Nga Dr. Jorgji KOTE
Këtë 12 Nëntor në Gjermani kremtohet 70 Vjetori i krijimit të ushtrisë së re ose Bundeswehr, siç njihet. Ky jubile merr vlera dhe rëndësi të veçantë mbasi bëhet fjalë për ushtrinë e shtetit më të madh dhe më të fuqishëm të BE-së, gjendjes shpërthyese gjeopolitike dhe sidomos vazhdimi gjatë 45 muajve të fundit i agresionit rus kundër Ukrainës dhe kërcënimet ndaj vendeve anëtare të NATO-s, përfshirë dhe vetë Gjermaninë. Në këto kushte dhe rrethana të acaruara, falë shumë reformave madhore tashmë të njohura, BE-ja ka vendosur të kthehet edhe në një bashkim të madh mbrojtës; ndërkohë që brenda 3 – 4 viteve të ardhëshme, Gjermania synon të bëhet fuqia më e madhe ushtarake në Europë. Vlen të theksohet se këto dhe të tjera reforma sidomos rritja e shpenzimeve të çdo vendi anëtar nga 2 në 5 për qind të GDP-së për NATO-n dhe krijimi i fondit special të BE-së për mbrojtjen prej 1 trilion Euro kanë vetëm qëllime mbrojtëse; nëpërmjet tyre synohet shmangia dhe përballimi i çdo rreziku dhe sulmi ushtarak nga jashtë, për të mbrojtur çdo centimetër të territorit europian dhe të NATO-s.
Ndërkohë, kremtimi i këtij jubileu krijon një mundësi tjetër të mirë për të shpjeguar bindshëm se riarmatimi i BE-së dhe Gjermania me ushtrinë më të madhe europiane nuk rrezikon apo kërcënon asnjë vend dhe popull tjetër.
Kjo edhe sepse, siç mund të shihet edhe nga kjo analizë retrospektive e krijimit dhe rritjes së Bundeswehrit si dhe proceset dhe dinamikat e shumta gjeopolitike në Gjermani dhe në Europë gjatë këtyre 7 dekadave është pak të thuash se janë si “nata me ditën“ me zhvillimet tragjike të periudhave përpara vitit 1945.
Krijimi i ushtrisë së re gjermane më 12 Nëntor 1955 ishte rrjedhojë e ndryshimeve të mëdha të sistemit në Gjermani dhe në Europë, 10 vjet pas disfatës së nazimit në Luftën e II Botërore. Siç dihet, krahas masave të tjera të njohura ndëshkuese të aleatëve fitimtarë ndaj Gjermanisë naziste, ajo u çarmatos dhe u ndalua që të kishte ushtrinë e saj deri në një periudhë disavjeçare, kur të ishin krijuar kushtet e duhura politike, ekonomike dhe ushtarake dhe me konsensusin e aleatëve perendimorë. Në fakt, gjatë viteve 45 – 55 Gjermania Perendimore i kishte plotësuar kushtet e vendosura për demokraci liberale, ekonomi tregu, integrim ndërkombëtar politik dhe ekonomik dhe pacifizëm. Ajo kishte bërë pajtimin historik me Francën, armiken e saj tradicionale dhe me Bashkimin Sovjetik, kishte krijuar mbi gërmadhat e luftës mrekullinë ekonomike, po përparonte drejt forcimit të demokracisë liberale, kishte miratuar Kushtetuën e re në vitin 1949 duke hequr përfundimisht dispozitat ligjore fatale që kishin nxitur dhe promovuar ardhjen e Hitlerit dhe nazizmit në Gjermani, etj. Gjermania ishte anëtarësuar qysh me krijimin e saj në vitin 1949 në Këshillin e Europës në Strasburg dhe kishte filluar përgatitjet erioze me pesë vendet e tjera për të themeluar në viitn 1957 BE-në, etj.
Mbi këtë bazë, u gjykua se kishte ardhur koha që asaj t‘i hiqej emërtimi “shtet pushtues“ dhe të lejohej të riarmatosej, aq më tepër edhe për për shkak të rrezikut që i kanosej asaj dhe gjithë Europës Perendimore nga RDGJ-ja lindore, ku ish Bashkimi Sovjetik mbante rreth 1 milion trupa ushtarake.
