Irani dhe Omani të mërkurën finalizuan një marrëveshje mbi atë që Teherani i quan koordinatat gjeografike të një rruge të propozuar detare përmes Ngushticës së Hormuzit.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baghaei, tha se Irani dhe Omani po përgatisin një deklaratë të përbashkët mbi marrëveshjen, e cila përfshin pika teknike, ligjore, të sigurisë dhe mjedisore.
Veçmas, mediat iraniane cituan burime zyrtare që thanë se rihapja e Ngushticës do të varet nga përfundimi i bllokadës detare të porteve të vendit nga SHBA-të.
Aspekti kryesor i një marrëveshjeje të tillë sillet rreth këmbënguljes së Teheranit për të ngarkuar tarifa për kalimin, pasi pretendon kontroll sovran të rrugës ujore kryesore, në kundërshtim të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara dhe vendet e Gjirit, të cilat këmbëngulin që lundrimi duhet të mbetet i lirë, siç përcaktohet nga Konventa e OKB-së mbi Ligjin e Detit.
“Me kusht që palë të treta të mos e pengojnë procesin, një deklaratë e përbashkët nga të dy vendet që përshkruan konsideratat dhe pikat kryesore për të cilat është rënë dakord po rishikohet dhe finalizohet gjithashtu”, tha Baghaei duke iu referuar SHBA-së si një “palë e tretë”.
Megjithatë, Baghaei nënvizoi se marrëveshja Iran-Oman në vetvete nuk mund të garantojë sigurinë e lundrimit përmes Hormuzit për sa kohë që “bllokada detare e SHBA-së dhe veprimet e tjera kundër Iranit dhe interesave të tij mbeten në fuqi”.
Njoftimi i Teheranit vjen mes disa ditësh spekulimesh intensive mbi negociatat dy-mujore midis Iranit dhe Omanit, të cilat Teherani këmbëngul se janë në përputhje me Memorandumin e Mirëkuptimit të nënshkruar me Shtetet e Bashkuara në qershor.
Komente kontradiktore mbi bisedimet SHBA-Iran
Më herët të mërkurën, televizioni shtetëror iranian raportoi se bisedimet Iran-Oman përqendrohen në krijimin e një “korridori të mesëm” përmes Ngushticës së Hormuzit, që do të kontrollohet nga të dy vendet.
Një tjetër media shtetërore iraniane raportoi se marrëveshja nuk do të rezultonte menjëherë në rihapjen e ngushticës për shkak të asaj që Teherani e quan “shkelje të SHBA-së”, dhe se negociatat “nuk kanë të bëjnë fare me Shtetet e Bashkuara”.
“Rihapja e Ngushticës së Hormuzit varet nga një ndryshim në sjelljen e SHBA-së dhe korrigjimi i shkeljeve të saj”, tha kanali televiziv shtetëror IRIB.
Megjithatë, Presidenti i SHBA-së Donald Trump këmbënguli në një intervistë me transmetuesin amerikan Fox News të martën në mbrëmje se SHBA-të janë pjesë e negociatave të Hormuzit, të cilat “po ecin shumë mirë”.
“Ngushtica do të hapet shumë shpejt, ose do të goditen shumë rëndë, dhe pastaj ngushtica do të hapet”, tha Trump.
Rruga ujore, një pikë kyçe e tranzitit të energjisë që transporton afërsisht një të katërtën e tregtisë globale të naftës detare, u mbyll në mënyrë efektive nga Irani pas sulmeve amerikane dhe izraelite në fund të shkurtit, duke shkaktuar luhatje të mëdha në tregjet e energjisë.
Ish-kreu i departamentit të kërkimit të inteligjencës ushtarake të Izraelit, Danny Citrinowicz, komentoi në X se “që nga dita e parë, ishte e qartë se rivendosja e Ngushticës së Hormuzit në statusin e saj para krizës do të kërkonte ose ndryshimin e regjimit në Iran ose një përpjekje të qëndrueshme ushtarake për të imponuar kontrollin mbi rrugën ujore”.
“Asnjëra nga opsionet nuk ishte politikisht ose strategjikisht e pranueshme për Uashingtonin, duke pasur parasysh kostot e mëdha dhe angazhimet afatgjata që do të kërkonin. Ndonjëherë, opsioni më pak i dëshirueshëm është i vetmi realist”, tha Citrinowicz.
/Argumentum.al
