Duke mbajtur fjalën në sesionin e 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, e përshkroi situatën ndërkombëtare si një pikë kritike, ku bota përballet me zgjedhjen mes forcimit të bashkëpunimit dhe thellimit të përçarjeve.
Në qendër të fjalimit të tij ishin katër sfida që, sipas Guterres, do të përcaktojnë të ardhmen e rendit ndërkombëtar: luftërat dhe paqja, pabarazia, ndryshimet klimatike dhe inteligjenca artificiale. Ai paralajmëroi se dobësimi i normave ndërkombëtare, konfliktet dhe përqendrimi i ri i pushtetit po krijojnë ndarje gjithnjë e më të thella mes shteteve dhe shoqërive.
“Çarjet janë kthyer në kanione”, tha Guterres, duke argumentuar se bota nuk duhet ta konsiderojë fragmentimin si të pashmangshëm.
Në pjesën e fjalimit kushtuar konflikteve, kreu i OKB-së u ndal te zhvillimet në Lindjen e Mesme, Ukrainë, Sudan dhe Myanmar. Për Gazën, ai kërkoi respektimin e urdhrave të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë dhe paralajmëroi se zgjerimi i vendbanimeve izraelite në Bregun Perëndimor rrezikon perspektivën e një zgjidhjeje me dy shtete.
Guterres dënoi gjithashtu pushtimin rus të Ukrainës, duke e cilësuar atë si shkelje të Kartës së Kombeve të Bashkuara.
Një tjetër pikë e rëndësishme ishte reforma e Këshillit të Sigurimit. Guterres e cilësoi mungesën e përfaqësimit të përhershëm të Afrikës në këtë organ si “të padrejtë dhe të pambrojtshme”, duke kërkuar përshtatjen e strukturave të OKB-së me realitetin aktual gjeopolitik.
Në fjalimin e tij, Guterres e lidhi gjithashtu pabarazinë globale me mënyrën se si shpërndahet pushteti, mundësitë dhe burimet. Ai kërkoi lehtësim më të shpejtë të borxheve për vendet në zhvillim dhe një sistem financiar ndërkombëtar më të drejtë.
Për klimën, Sekretari i Përgjithshëm paralajmëroi se bota po i afrohet një shkeljeje të pragut prej 1.5°C, ndërsa kërkoi më shumë financim për përshtatjen klimatike dhe që ndotësit të mbajnë një pjesë më të madhe të kostos.
Por një pjesë e veçantë e fjalimit iu kushtua inteligjencës artificiale. Guterres paralajmëroi se zhvillimi teknologjik po ecën më shpejt se aftësia e qeverive për ta rregulluar atë dhe kërkoi një kuadër shumëpalësh për menaxhimin e rreziqeve të AI-së, me mbikëqyrje të pavarur.
“Vendimet për jetë a vdekje nuk duhet t’u dorëzohen kurrë makinave”, deklaroi ai, duke kërkuar që armët autonome vdekjeprurëse të mos kenë vend në të ardhmen.
Në fjalimin e tij, Guterres njoftoi gjithashtu se OKB-ja ka arritur për herë të parë barazi të plotë gjinore në nivelet e larta drejtuese, në selinë qendrore dhe në pozicionet profesionale.
Me rreth 100 ditë të mbetura nga mandati i tij, Guterres e mbylli fjalimin me një apel për forcimin e organizatës që ai drejton.
“Bota nuk ka nevojë për një OKB më të dobët”, tha ai. “Ajo ka nevojë për një OKB mjaftueshëm të fortë për ta përballuar botën ashtu siç është dhe mjaftueshëm të vendosur për të ndërtuar botën siç duhet të jetë.”
© 2026 Argumentum