Me nënshkrimin e Traktatit të Parisit më 23 Tetor 1954 iu i dha fund statusit të Gjermanisë Perendimore si vend pushtues, ajo u lejua të rindërtonte forcat e armatosura dhe në muajin Maj të vitit 1955 ajo u anëtarësua edhe në NATO.
Ushtria e re gjermane fillimisht përbëhej vetëm nga vullnetarë. 101 ushtarët e parë i emëroi pikërisht më 12 Nëntor 1955 ministri i parë federal i Mbrojtjes, Theodor Blank. Në apelin e parë dhe betimin e tyre në Andernach ishte i pranishëm dhe Kancelari i parë gjerman i pas luftës,” Konrad Adenauer, themeluesi ose “babai“ i shtetit të ri demokratik gjerman”
Në vitin e tij të dytë, Bundeswehr u shtua dhe kishte 100.000 rekrutë.
Rekrutimi i detyrueshën në fillim ishte shumë i debatueshëm. Ai hyri në fuqi në vitin 1956, dhe u hoq pesë dekada më vonë, pikërisht në vitin 2011.
Problemet filluan qysh me përcaktimin e emrit të ri të ushtrisë gjermane. Propozimi që në vend të emrit “Wermacht“ që ishte gjatë periudhës së nazizmit të caktohej emri “Bundesëehr“ nuk u pëlqye, mbasi tingëllonte ngjashëm me „ Feuerëehr“ ose “Mbrojtja nga zjarri- Zjarrfikësit“ Për këtë shkak, në fillimet e para, përdorej me shpesh termi ”Bundesdeutschen Wehrmacht“ ose ”Vermachti i Gjermanisë Federale”. Për shkak të këtyre diskutimeve dhe kundërshtive të shumta, emri “Bundeswehr“ hyri në përdorim praktik vetëm një vit më vonë, më 12 Korrik 1956.
Propozimin për emrin e ri e bëri Kryetari i Komitetit të Mbrojtjes, Richard Jaeger (CSU), me qëllim që të theksohej karakteri mbrojtës i ushtrisë demokratike gjermane.
Me këtë rast theksohet se nuk ishte rastësi qe dita e themelimit të Bundesvehrit rastisi me 200 Vjetorin e lindjes së gjeneralit prusian dhe rerformatorit të shquar ushtarak, Gerhard von Scharnhorst. Kjo lidhej me dëshirën që Bundeswehr të mos i ngjante fare traditës së Vermachtit gjerman.
Madje puna arriti deri aty sa të ndryshohej edhe helmeta e mëparshme e çeliktë, duke e zëvendësuar me një helmetë të re sipas modelit amerikano-belg.
Siç mund të shihet qartë, Bundeswehr shënonte një dallim apo kontrast të madh dhe cilësor me Vermacht, si në formë ashtu dhe në frymë e përmbajtje. Kështu, Adenaueri i quajti ushtarët e Bundeswehrit ”qytetarë të shtetit me uniformë“
Në një letër të tij, ai i siguronte ata se në çdo rast në Bundesëehr do të parandalohej glorifikimi i rregjimit nazist, i krimeve dhe idealeve agresive të nacional-socializmit. Në vend të tyre flitej për “udhëheqje nga brenda“ dhe ushtarët konsideroheshin ”qytetarë të shtetit në uniformë”
Bazat ideore të Bundeswehrit u hodhën në fillim të muajit Tetor 1954 në Manastirin e Himmerod in der Eifel nga ish pjestarë të Vermachtit me porosi të Kancelarit Adenauer.
Ushtarët e rinj mbronin lirinë në kuptimin e vetëvendosjes dhe drejtësinë sociale. Këto vlera ishin të panegociueshme. Po ashtu bëhej fjalë për një detyrim ndaj Europës“ dhe edukimi i ushtrisë së re për ”ndihmesën e saj vendimtare për zhvillimin e qytetarëve dhe ushtarëve europianë“.
Duke qenë “ushtarë qytetarë me uniformë“ ndryshe nga Vermachti, ushtarakët në Bundesëehr kishin jo vetëm detyrime por dhe të drejta. Ndaj, në RFGJ Bundesëehr u konceptua qysh në fillim si ushtri demokratike nën kontrollin e fortë parlamentar. Për këtë qëllim, në vitin 1959 Bundestagu caktoi edhe një të ngarkuar të posaçëm për Bundesvehrin.
Shumë është bërë gjatë 70 viteve të fundit edhe për rritjen e rolit të ushtarëve.
