Pjotr Sauer–The Guardian
Kur Vladimir Putin njoftoi për herë të parë se do të organizonte një samit “Rusi-botë arabe”, Kremlini imagjinoi udhëheqësit e rajonit duke fluturuar për në Moskë për të diskutuar sigurinë rajonale dhe marrëdhëniet energjetike, me udhëheqësin rus në krye.
I njoftuar në prill dhe i përgatitur prej muajsh, samiti ishte planifikuar për të mërkurën, i menduar si një shfaqje e ndikimit të qëndrueshëm të Moskës në Lindjen e Mesme dhe provë se ajo mbetet larg të qenit e izoluar pavarësisht sanksioneve perëndimore.
Por Putin u detyrua ta shtynte takimin pasi vetëm një grusht udhëheqësish, përfshirë presidentin e Sirisë, Ahmed al-Sharaa, dhe kreun e Lidhjes Arabe, Ahmed Aboul Gheit, konfirmuan pjesëmarrjen e tyre.
Në vend të kësaj, të hënën, vëmendja globale u kthye nga Egjipti, ku udhëheqësit botërorë u mblodhën për një “samit paqeje” në Gaza – me mungesën e dukshme të Rusisë.
Në Sharm el-Sheikh, Donald Trump iu bashkua Abdel Fatah al-Sisi të Egjiptit në mirëseardhjen e krerëve të shteteve nga e gjithë Lindja e Mesme dhe Evropa, ndërsa ata nënshkruan një traktat të shumëpritur për Gazën, me udhëheqës që nxituan për t’u fotografuar pranë presidentit të SHBA-së.
Ndërsa analistët thonë se Moska nuk pritej kurrë të luante një rol të madh në procesin e paqes në Gaza, mungesa e saj në Egjipt nënvizoi një realitet që Kremlini ngurron ta pranojë: ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon, ndikimi i saj në Lindjen e Mesme – i reklamuar prej kohësh si një kundërpeshë ndaj asaj të perëndimit – po zvogëlohet.
“Roli diplomatik i Rusisë në Lindjen e Mesme ka rënë si rezultat i luftës në Ukrainë”, tha Hanna Notte, një eksperte me bazë në Berlin për politikën e jashtme ruse. “Kur bëhet fjalë për të gjitha zhvillimet e mëdha, lojtarët kryesorë në rajon nuk shikojnë më drejt Moskës.”
Samiti në Egjipt nxori në pah gjithashtu një ndryshim në rajon, ku shumë udhëheqës tani janë të përqendruar në forcimin e marrëdhënieve me Trump, ndërsa frustrimi i Uashingtonit rritet për shkak të refuzimit të Putinit për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.
Për gati një dekadë, Lindja e Mesme shërbeu si skenë për rikthimin e shumëpritur të Putinit në rëndësinë globale.
Ndërhyrja ushtarake e Rusisë në luftën civile të Sirisë në vitin 2015 shpëtoi regjimin e Bashar al-Assad nga rënia, siguroi baza të përhershme detare dhe ajrore në Mesdhe dhe ringjalli imazhin e Moskës si një fuqi e aftë për të projektuar forcë shumë përtej kufijve të saj.
Me pushtimin e saj në shkallë të plotë të Ukrainës, Moska u detyrua të devijonte pjesën më të madhe të kapacitetit të saj ushtarak, ekonomik dhe diplomatik, duke e lënë të paaftë për të mbështetur Assadin ndërsa regjimi i tij u shpërbë. Gjithashtu, ajo ka parë aleatin e saj tjetër kyç, Iranin, të shohë pjesë të infrastrukturës së saj ushtarake dhe ekonomike të dëmtuara vazhdimisht nga sulmet izraelite.
Pavarësisht viteve të kultivimit të lidhjeve me Autoritetin Palestinez dhe pritjes së delegacioneve të Hamasit për bisedime në Moskë, Rusia nuk luajti ndonjë rol të prekshëm në negociatat që prodhuan armëpushimin në Gaza.
