Pas ndryshimeve politike në Malin e Zi në verën e vitit 2020, të parat pas vendosjes së një sistemi shumëpartiak në këtë vend, pritjet e qeverisë së re ishin të larta në lidhje me procesin e demokratizimit, por gjithashtu kishte frikë se shumica e re mund të vinte në dyshim Evropianin rruga e Malit të Zi dhe orientimi i saj i politikës së jashtme. Tensionet etnike gjithashtu shënuan periudhën e mëparshme dhe duket se ato vazhdojnë të dominojnë publikun. EWB bisedoi me Dritan Abazoviç, Zëvendës Kryeministër i Malit të Zi dhe President i Lëvizjes Qytetare URA, për perspektivën evropiane të Malit të Zi, sukseset e qeverisë së re malazeze në fushën e integrimit evropian dhe reformat e nevojshme, si dhe rolin e nacionalistit diskurset në rajon.
European Western Balkans: Kur qeveria juaj mori detyrën, kishte shumë frikë se në cilin drejtim do të shkonin gjërat, por në të njëjtën kohë, kishte optimizëm se qeveria mund të përshpejtonte procesin e integrimit evropian. Kur i hedhim një vështrim gjithçkaje që po ndodh ndërkohë, si do ta vlerësonit suksesin e arritur kur bëhet fjalë për Integrimin Evropian dhe kërkesat?
Dritan Abazović: Unë vërtet besoj se qeveria nuk e ka ndryshuar drejtimin e saj të politikës së jashtme dhe se i gjithë skepticizmi dhe kritikat që u ngritën gjatë asaj periudhe në lidhje me qeverinë që largohej nga rruga evropiane ishte e pabazuar dhe e pavërtetë dhe se ajo ishte thjesht propagandë e përdorur nga anëtarët e ish-regjimit për diskreditimin e qeverisë, dhe nga ai aspekt, ne jemi shumë të kënaqur. Kështu që, mendoj se nëse ekziston një segment që funksionon si duhet në qeverinë e re, është segmenti i mbështetjes ndërkombëtare, kryesisht mbështetja ndërkombëtare që vjen nga Brukseli dhe vendet anëtare të BE-së.
Kur bëhet fjalë për ritmin e procesit, ne në fakt mund të diskutojmë disa kritika. Unë mendoj se procesi i reformave nuk është përshpejtuar në gjashtë muajt e fundit, por po bëhen disa supozime që tregojnë se do të fitojë dinamikë më të madhe në fillim të vjeshtës. Pse po jua tregoj kete? Së pari, segmenti që kryesisht mungonte ishte segmenti i sundimit të ligjit. Ne do të përpiqemi ta përmirësojmë këtë segment me disa ndryshime në zgjidhjet ligjore. Zgjidhja më e rëndësishme ligjore që ka ndryshuar është Ligji për Prokurorinë e Shtetit. Ai institucion mund të jetë ose një pengesë e madhe ose një katalizator në rrugën tonë drejt integrimit.
“Ne promovojmë një vlerë të re që nuk është dominante në Ballkan në këtë pikë, por që do të shërbejë si e vetmja bazë për ndryshimet që do të ndodhin në këtë rajon në 10 dhe 15 vitet e ardhshme”, thekson Abazovic
EWB: Dikush mund të thotë se në Mal të Zi, të paktën në ligjërimin publik, çështjet e identitetit janë mbizotëruese. E njëjta gjë mund të thuhet për marrëdhëniet në rajon. A mendoni se mund të ngrihemi mbi ligjërime të tilla në Ballkanin Perëndimor dhe të përqendrohemi në pyetje që janë të rëndësishme për qytetarët, siç janë institucionet në vendet e tyre përkatëse, sundimi i ligjit, demokracia, zhvillimi ekonomik? A mendoni se ka kushte për t’i kapërcyer ato çështje më në fund?
DA: Mendoj se kjo ka të bëjë me pyetjen e mëparshme. Unë mendoj se struktura të caktuara politike që përdorën konfliktet në Mal të Zi për të grumbulluar kapital dhe më pas u përpoqën ta legalizonin atë kapital më vonë, edhe pse ai kapital qëndroi pjesërisht i paligjshëm, nuk duan ta lënë këtë rajon të demokratizohet në asnjë rrethanë. Demokratizimi i kombinuar me sundimin e ligjit do të nënkuptojë dëme të mëdha për ato elita politike dhe një pjesë e asaj strukture politike do të konsiderohej përgjegjëse për diçka që ka ndodhur në të kaluarën. Kjo është e gjitha, ai është i njëjti model që ka funksionuar patëmetë për 20 vitet e fundit.
Cfare do te thote ajo? Kjo do të thotë se ata nuk do të lejojnë që qytetarët të zhvendosin vëmendjen e tyre nga konfliktet, nacionalizmi, tensionet kombëtare, tensionet etnike dhe tensionet fetare. Ata nuk duan t’i lënë qytetarët të mendojnë për përparimin, standardet më të mira të jetesës dhe përplasjet ideologjike për gjërat e mira. Kjo eshte. Për të mos e prishur atë fokus, ata kanë një nevojë të vazhdueshme për të intensifikuar më tej ndotjen në mënyrë që njerëzit të mos zgjohen kurrë. Kjo eshte. E kupton
Më lejoni ta bëj të thjeshtë. Pas nacionalizmit serb, nacionalizmit boshnjak, nacionalizmit shqiptar, nacionalizmit malazez, ka një përpjekje për të mbrojtur grupet e krimit të organizuar që përdorin vendet si një terren trajnimi për arritjen e interesave financiare. Ta themi thjesht, kjo është e gjitha. Njerëzit që me të vërtetë besojnë në ato ideologji janë përdorur për këtë sepse ekziston një kategori njerëzish që jetojnë me të vërtetë në ndonjë “romantizëm” dhe besojnë se disa plane për zgjerimin e territorit duhet të kryhen këtu. Sidoqoftë, unë mendoj se gjeneratori kryesor është brenda elitave politike të lidhura me krimin e organizuar që supozohet se gjenerojnë nacionalizëm dhe e mbështesin atë në mënyrë që ndonjë temë ose prirje tjetër progresive të mos shfaqet në agjendë.
Pas nacionalizmit serb, boshnjak, shqiptar, malazez, ka një përpjekje për të mbrojtur grupet e krimit të organizuar që përdorin vendet si një terren trajnimi për arritjen e interesave financiare.
Na mbetet ne ta luftojmë atë. Nuk e di nëse do të kemi sukses, por besoj se koha para nesh duhet të përdoret për të hapur sytë e njerëzve dhe për të treguar faktin se ekziston një model me qëllimin që të na perceptojë realitetin në mënyrë joreale.
Marrë me shkurtime nga EWB https://europeanwesternbalkans.com/2021/07/02/ewb-interview-abazovic-the-change-of-government-in-montenegro-is-an-example-for-the-entire-region-the-government-is-committed-to-eu-membership/
Përshtati në shqip: Argumentum.al
