Tomislav Shoshtariç-Jutarnji List
India është e gatshme të shkurtojë blerjen e naftës ruse pas vendosjes së sanksioneve nga ana e amerikanëve ndaj dy kompanive rusë të naftës, Rosnjeft dhe Lukoil, shprehen burimet gazetareske. Rafineritë shtetërore indiane tani rishqyrtojnë dhe vlerësojnë përsëri dokumentet e tyre mbi naftën ruse, në mënyrë që të sigurohen se asnjë furnizim me naftë nuk do të vijë më nga Rosnjefti dhe Lukoili, njoftoi të enjten agjensia Reuters, duke komentuar burimet e njohura me këtë tematikë.
Presidenti amerikan Donald Trump të mërkurën, për herë të parë në mandatin e tij të dytë, i vendosi Rusisë sanksione që kanë të bëjnë me luftën e saj në Ukrainë, të orientuara kundër dy kompanive të naftës, gjë që përbën një faqe të re në trajtimin e Kremlinit, ndërkohë që rritet frustrimi i tij me kreun rus Vladimir Putin, i cili nuk heq dorë nga kërkesat e tij në Ukrainë dhe me këtë saboton të gjitha përpjekjet e Trumpit për vendosjen e paqes. ShBA-të deklaruan se nëpërmjet sanksioneve duan të “zhvlerësojnë” fondin ushtarak të Putinit dhe të mbështesin përpjekejt e Trumpit për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Ministri amerikan i financave Scott Bessent deklaroi se ShBA-të janë të gatshme të ndërmarrin aksione të mëtejshme për të përfunduar luftën në Ukrainë dhe nxisin aleatët e tyre “që të na bashkohen dhe mbështesin në këto sanksione”.
Ministria amerikane e financave u dha afat kompanive deri me 21 nëntor që të ndërpresin transaksionet me prodhuesit e sanksionuar të naftës ruse, nënvizohet në njoftimin e së mërkurës. Rafineritë shtetërore indiane, përfshirë edhe Indian Oil Corp, Bharat Petroleum Corp, Hindustan Petroleum Corp dhe Mangalore Refinery and Petrochemicals, por kontrollojnë dërgesat për naftën ruse e cila do të duhet të arrijë pas kësaj date në mënyrë që të binden se nuk vjen nga Rosnjefti apo Lukoili, thotë burimi, por vetë kompanitë, deri tani, nuk i kanë komentuar informacionet.
India në presion
Kompanitë shtetërore indiane të naftës blejnë rrallë naftë direkt nga Rosnjefti apo Lukoili sepse blerja e saj zakonisht bëhet nëpërmjet ndërmjetësve, thanë burimet nga tregtia. India është bërë importuesi kryesor i naftës ruse, të cilën e ka blerë me ulje të madhe, kur vendet perëndimore ndaluan dërgesat nga Rusia pas fillimit të invazionit në Ukrainë në muajin shkurt të vitit 2022. India nga janari deri në shtator të këtij viti ka importuar afro 1,7 milionë barela në ditë, ndërsa rafineritë private Reliance Industries dhe Nayara Energy kanë marrë shumicën e këtyre dërgesave.
Traumpi të martën deklaroi se në bisedën telefonike me kryeministrin indian Marendra Modi ka marrë garancinë se Nju Delhi do t’a zvoglojë importin e naftës ruse. “Nuk do të blejë shumë naftë nga Rusia. Dëshiron të shohë fundin e luftës si edhe unë”, tha Trumpi, mbasi javën e kaluar deklaroi gjithashtu se kryeministri indian në thirrjen telefonike pranoi të zvoglojë blerjen nga Rusia, gjë që India më pas e pohoi.
Presidenti amerikan në muajin gusht i ka vendosur tarifë doganore prej 50 përqind importeve të mallrave indiane në ShBA për shkak të blerjes së naftës. Kjo është tarifa më e madhe doganore amerikane në Azi gjë që çoi në ftohjen e menjëherëshme të marrëdhënieve. Tani po negociohet për një marrëveshje të re, nëpërmjet së cilës tarfiat doganore do të zvoglohen në 15 ose 16 përqind. Sipas marrëveshjes Uashingtoni duhet të ulë ndjeshëm tarifat doganore, ndërsa India duhet të bjerë dakord me uljen graduale të importit të naftës ruse.
Kërcënimi me sanksionet sekondare
Uashingtoni gjithashtu kërcënon me sanksione sekondare edhe institucionet e huaja financiare që bëjnë biznes me Rosnjeftin dhe Lukoilin, ku mund të përfshihen edhe bankat që lehtësojnë shitjen e naftës ruse në Kinë, Indi dhe Turqi.
Ndërkohë në lidhje me sanksionet ndaj Rosnjeftit dhe Lukoilit, u deklarua edhe Kina. Pekini, nëpërmjet Gua Jiakunit, zëdhënës i Ministrisë kineze të punëve të jashtme, në konferencën e rregullt për gazetarët të enjten porositi se Kina është kundër sanksioneve të njëanshme të pabazuara në të drejtën ndërkombëtare ose miratimin e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, transemton Newsweek sipas Globale Times kinez.
