Bashkimi Evropian i ka kërkuar Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, të përmbahet nga bombardimi i infrastrukturës civile në Iran – gjë që mund të konsiderohet krime lufte sipas ligjit ndërkombëtar – dhe të ushtrojë “përmbajtje maksimale” për të arritur një zgjidhje të negociuar.
“Diplomacia është përgjigjja”, tha të martën Anitta Hipper, zëdhënësja e Komisionit Evropian për punët e jashtme, në përgjigje të një pyetjeje të Euronews.
“Nga ana jonë, ne hedhim poshtë çdo kërcënim edhe për sulme në lidhje me infrastrukturën kritike civile. Sulme të tilla rrezikojnë të ndikojnë miliona njerëz në të gjithë Lindjen e Mesme dhe më gjerë, dhe gjithashtu mund të çojnë në një përshkallëzim të mëtejshëm të rrezikshëm.”
Prioriteti, tha Hipper, duhet të jetë “përmbajtje maksimale, mbrojtja e civilëve dhe infrastrukturës civile, dhe respektimi i plotë i ligjit ndërkombëtar dhe ligjit ndërkombëtar humanitar nga të gjitha palët”.
Kërkesa e Komisionit vjen pasi Trump e përshkallëzoi në mënyrë drastike retorikën e tij gjatë ditëve të fundit, duke kërcënuar të “hedhë në erë” urat dhe termocentralet në të gjithë Iranin dhe ta kthejë atë “në Epokën e Gurit” nëse vendi nuk arrin të përmbushë afatin e tij për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, një kalim jetësor që dikur transportonte një të pestën e furnizimeve botërore me naftë dhe gaz. Vetëm një grusht anijesh e kanë kaluar atë që nga fillimi i sulmeve SHBA-Izrael më 28 shkurt.
Deri më tani, reagimi më i fortë ndaj kërcënimeve të Trump ka ardhur nga António Costa, presidenti i Këshillit Evropian, i cili paralajmëroi të hënën se goditja e infrastrukturës civile, si objektet e energjisë, do të ishte “e paligjshme dhe e papranueshme”.
“Kjo vlen për luftën e Rusisë në Ukrainë dhe vlen kudo. Popullsia civile iraniane është viktima kryesore e regjimit iranian. Do të ishte gjithashtu viktima kryesore e një zgjerimi të fushatës ushtarake”, tha Costa.
“Përshkallëzimi nuk do të arrijë një armëpushim dhe paqe. Vetëm negociatat do ta bëjnë këtë, përkatësisht përpjekjet e vazhdueshme të udhëhequra nga partnerët rajonalë”, shtoi ai.
Edhe pse SHBA-të mezi marrin energji nga Lindja e Mesme, bllokimi pothuajse total i rrugës ujore e ka shtyrë çmimin e naftës së papërpunuar Brent mbi 110 dollarë për fuçi, duke trazuar tregjet financiare dhe duke nxitur frikën e stagflacionit.
Trump i ka vendosur një afat Teheranit për të rihapur Ngushticën e Hormuzit deri të martën, ora 8 pasdite sipas Orës Lindore (ET), e cila për Brukselin do të jetë ora 2 e mëngjesit të së mërkurës.
“I gjithë vendi mund të nxirret jashtë brenda një nate – dhe ajo natë mund të jetë nesër në mbrëmje,” tha Trump të hënën. “Ata nuk do të kenë ura. Ata nuk do të kenë termocentrale. Epoka e Gurit.”
Ndërkohë, Irani ka hedhur poshtë një armëpushim të propozuar 45-ditor dhe në vend të kësaj po bën thirrje për një përfundim të përhershëm të luftës, sipas agjencisë shtetërore të lajmeve IRNA.
Trump dyfishon përpjekjet
Ndalimi i sulmit ndaj infrastrukturës civile është një nga parimet themelore të së drejtës ndërkombëtare dhe është kodifikuar në Konventat e Hagës dhe Gjenevës.
Koncepti i infrastrukturës civile kuptohet në një kuptim të gjerë për të mbuluar objektet që nuk përdoren për qëllime ushtarake, siç janë ndërtesat e banimit, spitalet, shkollat, kishat, termocentralet, rrjetet elektrike, urat, hekurudhat dhe kullat e telefonisë celulare.
I pyetur nëse ishte i shqetësuar për kryerjen e mundshme të krimeve të luftës nga forcat amerikane, Trump tha: “Jo, aspak. Nuk jam. Shpresoj të mos më duhet ta bëj.”
Nuk është e qartë nëse presidenti amerikan do t’i përmbahet datës së tij të fundit të së martës, ora 8 e mbrëmjes sipas kohës lindore, apo do të ndryshojë mendje në minutën e fundit, siç ka bërë shpesh në të kaluarën.
Të martën në mëngjes, ndërsa amerikanët po shkonin në punë, ai e dyfishoi kërcënimin e tij.
“Një qytetërim i tërë do të vdesë sonte, për të mos u kthyer më kurrë. Nuk dua që kjo të ndodhë, por ndoshta do të ndodhë”, shkroi ai në Truth Social. “47 vjet zhvatje, korrupsion dhe vdekje do të marrin fund më në fund.”
Evropianët po e ndjekin përshkallëzimin me alarm, duke pasur frikë se çdo sulm ndaj termocentraleve mund ta inkurajojë më tej Teheranin dhe ta thellojë krizën energjitike.
Që nga fillimi i armiqësive, udhëheqësit evropianë kanë luftuar për t’i dhënë kuptim mesazheve gjithnjë në ndryshim të Trump mbi luftën, të cilat kanë përfshirë sulme të drejtpërdrejta kundër aleatëve të NATO-s për refuzimin e dërgimit të anijeve të tyre luftarake në Ngushticën e Hormuzit.
Javën e kaluar, Presidenti francez Emmanuel Macron lëshoi një qortim të ashpër, duke reflektuar një ndjenjë në rritje të acarimit midis kryeqyteteve.
“Kur do të jesh serioz, nuk thua çdo ditë të kundërtën e asaj që the një ditë më parë”, tha Macron gjatë një vizite në Korenë e Jugut. “Dhe ndoshta nuk duhet të flasësh çdo ditë. Thjesht duhet t’i lësh gjërat të qetësohen.”
/Argumentum.al
