REAL POLITIK NR. 113
20 GUSHT – 10 SHTATOR 2025
Komente “ flash” mbi 4 ngjarjet kryesore diplomatike, shkurt dhe shqip, vetëm me 1000 fjalë nga analisti i njohur, Mjeshtër i Madh në Diplomaci
DR. JORGJI KOTE
1.Aksi franko-gjerman rindez motorët !
Aksi historik i BE-së i rindezi vërtet motorët në Takimin e Këshillit Franko – Gjerman të Ministrave më 29 – 30 Gusht, nën kryesimin Macron – Merz në qytetin bregdetar Tulon me 10 ministrat më të rëndësishëm nga secili vend.
Ky takim ka rëndësi për momentin ku ndodhet bota dhe BE-ja, sidomos pas përshkallëzimit të agresionit rus kundër Ukrainës, acarimit të krizës në Lindjen e Mesme dhe sfida të tjera gjeopolitike.
Ca më tepër kur prej Francës dhe Gjermanisë pritet sheshimi i pesë mospajtimeve serioze gjeopolitike: marrja e borxheve të përbashkëta për financimin e shpenzimeve ushtarake, dërgimin e trupave ushtarake tokësore në Ukrainë, përdorimi i energjisë bërthamore, Marrëveshja e tregtisë së lirë “Mercosur“ me Amerikën e Jugut dhe njohjen e Shtetit të Palestinës në shtator në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.
Në deklaratën prej 26 faqesh përfshihet dhe “Axhenda e re ekonomike“ me 8 koncepte strategjike dhe 20 projekte pilotë, masa për uljen e burokracisë dhe lehtësimin e kontakteve në fushën e investimeve të përbashkëta, tregtisë, industrisë, energjisë, teknologjisë, ndërtimit të linjës energjitike “Jugperendimori“ mes Francës, Gjermanisë, Spanjës dhe Portugalisë, etj.
Ndërkohë, Gjermania hoqi dorë nga kundërshtimi mbi përdorimin e energjisë bërthamore nga Franca.
Lidhur me “sovranitetin dixhital“ europian u mbështet programi i BE-së dhe u kundërshtuan presionet amerikane.
Në vijim u diskutua zgjerimi i bashkëpunimit në fushën e sigurisë, të mbrojtjes, prodhimi i përbashkët i armatimit, mbështetja, ndihmat ushtarake dhe garancitë e sigurimit për Ukrainën.
Ndërkohë, u shty për në fund të vitit miratimi i projektit më i rëndësishëm ku të dy vendet në bashkëpunim me Spanjën kanë filluar të bashkëpunojnë, prodhimi i sistemeve të avionëve luftarakë modernë FCAS me dronë. Kompania franceze “Dassault“ kërkon pjesëmarrje më të madhe në procesin e kontrollit dhe vendimarrjes, çka ka krijuar një ngërç të gjatë. Edhe mospajtimi franko-gjerman për trupat tokësore në Ukrainë u kalua me premtimin për mbështetjen e forcave ajrore ukrainase dhe në fusha të tjera.
Shumë punë mbetet për konkretizimin e projektit madhor për krijimin e sistemit të paralajmërimit të hershëm të mbrojtjes raketore dhe integrimit të radarëve tokësorë, ose JEWEL, ku janë ftuar dhe vende të tjera.
Ndërkohë, u ra dakord për një “trysni maksimale“ ndaj Rusisë që t’i jepet fund luftës në Ukrainë. Në këtë kuadër, u fol dhe lidhur me dekurajimin bërthamor ndaj Rusisë me garancitë përkatëse. POR, tani rënia e qeverisë franceze ngre shumë pikëpyetje.
2. Vjeshtë e nxehtë diplomatike në Nju Jork
Duket se zhegu klimatik i verës do të shkojë dhe në vjeshtën diplomatike në Nju Jork në Sesionin e 80 të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së që u çel me 9 shtator dhe do kulmojë me 22 – 27 Shtator me debatin e nivelit të lartë.
Krerët e shteteve dhe qeverive do vazhdojnë përpjekjet/ përplasjet për shumë kriza e sidomos agresioni rus kundër Ukrainës dhe kriza në Lindjen e Mesme; me premtime, parashikime dhe demarshe por me pak shpresa për paqe.
