Tomislav Shoshtariç- Jutarnji List[i]
Fundjavën e kaluar mbi Shën Pjetërburg u ngrit një ré e dendur tymi mbasi dronët ukrainas goditën terminalin e naftës në këtë qytet. Në Moskë u krijuan radhë të gjata në pikat e shitjes së karburanteve – theksojmë, në ato që janë ende të hapura.
Sulmet gjithnjë e më të shpeshta e më precize urkainase me avionë pa pilot me rreze të gjatë veprimi shkaktuan krziën më të madhe ruse në furnizimin me karburante në këto dhjetëvjeçarët e fundit dhe njëkohësisht krijuan përshpjen e fortë se ecuria e luftës po ndryshon. “Ne, gjermanët, britanikët dhe francezët mendojmë se ecuria e luftës është përmbysur…(Vladimiri) Vladimir Putini do të humbasë”, deklaroi javën e kaluar presidenti kanadez Mark Carney.
Megjithatë, pakkush e beson se lideri rus thjesht do të pranojë humbjen e për këtë kreatorët perëndimorë të politikave po përgatiten për një verë të shenjuar nga një përshkallëzim i mundshëm i konfliktit. “Pyetja që shtrojmë të gjithë është çfarë do të bëjë Putini”, tha njëri prej tyre, sikurse shkruan të hënën Financial Times.
Thënë në përgjithësi, mes strategëve perëndimorë ekzitojnë dy “shkolla” mendimi, sikurse shkruan në komentin e tij Gideon Rachman. E para mendon se po hyhet në një periudhë tejet të rrezikshme dhe se Putini, i zënë në qoshe, mund t’i drejtohet përshkallëzimit në mënyrë që të ndryshojë ecurinë e luftës. Shkolla e dytë mendon se shanset reale të Putinit për përshkallëzim janë të kufizuara. Për atë rrezik më i madh mund të jetë fakti se politikanët perëndimorë do të frikësohen aq shumë nga përshkallzimi rus dhe do të nisin të bëjnë presion mbi Ukrainën që të heqë dorë nga rezistenca e mëtejshme.
Në këtë rast, ekzistojnë katër drejtime kryesore të përshkallzimit. I pari është operacione konvencionale luftarake në Ukrainë, i dyti përdorimi i armës bërthamore, i treti sulm direkt kundër NATO-s, dhe i katërti, e ashtuquajtura luftë hibride, ose më mirë të themi operacione te fshehta ruse nëpërmjet sulmeve në infrastrukturën perëndimore ose individë të caktuar. Gjithashtu, pritet që Moska gjatë verës të dërgojë akoma më shumë ushtarë në “makinën për grirjen e mishit”, pra në fushëbetejë.
Katër drejtimet e përshkallëzimit
Para pak kohësh Putini deklaroi se forcat e tij kanë pushtuar qytetin Konstantinovka, një nga qëllimet kryesore të Kremlinit në lindje të zonës së Donjeckut. Volodimir Zelenski e përgënjeshtroi dhe u tall me këtë deklaratë. Zyrtarët perëndimorë vlerësojnë se Rusia tani po humbet ushtarë më shumë sesa arrin t’i zëvendësojë – rreth 35.000 të vrarë ose të plagosur çdo muaj. Janë shfaqur edhe spekulime se Putini mund të shpallë mobilizimin e përgjithshëm, por kjo lëvizje mund të shkaktojë pakënaqësi në opinionin pbulik.
Pas më shumë se katër vitesh lufte të shtrenjetë ka pak tregues se Rusia është në pragun e depërtimit vendimtar ushtarak. Dëshira e Putinit për hakmarrje dhe përshkallëzim mund të dëshmohet nëpërmjet sulmeve jo selektive, si puna e sulmeve me raketa dhe me dronë të cilët u kryen javën e kaluar mbi Kiev dhe sollën vdekjen e 30 civilëve, ndërsa goditja masive të hënën, gjithashtu shkaktoi shumë të vdekur. Por, sadoqë brutalë dhe shkatrrimtarë, këto sulme nuk mund ta ndryshojën ecurinë e luftës, shktuan gazetari i FT.
