REAL POLITIK NR. 116
28 TETOR – 25 NENTOR 2025
Komente “ flash” mbi 4 ngjarjet kryesore diplomatike, shkurt dhe shqip, vetëm me 1000 fjalë nga analisti i njohur, Mjeshtër i Madh në Diplomaci
DR. JORGJI KOTE
1.Armëpushim tregtar! Kështu u konsiderua takimi i shumëpritur më 30 tetor në Busan të Koresë së Jugut midis Presidentit amerikan Trump dhe homologut të tij kinez Xi Jinping. Ai erdhi pas kërcënimeve të forta mes tyre, duke rrezikuar një luftë botërore me pasoja të paparashikueshme. Politikat e reja ekonomike të Presidentit Trump dhe tarifat tejet të larta të SHBA-ve ndaj Kinës, BE-së dhe vendeve të tjera mund ta minonin tregtinë botërore, e cila edhe kështu është tejet e mbingarkuar me tensione dhe konflikte.
Por, diplomacia dhe qëndrimet e matura e të arësyeshme të këtyre dy vendeve bënë që kjo përplasje të shmangej qoftë edhe përkohësisht. U arrit më në fund paqja mes këtyre dy vendeve. Më vonë, ajo u shpall edhe për vendet e BE-së. Edhe pse me një afat një vjeçar por me mundësi ripërtëritjeje, ajo lehtësoi ndjeshëm edhe eksportet kineze të metaleve të rralla, ku ajo dikton tregjet, të cilat janë përcaktuese për ekonomitë, sigurinë, teknologjitë dhe mbrojtjet e të gjitha vendeve perendimore.
Gjithsesi, kujdes, se këtu në fakt nuk bëhet fjalë për një paqe të vërtetë dhe afat-gjatë ekonomike por thjesht për një « armëpushimtregtar » të përkohshëm por të dobishëm. Ndaj diplomacitë në të gjitha vendet vazhdojnë me ngulm të punojnë në kërkim të një paqeje të vërtetë dhe të qëndrueshme tarifore.
2.Raporte progresi apo regresi? Kjo është pyetja që lind pasi njihesh me të ashtuquajurat Progres Raporte që Komisioni Europian publikoi më 4 nëntor. Ka vite që në prag të fund vitit, ai publikon dokumenta të tilla të cilat rreket të tregojnë konkretisht përparimin e secilit vend kandidat në Ballkanin Perendimor në të gjitha fushat. Është një vlerësim i bërë me lupë nga trupa e madhe e ekspertëve të Komisionit Europian.
Mirëpo problemi është se ka vite që këto raporte me treguesit e tyre sintetikë, në fakt më shumë flasin dhe shkruajnë për regres, se sa për progres për të gjitha vendet e rajonit tonë, pa përjashtim. Lexojini dhe do të shihni se atje ka shumë më tepër vërejtje, kritika, mungesa dhe mangësi se sa arritje. Edhe vendi ynë, pa mohuar arritjet, duket se vazhdon të çalojë në shumë sektorë jetikë, dhe sidomos për luftën kundër krimit të organizuar, korrupsionit, një seri qortimesh për fushat zgjedhore me parregullsi të shtuara, etj.
Ndaj, me të drejtë është sugjeruar që të mos quhen më raporte progresi, por të gjindet një emër më i përshtshëm për këto dokumenta bazë. Ca më tepër se vendet anëtare dhe Parlamenti Europian pritet të shtojnë kritika dhe vërejtje edhe më politike kur t’i shqyrtojnë ato së shpejti.
3. “ Malorja “ e negociatave 2027!
Më 17 Nëntor në Bruksel, bashkë me Grup Kapitullin e Pestë, u çelën të 33 kapitujt e negociatave tona të anëtarësimit në BE. Moment i rëndësishëm që vlen për t’u përshëndetur. Mirëpo kjo realisht do të thotë se “viti i mjaltit me BE-në ” mbaroi, tani kemi 2 vite plot punë dhe sfida. Sepse, nëse deri tani ishim në “fushore” në 24 muajt e mbetur na duhet të ecim në një “ malore” me plot kthesa të forta.