Në qendër të vëmendjes do jetë Presidenti Trump, si kreu i shtetit mikpritës dhe që në 7 muajt e parë ka tronditur marrëdhëniet ndërkombëtare. Duke zëvendësuar dora dorës forcën e ligjit me ligjin e forcës, me diplomacinë e fuqisë dhe zonat e influencës dhe me doktrinën transaksionaliste, që në themel ka fitimin nëpërmjet ujdive politike dhe tregtare. Me pretendimet për t’i dhënë fund luftrave, por ku në Ukrainë ”i ka ngecur sharra në gozhdë”, etj.
Dhe në Lindjen e Mesme paqja dhe qetësia janë ende shumë larg dhe gjendja mbetet shpërthyese. Irani synon të rifillojë përgatitjet për bombën atomike;” ushtritë” e tij rezervë, huthët dhe Hisbullahu po mundohen të rimarrin vehten pas humbjeve të mëparshme. Vendet arabe, Libani, Siria, etj po përgatiten për marrëveshje paqeje me Izraelin. Mirëpo, situata është ndërlikuar pas sulmeve izraelite në Gaza dhe vendimi i fundit i Netianahut për pushtimin e saj.
Ndërkohë, njohja e shtetit të Palestinës është bërë ” mollë sherri” ndërmjet shumë vendeve arabe dhe perendimore kundrejt kundërshtimit të SHBA-ve dhe Izraelit. Madje, SHBA-të i mohuan dhe vizën hyrëse delegacionit të Autoritetit Palestinez, i cili do të marrë pjesë në Takimin me nismën e Francës dhe Arabisë Saudite për njohjen e shtetit palestinez më 22 Shtator, ndonëse Nju Jorku, si selia e OKB-së është zonë asnjanjëse.
Vendimi i Presidentit francez Macron për të njohur shtetin e Palestinës bashkë me Britaninë e Madhe, Kanadanë, Portugalinë, Australinë, Belgjikën dhe vende të tjera i »ka hedhur dhe më shumë benzinë zjarrit“
Për pasojë, zgjidhja sipas konceptit “me dy shtete » ka dalë në krye të rendit të ditës, mbasi nuk ka alternativë tjetër më të mirë.
3. Trinomi që sfidon Perëndimin I tillë u shfaq në festimet e 80 Vjetorit të përfundimit të luftës së II Botërore dhe në paradën madhështore në Pekin Presidenti Xi jin Ping, Putin dhe Kim Jong un. Tashmë është e qartë se kjo Trojkë kërkon një rend të ri botëror, por në drejtimin e tyre dhe jo më të SHBA-ve. Se janë më shumë, se kanë më shumë kapacitete politike, ekonomike dhe ushtarake. Parada në Tienamen, fjalimet, kohezioni dhe uniteti i tyre synon të sfidojë SHBA-të. Këto të fundit nuk e ndanë dot Kinën nga Rusia, por po ndahen vetë me Europën, aleaten e tyre tradicionale.
4. Bie Bayrou, po Macron? Më 8 Shtator humbi votëbesimin parlamentar qeveria e Bayrou-së. Ndonëse e pritshme, rënia e saj është tërmet tjetër politik për Francën dhe Presidentin Macron. Nuk dihet nëse Kryeministri i ri Sebastien Lecornu do t’ia dalë të krijojë qeveri me shumicë parlamentare. Ndryshe, nëse do të vazhdonte kështu, sërish Franca do të futej në spirale krizash pa fund. Duke cënuar stabilitetin e saj politik dhe ekonomik, çka do të bënte që investitorët e tregut të humbitnin besimin te shteti, në një kohë kur borxhi publik francez është 116 për qind. Dorëheqja e tij dhe zgjedhjet e parakoshme që po kërkohen nuk krijojnë dot një situatë ku një parti të ketë shumicën. Për pasojë, do të kishte riciklim të krizave qeveritare, pa reforma dhe borxhet do beheshin MAL.
Kjo do të ishte pasoja të rënda për Francën dhe BE-në, që janë “deri në grykë” me borxhe, kriza dhe sfida tejet serioze. Tani mbetet të shihet fati i mëtejshëm politik dhe i vetë Macronit, si objektivi kryesor i opozitës dhe protestuesve, që nga 10 Shtatori janë derdhur rrugëve kudo në Francë.
© 2025 Argumentum