Gjatë tërë konfliktit, Putini dhe rrethi i njerëzve të tij kanë lënë shpesh të kuptohet mbi mundësinë e përdorimit të armës taktike bërthamore. Megjithatë, këtij lloji kërcënimesh sot i jepet më pak seriozitet sesa në fillim të luftës – vendimmarrësit perëndimorë besojnë se presidenti kinez Xi Jinping e ka paralajmëruar Putinin që të mos u drejtohet armëve bërthamore. Gjithashtu janë të mendimit se Kremlini e kupton rrezikun e ndërhyrjes direkte në të Perëndimit nëse Rusia do të përdorte armët bërthamore. Fakt është se Putini dhe bashkëpuntorët e tij e kanë përmdnur kaq shpesh mundësinë e kërccënimit bërthamor saqë e kanë zvogluar efektin e tij frikësues. Sikurse u shpreh në mënyrë figurative një zyrtar perëndimor: “E kanë zhvlerësuar vetë këtë valutë”.
Disa liderë perëndimorë për këtë po përgatiten për provokim të mundshëm rus ndaj shteteve Balltike ose Polonisë. Shërbimet lituaneze të sigurisë paralajmërojnë se Rusia “po përgatitet për provokime ushtarake”, të cilët mund të drejtohen kundër tyre. Gazeta Jutarnji List më parë ka shkruar se kryeministri polak Donald Tusk ka deklaruar se vendi i tij po përgatitet për skenarë “të ndryshëm” dhe se muajt në vazhdim mund të jenë “kritikë” dhe gjithçka lidhet me kërcënimin nga Rusia. Sipas BBC-së, është fjala për reaksionin polak ndaj raporteve të cilët e kanë burimin në shërbimet amerikane të sigurisë, sipas të cilëve Moska planifikon “provokim” të armatosur në Poloni në mënyrë që të testojë vendosmërinë e NATO-s për mbrojtjen e antarëve të saj. Një sulm direkt, vlerëson autori, duket pak i besueshëm. Megjithatë, strategët perëndimorë ka kohë që paralajmërojnë për ndonjë lloj ndërhyrjeje ruse e cila do të paraqitej si kundërpërgjigje ndaj gjoja agresionit të NATO-s ose si përpjekje e mbrojtjes së popullsisë ruse në shtetet Balltike. Qëllimi mund të jetë shkaktimi i ndonjë krize ushtarake apo diplomatike e cila mund t’a përçante Perëndimin dhe do të shpinte te forcimi i presionit amerikan ndaj Ukrainës për të pranuar lëshimet territoriale.
Por shtrohet pyetja nëse Putini është vërtetë i gatshëm të ndërmarrë një rrezik të tillë. Gjatë katër viteve të kaluara ai ka evituar vazhdimisht konfliktin direkt me NATO-n, edhe përkundër shqetësimeve se Rusia mund të sulmojë drejtimet e furnizimit dhe bazat ushtarake në territorin e aleancës në të cilat Ukraina furnizohet me armë. Përshkallëzimi në Balltik gjithashtu mund të kërkojë zhvendosjen e forcave ruse nga fushëbetejat e Ukrainës. Për këtë duhet marrë parasysh edhe mundësia e hapjes së një fushëbeteje tjetër kundër NATO-s e cila mund të përfundojë me mossukses dhe do të jetë poshtërim serioz për Rusinë.
