Zgjedhjet në Bosnjë dhe Hercegovinë ishin konkurruese, por shqetësimet mbetën për reformat e dështuara dhe retorikën përçarëse, thonë vëzhguesit ndërkombëtarë
Zgjedhjet e përgjithshme në Bosnje dhe Hercegovinë ishin konkurruese dhe në përgjithësi të organizuara mirë me liritë themelore të respektuara gjatë fushatës. Megjithatë, përpjekjet e dështuara për reforma, një mosbesim i përhapur në institucionet publike dhe retorika përçarëse etnike vazhduan të shënojnë mjedisin zgjedhor, thanë vëzhguesit ndërkombëtarë në një deklaratë sot.
Misioni i përbashkët vëzhgues nga Zyra e OSBE-së për Institucionet Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR), Asambleja Parlamentare e OSBE-së (AP e OSBE), Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës (PACE), Asambleja Parlamentare e NATO-s (NATO PA) dhe Parlamenti Evropian (PE) konstatoi se kuadri ligjor përbën një bazë adekuate për mbajtjen e zgjedhjeve demokratike.
Zgjedhjet u zhvilluan në sfondin e ngërçit të vazhdueshëm politik dhe zhgënjimit të përhapur me establishmentin politik, me disa institucione kyçe të bllokuara. Partitë më të mëdha në pushtet kanë përdorur shpesh retorikën përçarëse etnike si formën standarde të debatit. Fushata ishte e qetë në përgjithësi, por vëzhguesit vunë re incidente të presionit ndaj punonjësve të sektorit publik. Vetë procesi në ditën e zgjedhjeve ishte kryesisht paqësor, megjithëse pati disa incidente përçarëse brenda dhe rreth qendrave të votimit. Ndërkohë që u vëzhgua se procedurat e votimit ndiqen në përgjithësi, fshehtësia e votës shpesh cenohej, dhe kishte edhe raste të personave të paautorizuar që mbanin gjurmët e votuesve dhe ndihmonin votuesit e shumtë. Vëzhguesit vlerësuan negativisht procedurat e numërimit në shumë vende, kryesisht për shkak të parregullsive procedurale.
“Përpjekjet serioze për të menaxhuar me sukses këtë proces zgjedhor duhet të shoqërohen me përpjekje të ngjashme për të zgjidhur ngërçin e vazhdueshëm politik, i cili vazhdon të minojë zhvillimin e vërtetë demokratik këtu,” tha Pascal Allizard, Koordinator Special dhe udhëheqës i vëzhguesve afatshkurtër të OSBE-së. Zhgënjimi i përgjithshëm ndaj pushtetit politik është i dukshëm, por kam vënë re përpjekjet e disa kandidatëve largpamës për të ndezur ndryshimet politike dhe socio-ekonomike në vend, që është një trend pozitiv që unë inkurajoj përfaqësuesit e sapozgjedhur të zhvillojnë.
Sipas komisionit zgjedhor të Bosnjës, Dodik kishte siguruar 49 për qind të votave krahasuar me 42 për qind të Trivic, me 82 për qind të qendrave të votimit të njësisë të numëruara.
Rezultatet e para preliminare të lëshuara nga komisioni qendror zgjedhor i Bosnjës herët të hënën treguan pretendentët e prirur për bashkëpunim Denis Beciroviç dhe Zeljko Komsiç në rrugën për të fituar vendet përkatëse boshnjake dhe kroate në presidencën trepalëshe. Megjithatë, reformistëve ka të ngjarë t’u bashkohet Zeljka Cvijanoviç nga partia më e fortë serbe e Bosnjës – SNSD secesioniste dhe fort pro-ruse.
Zgjedhjet përfshinin gara për tre anëtarët e presidencës së përbashkët multietnike të Bosnjës, presidentin e njërës prej dy pjesëve të saj shumë autonome dhe deputetë të parlamentit në nivele të ndryshme, pjesërisht të mbivendosura, të qeverisjes.
“Rezultatet e fundit konfirmojnë fitoren tonë të madhe,” shkroi në Twitter partia SNSD e Dodik të hënën.
Gara e ngushtë ishte vetëm një në një numër marramendës garash në Bosnje të dielën, me disa shqetësime dhe rezultatet e shumta ka të ngjarë të shtojnë pasiguri të re në skenën e trazuar politike.
Gati tre dekada pasi lufta shkatërroi vendin ballkanik, Bosnja vazhdon të rëndohet nga ndarjet e saj etnike.
Organizimi institucional i Bosnjës, i përshkruar shpesh si një nga më të komplikuarit në botë, u prezantua nga një marrëveshje paqeje e ndërmjetësuar nga SHBA-ja që i dha fund luftës në vitet 1990 midis tre grupeve kryesore etnike të saj – boshnjakëve myslimanë, serbëve ortodoksë dhe kroatëve katolikë. Sipas kushteve të marrëveshjes, Bosnja u nda në dy entitete shumë të pavarura – një i drejtuar nga serbët dhe tjetri i ndarë nga boshnjakët dhe kroatët – të cilat kanë autonomi të gjerë, por janë të lidhura nga institucione të përbashkëta shumë-etnike. Të gjitha veprimet në mbarë vendin kërkojnë konsensus nga të tre grupet etnike.
Shteti ballkanik është qeverisur nga një sistem administrativ jofunksional i krijuar nga Marrëveshja e Dejtonit e vitit 1995, e cila arriti t’i jepte fund konfliktit në vitet 1990, por në masë të madhe dështoi në ofrimin e një kuadri për zhvillimin politik të vendit.
Bosnja mbetet e ndarë mes një entiteti serb dhe një federate myslimano-kroate të lidhur nga një qeveri e dobët qendrore.
Në vazhdën e luftës, partitë politike etnike kanë shfrytëzuar prej kohësh ndarjet e vendit në një përpjekje për të ruajtur pushtetin.
Për vite me radhë, Dodik ka nxitur tensione me thirrjet e tij të shpeshta për serbët e Bosnjës që të ndahen edhe më tej nga institucionet qendrore të vendit, duke i sjellë atij sanksione të reja nga Shtetet e Bashkuara në janar.
Dodik po kërkon mandatin e tij të tretë si president i RS, pas përfundimit të një mandati në presidencën trepalëshe.
/Argumentum.al
