Bazuar në analizën e Prof. Oliver Andonov*,
Në prag të Samitit të NATO-s në Ankara, roli i Maqedonisë së Veriut brenda Aleancës po diskutohet gjithnjë e më shumë. Në një analizë të publikuar nga Analyses & Alternatives më 19 qershor 2026, ngrihen pyetje mbi besueshmërinë praktike të vendit si partner i NATO-s, duke vënë theksin në dallimin mes anëtarësimit formal dhe sjelljes reale politike dhe strategjike.
Sipas autorit, Maqedonia e Veriut është e integruar plotësisht në strukturat institucionale të NATO-s, por mbetet e diskutueshme në aspektin e zbatimit të detyrimeve, bashkëpunimit strategjik dhe zhvillimit të kapaciteteve të mbrojtjes. Në këtë kuptim, vendi paraqitet si një aleat formal, por me sfida në nivelin praktik të funksionimit brenda Aleancës.
Analiza thekson gjithashtu se ekziston një hendek mes deklarimeve politike dhe zbatimit real të politikave të NATO-s. Në këtë kuadër përmenden kufizime në bashkëpunimin ushtarak dhe strategjik, pjesëmarrje e pjesshme në iniciativa të ndryshme të Aleancës, si dhe një nivel relativisht i ulët integrimi në projekte të përbashkëta të mbrojtjes.
Një pjesë e rëndësishme e analizës i kushtohet marrëdhënieve rajonale, veçanërisht me Bullgarinë dhe Greqinë. Sipas autorit, tensionet e vazhdueshme me Bullgarinë ndikojnë negativisht në kohezionin rajonal të NATO-s dhe rrezikojnë stabilitetin e Krahut Jugor të Aleancës, ndërsa këto mosmarrëveshje shpesh reflektohen në mënyrë të politizuar edhe brenda vendit, duke ndikuar në besimin mes aleatëve.
Në analizë pretendohet gjithashtu se në Maqedoninë e Veriut ekzistojnë ndikime të jashtme, përfshirë ndikimin rus, i cili sipas autorit shfaqet përmes aktorëve politikë, institucioneve dhe segmenteve të caktuara shoqërore dhe fetare. Këto faktorë paraqiten si elementë që ndikojnë në paqëndrueshmërinë strategjike dhe orientimin politik të vendit.
Sa i përket kontributit në NATO, analiza vlerëson se ai mbetet kryesisht simbolik dhe institucional, me kapacitete të kufizuara ushtarake dhe një fokus më të madh në blerjen e pajisjeve sesa në bashkëpunimin e thelluar strategjik. Po ashtu, theksohet mungesa e bashkëpunimit të avancuar në industrinë e mbrojtjes, në projektet teknologjike ushtarake dhe në strukturat operative të përbashkëta.
Një tjetër pikë e ngritur është mbështetja për Ukrainën, e cila sipas analizës është më shumë deklarative sesa praktike, me ndihmë të kufizuar konkrete dhe pjesëmarrje të pjesshme në iniciativa europiane të NATO-s. Po ashtu, theksohet se komunikimi politik ndryshon në varësi të audiencës së brendshme dhe asaj ndërkombëtare.
Ai kritikon gjithashtu mungesën e përgatitjes së shoqërisë në aspektin e reziliencës, duke përfshirë sistemin e mbrojtjes civile, sektorin shëndetësor në kushte krize, kapacitetet emergjente dhe edukimin për siguri dhe mbrojtje. Këto mangësi konsiderohen si dobësi strukturore në kuadër të sigurisë kolektive të NATO-s.
Në vijim, përmenden edhe projekte infrastrukturore me rëndësi rajonale, por theksohet se progresi i tyre është i ngadalshëm dhe bashkëpunimi me partnerët kryesorë mbetet i kufizuar, ndërsa zbatimi shpesh qëndron në nivel deklarativ.
Analiza ngre gjithashtu shqetësime për transparencën në tregtinë e armëve dhe rolin e kompanive ndërmjetëse në rajon, duke i përdorur këto raste si shembull për të vënë në pikëpyetje kontrollin institucional dhe besueshmërinë brenda kornizës së NATO-s.
Në përfundim, sipas Prof. Andonov, Maqedonia e Veriut mbetet një aleat formal i NATO-s, por me një nivel të diskutueshëm besueshmërie në praktikë. Analiza thekson se besimi brenda Aleancës nuk bazohet vetëm në anëtarësi apo shpenzime ushtarake, por edhe në koherencë politike, bashkëpunim strategjik, transparencë institucionale dhe ndërtim të reziliencës shoqërore.
_______________________________
*Oliver Andonov, “Macedonia in NATO: A Formal Ally, a Questionable Partner”, Analyses & Alternatives, 19 qershor 2026
https://altanalyses.org/en/2026/06/19/north-macedonia-nato-reliability/
/Argumentum.al