Gjithçka keq
Për këtë, sikurse shkruan Rachman, mbetet lufta hibride. Kësisoj aktivitetesh ka patur shumë gjatë katër viteve të kaluara. Ndër më të njohurit nënvizohet plani për vendosje eksplozivi dhe paketat e kompanisë DHL dhe përpjekja për atentat kundër krerëve të divit gjerman të mbrojtjes Rheinmetall, një prej prodhuesve më të mëdhenj gjermanë të armëve. Gjithsesi, Rusia, vazhdon të mbikqyrë haptazi infrastrukturën kyçe perëndimore, si puna e kabllove nëndetarë dhe gazsjellësve.
Por, përshkallëzimi shtesë i luftës hibride i orientuar ndaj infrastrukturës civile gjithashtu mbart me vete rreziqe serioze, dhe është pothuajse e sigurtë, sikurse nënvizohet, se Perëndimi do të përgjigjet me kundërmasa. Zyrtarët e sigurisë paralajmërojnë se Rusia, Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre, sikurse Kina, ndoshta kanë vendosur lloje të ndryshme “ciber – ekuivalentë bombash të peaksploduara” brenda infrastrukturës së njëri tjetrit.
Putini pra, ka mundësi për përshkallëzime, por problemi i tij është se në këtë është gjithçka keq. Megjithatë, sikurse nënvizon autori, ka pak shenja se kreu rus është i gatshëm të pranojë humbjen dhe për këtë Ukraina dhe aleatët e saj perëndimorë po përgatiten për një verë të rrezikshme. Nëse arrijnë t’a tejkalojnë krahas rrijtes së presionit ndaj Rusisë, shpresojnë se Putini dhe rrethi i tij më i afërt deri në fund të vitit mund të jenë të detyruar të pranojnë realitetin dhe të heqin dorë nga kërkesat maksimaliste. Për këtë Rachmani konkludon se fundi i luftës ndoshta po duket në horizont.
Ndërkohë, Ukraina dhe aleatët e saj perëndimorë ndjekin me vëmendje çfarë po ndodh në linjën Moskë – Minsk. Diktatori bjellorus Aleksandër Llukashenko– i cili në fillim të invazionit lejoi në gjithçka që tutori dhe mbrojtësi i tij Putin të shfrytëzonte vendin e tij si platformë për sulme të forcave ruse në Ukranë – shkoi në Rusi me 26 qershor, ku në rezidencën e tij në Valdaj e priti udhëheqësi rus dhe mbajtën një takim, mbi përmbajtjen e të cilit, përveç disa lajmeve të përgjithshme, nuk u informua për asgjë. U nënvizua se biseduan për marrëdhëniet tregtare dhe ekonomike mes Bjellorusisë dhe Federatës Ruse, por Reuters-i informoi se Llukashenko dhe Putini gjithashtu kanë biseduar edhe për tema të sigurisë rajonale. Sipas Bloomberg-ut bisedimet mes tyre zgjatën dy ditë.
Krahas, fshehtësisë, shumë veta i ka intriguar edhe tajming-u i takimit. Vizita e Llukashenkos erdhi me njëherë pas paralajmërimit të presidentit Zelenski, i cili para pak kohësh i dha një javë afat Bjellorusisë për të eleminuar sinjalet e releve ruse për të cilat Kievi deklaron se janë përdorur për sulmet e avionëve pa pilot kundër Ukrainës. Kremlini i hodhi poshtë këto paralajmërime si kërcënim ndaj sovranitetit të Bjellorusisë. Megjithatë, reletë e diskutueshme pushuan së punuari pas ultimatumit të Zelenskit.
Gjithashtu, Llukashenko udhëtoi në Rusi një ditë pasi deklaroi se se Bjellorusi është takuar me përfaqësuesit e presidentit ukrainas. “Para pak kohësh kanë qënë këtu përfaqësuesit e Zelenskit. U thashë në mënyrë të drejpërdrejtë: ‘Djema, përcilljani këtë presidentit tuaj – nëse mendon se mund të bisedojë me ne në këtë mënyrë dhe të përpiqet të na tërheqë në luftë, duhet t’a kuptojë se natyra e luftës do të ndryshojë menjëherë. Kjo lufta ka për të qënë plotësisht ndryshe”, tha sundesi bjellorus dhe theksoi se Bjellorusia nuk duhet të përfshihet në luftë.