Lajmi i mirë është se në këtë rrugtim kemi krijuar disa avantazhe të rëndësishme. Brenda vendit kemi mbështetjen më të madhe publike në rajon për anëtarësimin në BE; kemi shumë përvojë në 11 vitet pas fitimit të statusit kandidat; kemi një ekip negociatorësh me përvojë, të aftë dhe të kualifikuar, kemi një shërbim diplomatik në lartësinë e detyrës, sidomos Përfaqësinë tonë pranë BE-së në Bruksel; shumë i rëndësishëm është kontributi i Kuvendit, i vlerësuar për punën e bërë për përafrimin e legjislacionit tonë me të BE-së dhe mbikqyrjen e gjithë këtij procesi.
Jashtë vendit, veç faktorit të favorshëm gjeopolitik, gëzojmë një imazh më pozitiv falë disa hapave të vlerësuar në fushën diplomatike, samiteve europiane në Tiranë, etj. Po ashtu, në parim gëzojmë mbështetjen politike, ekonomike dhe financiare të gjitha vendeve anëtare të BE-së, të Komisionit dhe Parlamentit Europian. Në vijim, ndryshe nga më parë, metodologjia e re e Zgjerimit Europian na lejon të përfundojmë njëherësh disa apo dhe të gjithë grup kapitujt, çka ndikon pozitivisht në përshpejtimin e procesit.
Ndërkaq, kërkohet kujdes në eliminimin e minuseve, deficiteve dhe problematikave të njohura shqetësuese; mbasi nëse nuk zgjidhen ose shmangen, mund të zvogëlojnë dhe zhvleftësojnë arritjet dhe avantazhet e lartpërmendura. Ato i gjen në dokumentat e BE-së dhe kornizat negociuese; i përmendi në prani të Kryeministrit Rama në Bruksel më 4 dhe më 17 Nëntor edhe Komisionerja Marta Kos: reforma zgjedhore, sidomos pas publikimit të raportit përfundimtar të OSBE/ODIHR mbi zgjedhjet parlamentare të 11 majit që janë përfshirë copy&paste në të gjitha raportet e BE-së dhe të organizatave ndërkombëtare, dialogu me opozitën, sjellja e pushtetit ndaj medias nga qeveria dhe aktorë të tjerë, pavarësia e gjyqësorit, parimi i ndarjes së pushteteve, autonomia e pushtetit vendor, transparenca me fondet publike, etj. Duke i zbërthyer këto komponentë në të gjitha elementët e tyre, shihet qartë ” Mali” me probleme dhe ” malorja” që do të na duhet të ngjitim eri në vitin 2027 me negociatat në fjalë.
4. Paqe, jo pushtim dhe kapitullim! Këto ditët e fundit kanë vazhduar në Gjenevë, Uashington, Kiev dhe në Europë demarshet diplomatike në të gjitha nivelet në përpjekje për të hartuar një plan faktikisht krejt të ndryshëm nga ai i propozuar nga Uashingtoni më 20 nëntor. Europa reagoi sërish me të drejtë bashkë me Kievin dhe bëri gjithçka të mundur për një marrëveshje të re, të ndryshme, për armëpushimin dhe pastaj për një paqe të vërtetë dhe të drejtë. Paqe mbi bazën e të drejtës ndërkombëtare, jo nga pozita e më të fortit, jo për ndryshimin e kufijve me armë, për një Ukrainë sovrane në territoret e veta, me ushtrinë e saj të fuqishme, me vullnetin e saj për anëtarësim në BE dhe në NATO dhe me mbështetjen e gjithanshme të aleatëve perendimorë. Shkurt paqe, jo pushtim, poshtërim dhe kapitullim i Ukrainës dhe bashkë me të edhe i Europës. Një paqe ku agresori të dallohet nga viktima, madje ai të ndëshkohet e jo të përkëdhelet.
Gjithsesi, nisur nga synimet gjeostrategjike ruse, ambicien e saj për të ringritur perandorinë sovjetike, kjo paqe do të jetë shumë e vështirë, për të mos thënë e pamundur pa luftën e Ukrainës deri në fitore. Gjithsesi, ajo mbetet alternativa me mirë për këtë paqe të vërtetë dhe të qëndrueshme.
© 2025 Argumentum
