpushimit janë të zakonshme dhe të paktën 10,000 njerëz. janë vrarë në luftime që nga nënshkrimi i Minsk II.
Ideja se marrëveshjet e Minskut tani mund të përbëjnë bazën e një zgjidhjeje për krizën aktuale, duket si një fluturim i fantazisë franceze.