Sanksionet e Trumpit, sikurse nënvizon në analizën e saj Sky news, nuk janë goditje me thupur në gishta, por goditje direkt në barkun e ekonomisë luftarake të Moskës. Është fjala, paralajmëron ajo, për një lëvizje të rëndësishme sepse çdo goditje sjell rrezikun e dëmeve kolaterale për vetveten. Nëse çmimet e energjisë rriten ose vjen puna deri te shpërbërja e aleancës perëndimore, Trumpi, sikurse nënvizohet, mund të gjendet mes një grumbulli problemesh. Duke i bërë presion sektorit rus të naftës, presidenti amerikan është ulur në gjoksin e tregut global, ndërsa presionin mund t’a ndjejë edhe vetë Shtëpia e Bardhë, e cila tani për tani është për atë se përfitimi gjeopolitik do të jetë më i madh se dëmet brenda vendit. Çmimi i naftës kërceu mbasi Donald Trumpi lajmëroi për sanksionet e reja ndaj prodhuesve më të mëdhenj të naftës ruse, Çmimi i naftës bruto Brent u rrit me 3,5 % në 64,53 dollarë për barelë për shkak të kufizimeve të reja për Rosnjeftin dhe Lukoilin, informon të enjten The Guardian.
Me vendimin për vendosjen e sanksioneve, e gjithë prona e këtyre dy kompanive në ShBA është ngrirë, ndërsa kompanive amerikane dhe individëve do t’u ndalohet bërja e biznesit me ato.
“Rusia si petro shtet duhet të asgjësohet”
Analistët vlerësojnë se sanksionet shtesë, do t’a kufizojnë akoma më shumë biznesin e Rosnjeftit dhe Lukoilit, duke bërë kësisoj një presion akoma më të madh ndaj Putinit. Marshall Billingsle, zyrtar i ministrisë së financave gjatë mandatit të parë të Trumpit, tha se kërcënimi ndaj bankave që bëjnë biznes me këto dy kompani është ndër masat kyçe që mund të vështirësojë biznesin e kompanive që importojnë naftën bruto ruse. “Sepse edhe sikur rafineritë indiane, kineze dhe turke, do të donin të vazhdonin me blerjen, bankat e tyre mund t’u thonë ‘jo’”, nënvizoi ai.
Thomas Graham, antar i Këshillit për marrëdhënie me jashtë, është shumë më i kujdesshëm. “Nëse Shtëpia e Bardhë mendon se kjo do të shpjerë në ndryshime radikale në sjelljen e Kremlinit apo të politikës së Putinit, mashtrojnë vetveten… Kremlini ka qënë shumë i mirë në anashkalimin e këtyre sanksioneve”, tha ai për agjensinë Bloomberg, sikurse transemton Guardiani.
Analistë të tjerë merren më shumë me momentin indian në të gjithë këtë, duke vlerësuar se dërgesat e naftës ruse në këtë vend mund të bien në mënyrë drastike dhe se masat e reja të presionit të Trumpit ndaj Modit mund të përshpejtojnë lëvizjet e tij për zvoglimin e tregtisë me Moskën, duke u ofruar rafinerive indiane kushte për dalje nga marrëveshjet që kanë nënshkruar për vite të tëra më përpara, sikurse shprehet analisti energjetik Thomas O‘Donnell. “Kjo ka shumë rëndësi…Ato mund t’a asgjësojnë Rusinë si petro-shtet”, nënvizon O’Donelli.
Në fund të fundit, ndikimi i masave të reja do të shpjerë në atë që ShBA-të do të jenë aktive në realizimin e kërcënimeve të tyre kundër institucioneve financiare që bëjnë biznes me Rosnjeftin dhe Lukoilin. Administrata e Joea Bidenit pati vendosur të mos vërë sanksione ndaj këtyre dy kompanive për shkak të shqetësimit se një lëvizje e tillë mund të rrisë shpenzimet e energjisë në kohën e sukseseve të para në frenimin e inflacionit në rritje e sipër. Ekspertët shprehen se premtimi parazgjedhor i Trumpit se do të mbajë çmime të ulëta për benzinën dhe do t’a administrojë krizën e shpenzimeve të jetesës mund të zbutë ndikimin e sanksioneve të reja nëse ato fillojnë të ndikojnë dramatikisht në çmimin e naftës, konkludon Guardiani.
Paketë e re sanksionesh nga ana e BE-së
Anëtarët e Bashkimit Europian të enjten miratuan zurtarisht paketën e 19-të të sanksioneve kundër Rusisë për shkak të luftës së saj kundër Ukrainës, dhe këtu përfshihet edhe ndalimi i importit të gazit të lëngshëm rus. Blloku prej 27 anëtarëve ka miratuar paketën të mërkurën në mbrëmje mbasi Sllovakia hoqi dorë nga bllokimi i saj. “Është fjala për një paketë të rëndësishme e cila synon burimet kryesore të të ardhurave ruse nëpërmjet masave të reja energjetike, financiare dhe tregtare”, informoi presidenca daneze e BE-së.
Ndalimi i LNG ruse do të hyjë në fuqi me dy faza: marrëveshje afatshkrtëra do të përfundohen pas gjashtë muajsh, ndërsa ato afatgjatë që nga 1 janari 2027. Ndalimi i plotë do të hyjë në fuqi një vit më parë sesa ishte plani i Komisionit për përfundimin e vartësisë së bllokut nga karburantet fosile ruse. Ndër masat e miratuara është edhe mekanizmi i ri i kufizimit të lëvizjeve të diplomatëve rusë brenda BE-së, shtohet në informim. “Synon bankat ruse, kripto këmbyestoret, subjekte në Indi dhe në Kinë, ndërmjet tjerash”, deklaroi shefja e BE-së për politikën e jashtme Kaja Kallas në rrjetin “X”. “BE-ja kufizon lëvizjen e diplomatëve rusë për t’iu kundrvënë përpjekjeve për destabilizim. Putini gjithnjë e më vështirë po e financon këtë luftë”, shtoi Kallasi.
Ministri danez i punëve të jashtme Lars Løkke Rasmussen tha se ndalimi i importit të gazit të lëngshëm (LNG) është hap i rëndësishëm drejt heqjes së plotë të enërgjisë ruse në Bashkimin Europian. (HINA)
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
