Donald Trump ka kërcënuar të ndërhyjë në Iran nëse qeveria e tij vret demonstruesit, duke shkaktuar paralajmërime nga zyrtarë të lartë iranianë se çdo ndërhyrje amerikane do të kalonte një “vijë të kuqe”.
Në një postim në mediat sociale të premten, Trump tha se nëse Irani do të qëllonte dhe vriste protestuesit, SHBA-të do të “vinin në ndihmë”. Ai shtoi: “Ne jemi të armatosur dhe gati për të filluar”, pa shpjeguar se çfarë mund të nënkuptojë kjo në praktikë.
Protestat në Iran janë në ditën e tyre të gjashtë dhe janë më të mëdhatë që nga viti 2022, kur vdekja nën arrest policor e 22-vjeçares Mahsa Amini shkaktoi demonstrata në të gjithë vendin. Trazirat aktuale u shkaktuan nga një rënie e paparë e vlerës së monedhës kombëtare të dielën. Riali iranian ra në rreth 1.4 milionë për dollarin amerikan, duke dëmtuar më tej një ekonomi tashmë të rrethuar.
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, e quajti deklaratën e Trump “të pamatur dhe të rrezikshme” dhe tha se ushtria e vendit ishte në gatishmëri. Ai tha gjithashtu se protestat kishin qenë kryesisht paqësore, por se sulmet ndaj pronës publike nuk do të toleroheshin.
“Duke pasur parasysh vendosjen e Gardës Kombëtare nga Presidenti Trump brenda kufijve të SHBA-së, ai nga të gjithë njerëzit duhet ta dijë se sulmet kriminale ndaj pronës publike nuk mund të tolerohen”, tha ai.
Të paktën shtatë persona janë vrarë dhe videot kanë treguar forcat e sigurisë duke mbajtur pushkë me zhurmën e të shtënave në sfond.
Protesta në Teheran më 29 dhjetor
Në përgjigje të kërcënimit të Trump për ndërhyrje, Ali Shamkhani, një këshilltar i udhëheqësit suprem, Ajatollah Ali Khamenei, paralajmëroi se siguria kombëtare e Iranit ishte një “vijë e kuqe, jo material për cicërima aventureske”.
“Çdo dorë ndërhyrëse që i afrohet sigurisë së Iranit me pretekste do të ndërpritet me një përgjigje që shkakton keqardhje”, tha Shamkhani në një postim në X.
Kërcënimet vijnë vetëm disa ditë pasi Trump tha se SHBA-të mund ta godisnin Iranin nëse zbulohej se po rindërtonte programin e tij bërthamor, duke përshkallëzuar më tej tensionet midis dy vendeve.
Një tjetër zyrtar i lartë iranian, Ali Larijani, sekretari i këshillit suprem të sigurisë kombëtare të Iranit, akuzoi SHBA-në dhe Izraelin se kishin dorë në demonstratat në Iran, një refren i zakonshëm nga zyrtarët në përgjigje të protestave.
“Trump duhet ta kuptojë se ndërhyrja e SHBA-së në këtë çështje të brendshme do të çojë në destabilizim të të gjithë rajonit dhe shkatërrimin e interesave amerikane”, shkroi Larijani në X. “Populli amerikan duhet ta dijë se Trump është ai që e filloi këtë aventurë dhe duhet t’i kushtojë vëmendje sigurisë së ushtarëve të tyre.”
Irani ka kërcënuar të shënjestrojë ushtarët amerikanë të stacionuar në Lindjen e Mesme në të kaluarën dhe në qershor sulmoi bazën ajrore Al-Udeid në Katar pasi SHBA-të goditën vendet iraniane të pasurimit bërthamor.
Protestat aktuale kanë ndodhur në Teheran, por janë përhapur edhe në qytete të tjera, siç është Isfahani në Iranin qendror. Dyqanxhinjtë kanë mbyllur dyqanet e tyre në shenjë proteste dhe studentët kanë pushtuar kampuset për të shprehur pakënaqësitë e tyre. Megjithëse kushtet ekonomike janë pakënaqësia kryesore, demonstruesit kanë brohoritur gjithashtu slogane antiqeveritare dhe kanë kritikuar atë që e quajtën korrupsion dhe keqmenaxhim nga qeveria.
Protestat vazhduan të premten, me marshime që u zhvilluan për të përkujtuar varrimin e disa demonstruesve që ishin vrarë. Videot dukeshin se tregonin vajtuesit që ndalonin forcat e sigurisë të merrnin pjesë në funeralin e 21-vjeçarit Amirhessam Khodayari, i cili u vra të mërkurën në provincën Lorestan.
Khodayari fillimisht u raportua si anëtar i Basij, një grup vullnetar paramilitar, por babai i tij i mohoi pretendimet në video.
Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, fillimisht ftoi udhëheqësit e protestës për bisedime, duke ndjekur një qasje më pak konfrontuese sesa autoritetet në protestat e vitit 2022, të cilat i shtypën me dhunë. Pezeshkian tha se ai e kishte udhëzuar qeverinë të dëgjonte “kërkesat legjitime” të protestuesve.
Megjithatë, vdekjet e fundit të demonstruesve mund të sinjalizojnë se autoritetet po marrin një qëndrim më të ashpër kundër protestave ndërsa ato vazhdojnë. Një deklaratë nga Korpusi i Gardës Revolucionare Iraniane të hënën paralajmëroi se do të mbajë një qëndrim të ashpër kundër çdo ndërhyrjeje të huaj ose “kryengritjeje” në vend.
Ndërsa autoritetet iraniane përballen me protestat në vend, ato janë përpjekur të shmangin akuzat nga SHBA-të se po rindërtojnë programin e tyre bërthamor. Irani ka thënë se nuk po pasuron më uranium askund në vend dhe ka sinjalizuar se është i hapur për negociata me perëndimin.
