Më 1 shtator 2025, Presidenti i Republikës Popullore të Kinës, Xi Jinping, mbajti një fjalim të rëndësishëm politik në takimin “Organizata e Bashkëpunimit të Shangait Plus” (SCO+) në qytetin Tianjin. Ky fjalim, i planifikuar për të përkuar me 80-vjetorin e themelimit të Kombeve të Bashkuara dhe fitores në Luftën Botërore Antifashiste, shënoi një hap të madh në shpalljen e ambicieve të Kinës për të kontribuar në zhvillimin e strukturave të reja të qeverisjes globale. Xi e përshkroi kontekstin aktual ndërkombëtar si një “kryqëzim të ri” të historisë, të karakterizuar nga përparim, por edhe nga kërcënime të reja, dhe bëri thirrje për një angazhim të ri ndaj multilateralizmit, të drejtës ndërkombëtare dhe parimit themelor të barazisë sovrane.
Në qendër të fjalës së tij ishte propozimi zyrtar për Nismën për Qeverisjen Globale (Global Governance Initiative – GGI), një vizion gjithëpërfshirës për të adresuar mungesat në bashkëpunimin ndërkombëtar dhe për të ndërtuar një rend botëror më të drejtë dhe më të barabartë.
Diagnoza e sfidave globale
Xi vuri në dukje fenomenet si hegjemonia, mentaliteti i Luftës së Ftohtë dhe proteksionizmi si shenja të përkeqësimit të mjedisit ndërkombëtar. Ai argumentoi se këto zhvillime kanë dëmtuar rendin ndërkombëtar dhe kanë dobësuar efektivitetin e institucioneve ekzistuese, sidomos të Kombeve të Bashkuara. Përballë këtyre sfidave, ai theksoi nevojën për një kthim te vlerat themelore si bashkëjetesa paqësore, bashkëpunimi “fitues-fitues” dhe respekti i ndërsjellë, si udhërrëfyes për reformën e ardhshme globale.
Parimi i barazisë sovrane dhe qeverisjes demokratike
Një nga mesazhet kyçe të fjalimit ishte barazia sovrane, e cila u theksua si gurthemeli i çdo sistemi të drejtë të qeverisjes globale. Xi theksoi se të gjitha shtetet, pavarësisht nga madhësia apo fuqia e tyre, duhet të kenë të drejta të barabarta në institucionet ndërkombëtare. Ai kritikoi ashpër përdorimin e “rregullave të shtëpisë” nga vendet e fuqishme dhe paralajmëroi kundër standardeve të dyfishta në politikën globale.
Angazhimi ndaj multilateralizmit dhe rolit të OKB-së
Xi konfirmoi edhe njëherë përkushtimin e Kinës ndaj multilateralizmit dhe rolit qendror të Kombeve të Bashkuara. Ai theksoi se çështjet globale duhet të trajtohen përmes konsultimeve kolektive dhe jo me vendime të njëanshme. Sipas tij, institucionet shumëpalëshe duhet të reformohen dhe rigjallërohen, për të reflektuar më mirë realitetet e reja të shekullit XXI, sidomos në përballjen me sfida ndërkufitare si ndryshimet klimatike, kërcënimet kibernetike, pabarazitë ekonomike dhe teknologjitë e reja.
Roli i zgjeruar i SCO në qeverisjen globale
Organizata e Bashkëpunimit të Shangait, e cila tradicionalisht ka qenë një platformë për bashkëpunim rajonal në fushën e sigurisë dhe zhvillimit ekonomik, u prezantua nga Xi si një model i mundshëm për reformën e qeverisjes globale. Ai theksoi “Frymën e Shangait” – e cila përfshin besimin e ndërsjellë, barazinë, respektin për diversitetin dhe zhvillimin e përbashkët – si një parim drejtues për bashkëpunim ndërkombëtar më të gjerë.
Ai u bëri thirrje shteteve anëtare të SCO-së të thellojnë bashkëpunimin në siguri, përmes qendrave të reja si:
- Qendra Universale për Përballimin e Sfida të Sigurisë
- Qendra Kundër Drogës e SCO
Po ashtu, ai propozoi zgjerimin e bashkëpunimit në fusha si:
- energjia
- teknologjitë digjitale
- zhvillimi i gjelbër
- arsimi
Nisma konkrete dhe angazhime të reja
Për të dëshmuar angazhimin e saj të sinqertë, Kina shpalli disa inisiativa konkrete në bashkëpunim me vendet anëtare të SCO:
- Platforma bashkëpunimi në energji, industri të gjelbër dhe ekonomi digjitale
- Qendra për inovacion shkencor dhe teknologjik, arsim të lartë dhe trajnime profesionale
- Projekte infrastrukturore për energji të rinovueshme
- Pjesëmarrje në zhvillimin e aplikacioneve të inteligjencës artificiale dhe Stacionin Hënor Ndërkombëtar
Në fushën e shëndetësisë publike, Xi premtoi ndihmë për trajtimin e mijëra pacientëve nga vendet e SCO-së, për sëmundje si kanceri, sëmundjet e zemrës dhe katarakti.
Në përmbyllje të fjalimit të tij, Xi Jinping theksoi rëndësinë e mbrojtjes së së vërtetës historike rreth Luftës së Dytë Botërore dhe trashëgimisë morale të fitores kundër fashizmit. Sipas tij, ruajtja e kujtesës historike nuk është vetëm një detyrë e kujtesës kolektive, por një akt i domosdoshëm politik për të ruajtur paqen dhe drejtësinë në rendin ndërkombëtar. Kjo qasje nënkupton që Kina nuk e sheh të kaluarën thjesht si histori, por si burim legjitimiteti moral dhe diplomatik, për të mbështetur rolin e saj në arenën globale si një garantues i stabilitetit dhe i parimeve themelore ndërkombëtare.
Duke i dhënë këtij përkujtimi një dimension gjeopolitik, Kina e pozicionon veten si një mbrojtëse e rendit ndërkombëtar të pasluftës, veçanërisht të atij të institucionalizuar me krijimin e Kombeve të Bashkuara. Megjithatë, ajo bën dallimin mes ruajtjes së parimeve që ky rend përfaqëson dhe nevojës për transformimin strukturor të tij, në mënyrë që të pasqyrojë më drejt ndryshimet e realitetit global, veçanërisht rritjen e vendeve të Global South dhe zhvendosjen drejt një bote multipolare.
Fjalimi i Xi në Samitin e SCO 2025 përfaqëson një artikulim të plotë dhe strategjik të vizionit të ri ndërkombëtar të Kinës. Ai bashkon në mënyrë të kujdesshme angazhimet normative – si multilateralizmi, zhvillimi i qëndrueshëm dhe respekti për sovranitetin – me interesat konkrete strategjike për të ndikuar dhe përfundimisht për të riformësuar arkitekturën e qeverisjes globale. Në këtë mënyrë, Kina nuk propozon shkatërrimin apo zëvendësimin e sistemit ekzistues, por riformimin e tij nga brenda, për ta bërë më gjithëpërfshirës, më të drejtë dhe më funksional në një realitet ku fuqitë jo-perëndimore kanë një rol gjithnjë e më të madh.
/Argumentum.al
