Instituti Ndërkombëtar për Studime të Lindjes së Mesme dhe Ballkanit (IFIMES), me seli në Lubjanë, ka publikuar një analizë të detajuar lidhur me zhvillimet në Asamblenë Parlamentare të NATO-s, e mbajtur në Dejton me rastin e 30-vjetorit të Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit. Në përfundim të punimeve të saj, Asambleja dërgoi një mesazh të fortë dhe të qartë për liderët politikë të Ballkanit Perëndimor: territorialiteti dhe sovraniteti i Bosnjë e Hercegovinës janë të panegociueshme dhe të paprekshëm, theksohet në këtë analize.
Argumentum.al sjell disa nga pika kyçe të kësaj analize;
Mbështetje e qartë nga SHBA dhe NATO
Në qendër të vëmendjes ishin fjalimet e Zëvendës Sekretarit Amerikan të Shtetit, Christopher Landau, dhe Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte. Të dy theksuan se mbështetja ndërkombëtare për Bosnjë e Hercegovinën do të vijojë, por vetëm përmes partnerëve të përgjegjshëm dhe me vizion realist për të ardhmen. Sipas Landau, SHBA nuk do të angazhohet në eksperimente politike me rezultate të pasigurta, ndërsa Rutte theksoi se shpërbërja e vendit dhe eksportimi i krizave nuk do të tolerohen nga NATO.
Dështimi i delegacionit pro-Boshnjak
IFIMES kritikon ashpër mungesën e koordinimit dhe strategjisë së përbashkët nga delegacioni pro-shtetëror i Bosnjës. Pavarësisht rëndësisë së forumit dhe përvjetorit, nuk u parashtrua një kërkesë për anëtarësim të përshpejtuar në NATO, as nuk u përmendën vendimet e gjykatave ndërkombëtare që mund të përforconin pozicionin shtetëror të Bosnjës. Ky dështim konsiderohet si një mundësi e humbur e rëndë me pasoja afatgjata.
Polemikat rreth deklaratave të Përfaqësuesit të Lartë
Deklaratat e Përfaqësuesit të Lartë, Christian Schmidt, se Bosnja nuk mund të jetë një shtet qytetar për shkak të strukturës së saj etnike u cilësuan nga IFIMES si regresive dhe diskriminuese. Instituti paralajmëron se kjo qasje përputhet me narrativat e liderëve nacionalistë dhe përfaqëson një qëndrim shqetësues për të ardhmen e shtetit qytetar në Bosnjë.
NATO dhe BE qëndrojnë të bashkuar: mbështetje për integritetin shtetëror
Asambleja miratoi një deklaratë të fuqishme ku dënohen përpjekjet separatiste në entitetin e Republikës Sërpska. Përpjekja e Serbisë për të zbutur gjuhën e deklaratës u refuzua. Ndërkohë, një dokument diplomatik i përbashkët franko-gjerman (“non-paper”) kërkon riintegrimin e plotë të Republikës Sërpska në kuadër kushtetues, përmes sanksioneve, ndihmës financiare dhe izolimit diplomatik.
Roli i Sllovenisë dhe ndikimi rajonal
Sllovenia po luan një rol gjithnjë e më aktiv, duke mbështetur rrugën e Bosnjës drejt BE-së dhe duke kërkuar sanksione ndërkombëtare ndaj Milorad Dodikut. IFIMES thekson se pasuritë e tij dhe të bashkëpunëtorëve ndodhen kryesisht në Slloveni – një faktor që mund të përdoret për të dobësuar rrjetin politik dhe ekonomik të tij.
Obstruksion i brendshëm dhe nevoja për reformë
Brenda institucioneve të BeH, HDZ dhe SNSD po pengojnë krijimin e shumicës së re parlamentare përmes mungesës së kuorumit. IFIMES kërkon ndryshime rregullatore që do të parandalonin këtë bllokadë dhe do të lejonin rifillimin e procesit të integrimit evropian. Në pritje të një vendimi përfundimtar të gjykatës mbi apelin e Dodikut, pritet që ai të humbasë të drejtën për të ushtruar funksione publike – një zhvillim që mund të hapë rrugën për ndryshime politike thelbësore në entitetin serb.
Analiza e IFIMES përfundon se Asambleja e NATO-s në Dejton konfirmoi qartë unitetin e komunitetit ndërkombëtar në mbrojtje të integritetit territorial dhe rendit kushtetues të Bosnjë e Hercegovinës. Megjithatë, instituti thekson se mosorganizimi dhe mungesa e vizionit strategjik nga udhëheqësit e brendshëm përbën rrezik të madh për të ardhmen e vendit. Në këtë kontekst, zbatimi i sanksioneve ndërkombëtare shihet si një instrument i domosdoshëm për të frenuar tendencat destabilizuese.
Argumentum.al