Lkukashenko: ‘Nuk duam luftë, nuk do të dërgojmë ushtarë, por…’
Kjo deklaratë erdhi menjëherë mbasi The Wall Street Jorunal-i informoi se Rusia dëshiron ta përdorë Bjellorusinë si trampolinë për forcimin e sulmeve mbi Ukrainë dhe se Moska kërcënon me heqjen e mbështetjes financiarë për këtë vend fqinjë nëse kjo nuk realizohet. Muajt e kaluar Zelenski gjithashtu ka deklaruar se është i bindur se Moska dëshiron t’a përfshijë Minskun më thellë në konflikt. Megjithatë, Kremlini një ditë më pas, hodhi poshtë lajmin se Moska bën presion ndaj Bjellorusisë nëse ajo nuk e mbështet zgjerimin e luftës ruse në Ukrainë.
Në mesin e muajit të kaluar Llukashenko në një intervistë për kanalin televiziv Al Arabiya tha se përfshirja e Bjellorusisë në luftën mes Russië dhe Ukrianës është e palejueshme dhe pohoi se Kievi nga ka arësye për t’u frikësuar nga Minsku. Gjithashtu zbuloi se mbi mundësinë e ofensivës kundër Ukrainës nga trualli bjellorus ka biseduar me Putinin dhe se as Moska nuk është e interesuar për përfshirjen direkte të ushtrisë bjelloruse në konflikt. Sipas fjalëve të tij, të dyja palët e kuptojnë se hyrja e Bjellorusisë në konflikt sjell më shumë dëme se përfitime.
Ndërsa shumë vëzhgues ende mendojnë se Llukashenko gjendet akoma nën presionin e forrtë të Putinit që Bjellorusia të përfshihet në konflikt, gjë të cilën Kremlini dhe ai e hedhin poshtë. Lideri bjellorus të hënën, duke folur në një ceremoni të zhvilluar në nderim të oficerëve të lartë të sapodiplomuar, pohoi përsëri se bjellorusët janë “paqesorë” dhe nuk e duan luftën dhe se Minsku nuk ka për të dërguar ushtarë bjellorusë në Ukrainë. Por, gjithashtu, akuzoi “partinë ndërkombëtare të luftës” se po bën gjithçka që është e mundur për të zgjatur sa më shumë konfliktin në Ukrainë, duke deklaruar se Bjellorusia “refuzon të përkulet para cilitdo armik”.
“Ndërsa deklaron me hiporizi se është e angazhuar për paqen, Bashkimi Europian i ka hyrë në mënyrë të hapur rrugës së militarizimit, gjë që praktikisht do të thotë NATO. Shpenzohen miliarda për blerjen e armëve ofensive. Njëkohësisht ndizet histeria absurde dhe e rremë rreth ‘kërcënimeve nga lindja’… Disa politikanë perëndimorë thjesht i irriton autonomia dhe pavarësia jonë, aleanca jonë me Rusinë dhe angazhimi jonë për zgjidhje paqesore të konfliktit në Ukrainë. Më lejoni edhe një herë të theksoj, askush nuk do t’u dërgojë në kasaphanë. Nuk na duhet lufta, është tragjitke ajo që po bëhet në Ukrainë. Jemi për zgjidhjen paqesore të problemit, por sikurse e thashë, ‘partia ndërkombëtare e luftës’ këtë nuk e dëshiron”- tha Llukashenko sikurse transmeton “Ukrainska Pravda” marrë nga agjensia bjelloruse Belta.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/ukrajinski-dronovi-kriza-goriva-rizik-eskalacije-bjelorusija-nato-15725852?cx_linkref=jl_home_teme_dana
Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
