The Guardian raporton se ish-presidenti amerikan Donald Trump po tërhiqet nga roli i drejtpërdrejtë në negociatat për paqen mes Rusisë dhe Ukrainës, duke kërkuar që dy udhëheqësit, Vladimir Putin dhe Volodymyr Zelenskyy, të takohen fillimisht në një takim bilateral para se të përfshihet në bisedime trilaterale.
Sipas zyrtarëve të administratës që njihen me situatën, Trump i ka komunikuar këshilltarëve të tij më të lartë se synon të organizojë një takim trilateral me Putinin dhe Zelenskyyn vetëm pasi ata të kenë zhvilluar një takim fillestar mes tyre. Megjithatë, mbetet e pasigurt nëse ky takim i parë bilateral do të ndodhë, pasi nuk ka shenja të qarta për përparim apo detaje logjistike të vendosura.
Në një intervistë telefonike me moderatorin Mark Levin, Trump shprehu preferencën që dy presidentët të takohen fillimisht pa përfshirjen e tij, duke thënë: “Dua të shoh se çfarë ndodh në takim. Ata janë duke punuar për ta organizuar dhe do të shohim çfarë ndodh.”
Ky ndryshim në qasje nga Trump vjen pasi ai ka pranuar se arritja e një marrëveshjeje përfundimtare në Ukrainë është më e vështirë se sa kishte parashikuar më parë, pas deklaratave gjatë fushatës se mund ta përfundonte luftën brenda 24 orësh. Ai prej kohësh ka kërkuar një marrëveshje të shpejtë paqeje, duke ndërmarrë hapa drejt një samiti bilateral gjatë takimeve të javës së kaluar me Zelenskyyn dhe liderët evropianë në Shtëpinë e Bardhë.
Një zyrtar i lartë i administratës e përshkroi qasjen e Trump-it si “presim e shohim”, duke reflektuar mungesën e një afati kohor apo vendi për takimin e mundshëm mes Putinit dhe Zelenskyyt. Shtëpia e Bardhë theksoi se negociatat mbeten konfidenciale, duke thënë: “Trump dhe ekipi i tij i sigurisë kombëtare vazhdojnë të angazhohen me zyrtarët rusë dhe ukrainas drejt një takimi bilateral për të ndalur vrasjet dhe për të përfunduar luftën… Nuk është në interesin kombëtar të negociohen më tej këto çështje publikisht.”
Pas takimeve në Shtëpinë e Bardhë, Trump bisedoi me Putinin për rreth 40 minuta në një telefonatë gjatë së cilës të dy liderët ranë dakord të caktojnë negociatorë të lartë për bisedime direkte mes Rusisë dhe Ukrainës. Megjithatë, perspektiva e një takimi ballë për ballë mbetet larg, me Putinin që më parë ka refuzuar përpjekjet e Zelenskyyt për takim që nga fillimi i luftës. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, shprehu optimizëm të kujdesshëm se një takim mund të ndodhë brenda dy javësh.
Në një konferencë shtypi pas takimeve në Shtëpinë e Bardhë, Zelenskyy theksoi se diskutimet me liderët evropianë dhe Trump-in u fokusuan në garancitë e sigurisë për Ukrainën në çdo marrëveshje paqeje, për të siguruar që Rusia të mos rifillojë pushtimin.
Trump ofroi kontribut për garancitë e sigurisë, por më pas përjashtoi dërgimin e trupave amerikane në terren në Ukrainë. Ndihma e SHBA-së pritet të vijë përmes ndarjes së inteligjencës ose mbështetjes ajrore.
Më parë, Steve Witkoff, i dërguari special i Trump-it, kishte thënë se Putin pranoi që SHBA-ja mund t’i ofrojë Ukrainës një garanci sigurie që ngjason me nenin 5 të NATO-s për mbrojtjen kolektive.
Megjithatë, pranimi i këtyre garancive nga ana e Rusisë nuk duket i thjeshtë. Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov, ka sugjeruar gjithashtu që Rusia të jetë një prej garantuesve të sigurisë për Ukrainën – një propozim që Shtëpia e Bardhë e ka përjashtuar në mënyrë private.
Lavrov gjithashtu tha se Ukraina ka propozuar dhe delegacioni rus ka rënë dakord për të punuar mbi garanci sigurie që do të përfshijnë të gjithë anëtarët permanentë të Këshillit të Sigurimit të OKB-së – përkatësisht Rusinë, Kinën, SHBA-në, Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar.
Pas takimeve në Shtëpinë e Bardhë, Zelenskyy prezantoi një plan për të blerë armë amerikane në vlerë prej 90 miliardë dollarësh përmes Evropës për të fituar garanci sigurie, si dhe për SHBA-në që të blejë dronë nga Ukraina. Nuk është menjëherë e qartë nëse kjo është pjesë e marrëveshjes së armëve që Trump njoftoi muajin e kaluar./ The Guardian–Argumentum.al
