Presidenti francez Emmanuel Macron i ka kërkuar Evropës të afirmohet në skenën botërore, duke thënë se është koha të fillojë të veprojë si një “fuqi”.
Përballë kërcënimeve në rritje nga Kina, Rusia dhe tani SHBA-ja, ai i tha një grupi gazetaresh evropiane se kontinenti përballet me një “thirrje zgjimi”. “A jemi gati të bëhemi një fuqi? Kjo është pyetja në fushën e ekonomisë dhe financave, në mbrojtje dhe siguri, dhe në sistemet tona demokratike.
“Në një epokë tjetër mund të kishim thënë se është momenti për të ‘marrim shumicën tonë'”, tha ai përpara një samiti të BE-së në Bruksel më vonë këtë javë.
Macron përsëriti thirrjen e tij për kredi të ndërsjella në të gjithë BE-në me qëllim mbledhjen e qindra miliarda eurove të nevojshme për investime industriale.
“Ka ardhur koha për të nisur një kapacitet të përbashkët borxhi për të financuar shpenzimet tona të ardhshme – eurobono për të ardhmen. Ne kemi nevojë për programe të mëdha evropiane për të financuar projektet më të mira”, tha ai.
Thirrje të ngjashme në të kaluarën kanë hasur në skepticizëm nga Gjermania dhe vende të tjera, të cilat mendojnë se Franca dëshiron ta përdorë Evropën për të mbajtur një barrë financiare të cilën ajo e vetme – për shkak të dështimit të saj për të reformuar – nuk është në gjendje ta marrë përsipër.
Macron pranoi se Franca “nuk ka pasur kurrë një model të ekuilibruar, ndryshe nga disa ekonomi të veriut, të cilat janë ndërtuar më shumë mbi një ndjenjë përgjegjësie.
“Dhe ne nuk kemi pasur kurrë reforma si ato të iniciuara në vitet 2010 në Portugali, Spanjë, Itali dhe Greqi, të cilat po paguajnë dividentë sot”.
Por ai tha se kishte një kërkesë në rritje në tregjet financiare të botës për borxhin e ndërsjelltë evropian, të cilin aktualisht BE nuk ishte e pajisur për ta furnizuar.
“Tregjet botërore kanë gjithnjë e më shumë frikë nga dollari amerikan. Ata duan alternativa…
“Për investitorët kudo, një shtet ligjor demokratik është një tërheqje e madhe. Dhe kur e shoh botën ashtu siç është, kemi regjimin autoritar që është Kina, dhe nga ana tjetër kemi SHBA-në që distancohet gjithnjë e më shumë nga një shtet ligjor.”
Sipas Macron, BE-së me 27 anëtarë i duhen 1,2 trilionë euro (1 trilion £; 1.4 trilionë dollarë) në vit për të investuar në sektorët jetikë të sigurisë dhe mbrojtjes, energjisë së pastër dhe inteligjencës artificiale.
Duke i bërë thirrje BE-së të “mbrojë” këto dhe industri të tjera, ai tha: “Kinezët e bëjnë këtë, edhe amerikanët. Evropa sot është tregu më i hapur në botë.
“Përballë kësaj, nuk po them se duhet të jemi proteksionistë. Është më shumë një çështje koherente – me fjalë të tjera, të mos u imponojmë prodhuesve tanë rregulla që nuk ua imponojmë jo-evropianëve.”
“Sot Evropa përballet me një sfidë masive, në një botë kaosi,” tha ai.
“Ndryshimi i klimës po përshpejtohet. SHBA-të – të cilat mendonim se do të garantonin sigurinë tonë përgjithmonë – nuk janë më të sigurta. Rusia do të na jepte energji të lirë përgjithmonë, por kjo u ndal tre vjet më parë. Kina… është bërë një rival që bëhet gjithnjë e më i egër.
“Sot, ne evropianët jemi vetëm. Por kemi njëri-tjetrin. Jemi 450 milionë njerëz. Është shumë e madhe. Për mua [të bëhemi fuqi] është përmbushja e aventurës evropiane.
“Ne u bashkuam për të ndaluar luftën, u bashkuam për të ndërtuar një treg. Por gjithmonë e kemi ndaluar veten të mendojmë për fuqinë.”
I pyetur për përballjen e fundit me Uashingtonin për Grenlandën, në fund të së cilës Presidenti i SHBA-së Donald Trump u duk se u tërhoq nga kërcënimet për të aneksuar territorin danez, Macron tha se evropianët nuk duhet të mashtrohen.
“Në fund të një krize, ekziston një tendencë frikacake për t’u ulur dhe për të thënë ‘uff’. Ka kërcënime dhe frikësim, dhe pastaj papritmas Uashingtoni dorëzohet. Dhe njerëzit mendojnë se ka mbaruar.
“Mos e besoni për asnjë sekondë,” tha udhëheqësi francez.
/BBC–Argumentum.al
