Augustin Palokaj-Jutarnji List[i]
Komisioni Europian nuk mori asnjë vendim mbi ngrirjen e mjeteve financiare për Serbinë, por vetëm vlerëson nëse janë përmbushur kushtet ekzistuese për pagesën e parave, gjë e cila është praktikë e zakonshme. Këtë e deklaroi të hënën Markus Lamer, zëdhënës i Komisionit Europian, duke iu përgjigjur pyetjes së një gazetari nëse Komisioni kishte marrë vendimin për ngrirjen e mjeteve të BE-së për Serbinë dhe cilët fonde saktësisht kishte ngrirë.
Më parë komisarja për zgjerimin Marta Kos deklaroi se të gjitha pagesat për Serbinë janë ndalur sepse Serbia ka bërë hapa prapa në përmbushjen e kushteve të lidhuar me shtetin e së drejtës. Mediat, qartazi në mënyrë të gabuar, njoftuan se Serbisë i janë ngrire mjetet në shumën prej 1,5 miliardë euro.
Shpjegimi që dha zëdhënësi i Komisionit të hënën duket si përgënjështrim i asaj që ka deklaruar më parë komisarja Kos. Por në këtë rast kemi të bëjmë me përdorim të shprehjeve të ndryshme, gjë për të cilën edhe krijohet përceptimi i gabuar i asaj që ka ndodhur vërtetë.
-Komisioni Europian vlerëson në mënyrë të vazhdueshme nëse përmbushen kushtet kryesore për mbështetje nga kuadri i instrumentave financiarë të BE-së. Kjo është pjesë e implementimit të zakonshëm të këtyre instrumentave dhe zbatohet gjatë tërë procesit, përfshirë edhe kur diskutohet për Planin e rritjes në fazën e çdo kërkese për pagesa – tha ky zëdhënës. Theksoi shqetësimin e BE-së për shkak të miratimit të ligjeve për drejtësinë dhe se BE-ja pret që Serbia të zbatojë plotësisht mendimin e Komisionit të Venecies të Këshillit të Europës për këtë çështje. Ky do të jetë kushti për pagesën e mëtejshme të Planit të rritjes.
Për BE-në, ligji i paradokohëshëm mbi gjykatat, të cilin e miratoi Serbia, ishte shkelje e parimeve të pavarësisë së gjykatave në përputhje kjo me standartet e BE-së. Mbi bazën e këtij ligji Serbia ka ndryshuar gjykatësit. Tani, kur Komisioni i Venecies dha mendimin e tij i cili është i ngjashëm me qëndrimin e Komisionit Europian dhe i kërkoi Serbisë tërheqjen e këtij ligji, Beogradi deklaroi se do ta bëjë një gjë të tillë. Megjithatë mbetet e panjohur nëse Serbia do të asgjësojë edhe të gjitha pasojat e këtij ligji të diskutueshëm apo vetëm do t’a kthejë ligjin në formën e vjetër, por jo gjykatësit të cilët mbi bazën e këtij ligji janë ndryshuar.
Diplomatët në Bruksel përmendin edhe mundësinë se një konfuzion i tillë, të cilin e krijon Komisioni Europian rreth ngrirjes ose jo të fondeve për Serbinë, është rezultat i ndasive që ekzistojnë në BE në lidhje me çështjen e Serbisë. Nuk diskutohet se Aleksandër Vuçiçi vazhdon të ketë mbrojtës me ndikim në BE edhe përkundër pakënaqësisë në rritje e cila mbizotëron ndaj tij në Bruksel për shkak të veprimeve të Serbisë. Mes tyre në mënyrë të veçantë përmendet Partia Popullore Europiane (EPP) në të cilën Vuçiçi është antar i përbashkuar. Në këtë parti para më shumë se një viti deklaruan se do të “shqyrtojnë” statusin e PPS-së në të, por, madje edhe burime brenda EPP-së, thonë se kjo është vetëm farsë dhe se Vuçiçi atje gëzon mbështeje të madhe dhe nuk besojnë se do të ketë pasoja konkrete.
Serbia dhe Vuçiçi kanë, sëpaku deri tani kanë patur, mbështetje nga qarku i zyrës së presidentes së Komisionit Europian Ursula von der Leyen dhe presidenti i Këshillit Europian Antonio Costa si dhe drejtori administratës për zgjerimin Gert Jan Koopman, të cilët mes diplomatëve në BE konsiderohen si “të prirur në mënyrë të veçantë nga Serbia”. Thirrjet e mëparshme për masa kundër Serbisë, më së shumti nga Parlamenti Europian, për shkak të një sërë veprimesh – nga forcimi i marrëdhënieve me Rusinë, rezistencë për procedimin e personave përgjegjës për sulmin në Veri të Kosovës deri te represioni ndaj mediave dhe protestuesve në Serbi – nuk kanë patur në mbështetje në Komisionin Europian
Pra, asgjë konkrete nuk ka ndryshuar, përveç që tani Komisioni thotë se “po vlerëson nëse janë përmbushur kushtet për pagesën”, por deri tani nuk ka asnjë vendim për stopimin e fondeve. Javën e kaluar një zëdhënës i Komisonit Europian tha se BE-ja “shpreh keqardhjen që në Serbi ende nuk janë marrë hapat e nevojshëm që personat përgjegjës për sulmet në Veri të Kosovës të dalin para drejtësisë”.
Por, përveç “shprehjes së keqardhjes”, Komisioni Europian deri tani nuk ka zbatuar asnjë masë ndaj Serbisë. Tani për tani në Bruksel durimi për Serbionë është drejt fundit, por ende, përveç deklaratave, nuk ka masa konkrete. Ajo që Komisioni nuk i paguan mjetet, është pjesë e praktikës e cila vlen edhe për vendet e tjera të cilët i përdorin, por gjithsesi jo ndonjëfarë mase e veçantë kundër Serbisë. Përshembull, për Bosnjë e Hercegovinën, nga Plani i rritjes nuk është paguar asnjë cent, thjesht, sepse nuk i ka përmbushur kushtet. Dhe nuk u desh që për mospagimin të merrej ndonjë vendim apo masë ndëshkimore.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/ek-nije-zamrznula-sredstva-srbiji-isplate-ovise-o-uvjetima-15705224?cx_linkref=jl_home_g1
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
