Banka Qendrore Evropiane (BQE) e Christine Lagarde nuk ka një, por dy misione – një mision zyrtar për të mbajtur inflacionin në jo më shumë se 2 për qind dhe një mision jozyrtar për të parandaluar shpërbërjen e euros duke mbajtur në këmbë vendet me borxhe të larta të eurozonës si Italia.
Duke i dërguar çmimet e energjisë dhe të ushqimeve në çati dhe duke rritur rrezikun e një recesioni tjetër ekonomik evropian, pushtimi rus i Ukrainës e ndërlikon shumë arritjen e njëkohshme të dy misioneve të BQE-së. Kjo ka të ngjarë të mbajë euron në këmbë në periudhën menjëherë në vijim.
Edhe para pushtimit rus, eurozona kishte një problem serioz inflacioni si rezultat i goditjeve të ofertës të lidhura me COVID-19, të kombinuara me qëndrimin jashtëzakonisht të lehtë të politikës monetare të BQE. Gjatë vitit të kaluar, inflacioni i çmimeve të konsumit u rrit në një rekord prej 5.8 përqind, që ishte pothuajse trefishi i objektivit të inflacionit të BQE-së. E bëri këtë në një kohë kur BQE-ja mbajti një politikë negative të normave të interesit dhe kur ajo ishte e përfshirë në një program të paparë të madh blerjeje obligacionesh.
Rritja e çmimeve ndërkombëtare të energjisë, ushqimeve dhe metaleve në vazhdën e pushtimit rus do të çojë në mënyrë domethënëse më të lartë inflacionin tashmë të lartë të eurozonës. Ky është veçanërisht rasti duke marrë parasysh varësinë e lartë të Evropës nga importet e gazit natyror rus për nevojat e saj energjetike, si dhe ritmin shumë të shpejtë me të cilin çmimet e gazit natyror në Evropë po rriten. Ndërsa çmimet ndërkombëtare të naftës janë rritur me rreth 60 për qind që nga fillimi i këtij viti, çmimet evropiane të gazit natyror janë rritur me rreth trefish.
Nëse mbahet, rritja e çmimeve të energjisë në eurozonë ka potencialin ta shtyjë ekonominë e eurozonës përsëri në recesion. Ndryshe nga Shtetet e Bashkuara, të cilat janë bërë të pavarura energjetike, eurozona është shumë e varur nga importet për nevojat e saj energjetike. Kjo do të thotë se çmimet më të larta të energjisë në Evropë në mënyrë efektive përbëjnë një taksë për konsumatorin evropian, e cila nuk kompensohet pothuajse nga një nxitje për sektorin evropian të energjisë siç është rasti në SHBA.
Edhe përpara se eurozona të goditej nga shoku rus i çmimit të energjisë, Italia, ekonomia e tretë më e madhe e eurozonës, kishte financat publike shumë shqetësuese. Gjatë pandemisë, deficiti i saj buxhetor është rritur dhe borxhi i tij publik është rritur në një nivel të lartë historik. Në fund të vitit 2021, raporti i borxhit publik të Italisë ndaj PBB-së ishte rreth 155 për qind ose në nivelin më të lartë në historinë 150-vjeçare të Italisë. Gjëja e fundit që i duhet Italisë është një tjetër recesion ekonomik, i cili do t’i bënte financat e saj publike edhe më të paqëndrueshme.
Gjatë vitit të kaluar, pavarësisht financave publike në dukje të paqëndrueshme, qeveria italiane ishte në gjendje të financohej lehtësisht me norma interesi shumë të ulëta. Kjo ishte në një masë jo të vogël falë Programit të Blerjeve Emergjente Pandemike të BQE-së prej 1.85 trilionë eurosh. Sipas këtij programi, BQE ka blerë 250 miliardë euro obligacione të qeverisë italiane, ose ekuivalentin e nevojave totale neto të qeverisë italiane për huamarrje.
Pushtimi rus i Ukrainës tani po e ndërlikon shumë jetën e BQE-së, si duke shtuar inflacionin ashtu edhe duke ngritur spektrin e një recesioni tjetër evropian që do të komprometonte më tej financat publike të Italisë.
Kjo e përball BQE-në me një zgjedhje të pakëndshme politike. BQE mund të godasë frenat e politikës monetare për të rikthyer inflacionin nën kontroll, por me rrezikun e nxitjes së një raundi tjetër të krizës së borxhit sovran italian. Përndryshe, ajo mund të mbajë pedalin e saj ndaj metalit të politikës monetare duke zgjeruar programin e saj të blerjes së obligacioneve dhe duke ruajtur normat negative të interesit. Kjo do të mbante në këmbë një Itali me shumë borxhe, por do ta bënte këtë me rrezikun e humbjes së kontrollit mbi inflacionin.
Nëse e kaluara është një prolog, BQE do të bëjë gjithçka që duhet për të mbajtur euron nga shpërbërja. Ai do ta bëjë këtë edhe nëse kjo mund të përfshijë rrezikimin e një periudhe të zgjatur inflacioni të lartë dhe një monedhë të dobët. Që nga fillimi i vitit, duke ndjerë se BQE-ja do të ndiqte një politikë monetare më të lirshme sesa Rezerva Federale, tregjet e kanë ulur euron rreth 10 për qind kundrejt dollarit. Pushtimi rus tani ka të ngjarë ta mbajë euron në këmbë për ca kohë që do të vijë./
Pështati në shqip: Argumentum.al