Me rastin e 70 vjetorit të themelimit të Bundeswehrit, arkivat federale kanë bërë publike mbi 100.000 faqe nga veprimtaria e tij.
Aty tregohen ndër të tjera se për ushtarakët rëndësi nuk kishin vetëm armët, por mbi të gjitha misioni mbrojtës.
Rëndësi e madhe iu kushtua dhe informimit publik mbi veprimtarinë e ushtrisë.
“Ne nuk kemi dëshirë thjesht të shërbejmë për 5 marka“ thoshte teksti i një debati lidhur me detyrimin ushtarak. Por, nëse kjo do të jetë e nevojshme dhe në kushte të caktuara, atëhere ”PO”. Kishte dhe komente nga disa ushtarë të tjerë se “është fatkeqësi të kalosh 2 – 3 vite të rinisë në ushtri“.
Një tjetër shkruante se deri tani“ asnjë armatim nuk e ka penguar luftën“.“ Ndaj, të mos gënjejë mendja njeri se sot në kohën e armëve atomike mund të mbrohesh me tanke dhe divizione“. Gjithsesi këto i takojnë një rendi demokratik, ndaj ishin të natyrshme dhe të lejueshme.
Për rrjedhojë, mendimi i lirë i ushtarëve është gjithashtu thelbi i ligjit të ri për modernizimin e shërbimit ushtarak që do të hyjë në fuqi më 1 Janar 2026, edhe pse deri tani në fakt ka qenë shumë kundrathënës dhe i diskutueshëm.
Riarmatosja atëhere u bë në kushtet e luftës midis dy Koreve, kur dy pjesë të të njëjtit shtet luftonin kundër njeri tjetrit. Kësisoj, nuk kishte si të mos hiqej edhe një paralele midis dy Gjermanive, sepse një ditë edhe ato mund të ishin në luftë me njera tjetrën. Aq më tepër kur sovjetikët kishin dislokuar në RDGJ gati 1 milion trupa. Që kjo nuk ishte thjesht hipotetike, këtë e tregoi “skërmitja e dhëmbëve“ dhe tregimi i muskujve në vitin 1961 në Berlin, aty te vija që ndante sektorin amerikan dhe sovjetik, ku u shmang një konflikt i ashpër ushtarak.
Edhe në arkiva gjen skica të bombarduesve të lehtë dhe armë të telekomanduara. Popullsisë iu shpërndanë fletushka dhe broshura mbi armatimin sovjetik dhe gjermano-lindor. Ndërsa në vitin 1969/1984 u bënë stërvitje të mëdha ushtarake për të dekurajuar Paktin e Varshavës.
Hapi tjetër i rëndësishëm ishte rekrutimi i vajzave dhe e grave në shërbimin sanitar ushtarak në vitin 1975. Kjo u bë nën ndikimin e grave izraelite që ishin pjesë aktive e e ushtrisë së Izraelit. Megjithatë, vajzat dhe gratë u lejuan të jenë pjesë e Bundeswehrit vetëm në vitin 2000.
Në përfundim, 70 Vjetori i themelimit, e gjen Bundesëehrin në momentet e kthesës së madhe historike gjermane dhe europiane, me synimin madhor që brenda vitit 2030, Gjermania të ketë ushtrinë më të madhe të BE-së; kjo e fundi nga ana e vet po kthehet edhe në një bashkim të madh mbrojtës. Për këtë qëllim, siç dihet, ndër të tjera, Germania ka rritur nga 2 në 5 për qind të GDP-së shpenzimet e saj për NATO-n, ajo ka krijuar një fond special për mbrojtjen prej 500 Miliard Euro dhe ka nënshkruar një sërë marrëveshjesh në këto fusha me Britaninë e Madhe, Francën, Italinë, Turqinë, etj. Me synimin strategjik në përqëndrimin e përpjekjeve për të rivënë në punë bashkë me to industrinë ushtarake, që të realizojë një efektivitet dhe kohezion shumë më të madh ushtarak. Sepse vetëm kështu mund të përballojë, bashkë me aleatët e tjerë perendimorë me suskes çdo sulm ushtarak nga Rusia. Ky përbën një kapitull tjetër të ndritur për Bundeswehrin dhe Gjermaninë e re demokratike, si kampione e paqes, demokracisë, sigurisë, stabilitetit dhe begatisë ekonomike në Europë dhe më gjerë.
© 2025 Argumentum