Duke mbajtur kryesisht anën e palestinezëve dhe duke iu afruar Iranit, Putin ka tensionuar marrëdhënien e tij dikur të ngrohtë me Benjamin Netanyahun. Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, tha muajin e kaluar se Izraeli kishte transferuar një sistem raketash Patriot në Kiev.
Publikisht, elitat e Rusisë kanë lavdëruar përpjekjet e Trump për t’i dhënë fund luftës në Gaza, pjesë e një ofensive më të gjerë joshëse që synon të fitojë favorin e udhëheqësit amerikan.
Putin tha të premten e kaluar se kishte ofruar të shtynte samitin e tij Rusi-botë arabe “në mënyrë që të mos ndërhynte” në iniciativën e Trump dhe lavdëroi përpjekjen e udhëhequr nga SHBA-të për t’i dhënë fund luftës në Gaza.
“Nëse Trump arrin të përmbushë gjithçka që ka ndërmend të bëjë, do të ishte një ngjarje vërtet historike”, u tha ai gazetarëve gjatë një vizite në Taxhikistan.
Megjithatë, frustrimi është përhapur midis zyrtarëve të lartë rusë për shkak të lënies mënjanë.
Ministri veteran i jashtëm, Sergei Lavrov, tha të hënën se ndërsa Rusia “nuk do të refuzonte të merrte pjesë në përpjekjet për zgjidhjen e çështjeve në Lindjen e Mesme nëse ftohej”, Kremlini nuk do të “impononte shërbimet e tij”.
Kishte gjithashtu kritika të hapura për marrëveshjen e Trump.
Dmitry Medvedev, ish-presidenti i ashpër dhe tani nënkryetar i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, e hodhi poshtë atë si të pakuptimtë.
“Lirimi i pengjeve izraelite dhe të burgosurve palestinezë është një gjë e mirë, sigurisht, por nuk do të zgjidhë asgjë”, tha ai. “Derisa të krijohet një shtet i plotë palestinez në përputhje me rezolutat e njohura të OKB-së, asgjë nuk do të ndryshojë. Lufta do të vazhdojë. Të gjithë e kuptojnë këtë.”
Tërheqja e Rusisë nga ndikimi global shtrihet përtej Lindjes së Mesme.
Në të gjithë Azinë Qendrore dhe Kaukazin, shtetet që dikur shiheshin si satelitë besnikë – përfshirë Kazakistanin, Armeninë dhe Azerbajxhanin – po largohen vazhdimisht nga orbita e Moskës, pasi pushtimi i Ukrainës nga Rusia i ka detyruar ata të rivlerësojnë rreziqet e mundshme për sigurinë e tyre.
Në gusht, Trump priti udhëheqësit e Armenisë dhe Azerbajxhanit në Shtëpinë e Bardhë, pasi ndërmjetësoi një marrëveshje paqeje midis tyre.
Marrëveshja i dha Uashingtonit të drejta ekskluzive për të zhvilluar të ashtuquajturën Rruga Trump për Paqe dhe Prosperitet Ndërkombëtar, një korridor që kalon nëpër Armeni për të lidhur Azerbajxhanin me enklavën e saj Nakhçivan në kufirin turk.
Është domethënëse që si kryeministri armen, Nikol Pashinyan, ashtu edhe presidenti i Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, udhëtuan për në Egjipt të hënën.
Putin do të ketë një mundësi tjetër për të pritur udhëheqës nga bota arabe, me Kremlinin që tregon se samiti ka të ngjarë të riplanifikohet për në nëntor.
“Një samit shërben për të përforcuar mesazhin e Rusisë se nuk është e izoluar jashtë perëndimit”, tha Notte. “Ka rëndësi simbolike për Moskën, por nuk e rikthen rolin e Rusisë si një lojtare e rëndësishme në rajon.”
/Argumentum.al
