Mali i Zi ka mirëpritur raportin e këtij viti të Komisionit Evropian me një humor më të mirë. Jo sepse administrata (ose qytetarët) shpresonin për nota më të mira si rezultat i punës së palodhur në një vit e gjysmë të kaluar, por sepse vendi po pret një qeveri të re, e para pa Partinë Demokratike të Socialistëve (DPS) të Djukanoviç në 30 vjet Të gjithë sytë janë drejt kësaj qeverie të re, e cila duhet të ndërmarrë të paktën disa hapa të rëndësishëm për të shpejtuar rrugën e vendit drejt anëtarësimit në BE. Sidoqoftë, shumë sfida i presin, të paktën kur bëhet fjalë për ato që thuhen në raportin e KE të këtij viti.
Vlerësimi i Komisionit për situatën në vend është siç pritej. Mali i Zi ka vazhduar të bëjë përparim të kufizuar në shumicën e kapitujve, duke ruajtur kështu një rezultat mesatar të përgjithshëm, i cili është zhgënjyes më shumë se tetë vjet pas hapjes së negociatave të pranimit. Ky vit ka ndikuar në këtë qëndrim në një masë të tillë që kriza e shkaktuar nga koronavirusi lejoi që reformat të “pezulloheshin”. Vetë negociatat kanë ngecur për ca kohë, pavarësisht nga metodologjia e re e Komisionit e paraqitur në shkurt, dhe pavarësisht nga fakti që Mali i Zi e pranoi atë, edhe pse nuk ishte i detyrueshëm për vendin. Kjo sigurisht që është një shenjë e mirë, në kuptimin që dërgon mesazhin se Mali i Zi dëshiron të negociojë në kushte më të rrepta, por pa një pamje të qartë nga të dy anët se kur kjo mund të sjellë rezultate të konsiderueshme.
Shumë gjëra përsëriten në këtë raport që u shfaqën edhe në ato të mëparshmit, gjë që nga njëra anë tregon mungesë progresi, ndërsa nga ana tjetër përsëri ngre pyetjen nëse raportet e Komisionit janë një udhëzues i mjaftueshëm për vendet kandidate për reforma dhe nëse ky mekanizëm më i dukshëm duhet të jetë edhe më konkret. Në këtë raport vëmendje e veçantë i kushtohet atmosferës së përgjithshme dhe funksionimit të sistemit, si dhe situatës në vend kur bëhet fjalë për polarizimin, politizimin e institucioneve dhe përfshirjen e të gjithë aktorëve në procesin demokratik, veçanërisht në parlament , dhe roli i tij në demokratizim. Është problematike që disa skandale kanë gjetur një vend në raport pothuajse që nga fillimi i negociatave.
Detajet e seancës së trupit qeverisës të DPS u publikuan përsëri në shkurt 2013, duke zbuluar mekanizmat e partisë të keqpërdorimit të burimeve publike për qëllime zgjedhore (të njohura si “çështja e regjistrimeve audio”) dhe kjo ka gjetur vendin e vet në raportin vjetor të secilit Komision mbi Malin e Zi. Në secilin raport, BE kërkon “ndjekjen politike dhe gjyqësore të keqpërdorimit të pretenduar të fondeve publike për qëllime politike të partive” ndaj të cilave qeveria vazhdimisht po mbyll një sy qorr. E njëjta gjë vlen edhe për shumë skandale dhe abuzime të tjera që kemi parë. Kjo është kryesisht ajo që çdo përgjigje ndaj rekomandimeve të Komisionit duket në praktikë nëse kërkon reagime dhe shkurtime që bien ndesh me interesat e partisë. Ky është gjithashtu udhëzimi i parë i asaj që duhet të bëhet në të ardhmen për rezultate më të mira.
Komisioni ka ruajtur praktikën e përcaktimit të përparësive për fushat kryesore, për shembull në pjesën që lidhet me luftën kundër korrupsionit, duke theksuar problemet në punën e Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit, mënyrën e kryerjes së hetimeve financiare dhe sigurimin e evidencave në parandalimin dhe shtypjen. Megjithatë, në praktikë, institucionet vazhdimisht i përgjigjen vetëm disa prej problemeve të identifikuara, ndërsa nuk ka asnjë lidhje midis instrumenteve të Komisionit Evropian dhe presionit më të madh për të adresuar dhe për t’iu përgjigjur në mënyrë adekuate çështjeve të ndezura. Në këtë kuptim, rekomandimet / përparësitë mund të jenë edhe më konkrete dhe të matshme. Në parim, një detyrë e qartë dhe një përgjigje për të gjithashtu japin një bazë për një vlerësim më të fortë të asaj nëse është përmbushur apo jo. Me fjalë të tjera, kjo duhet të jetë një çështje e rëndësishme në zbatimin e metodologjisë së re të BE – duke lidhur përparësitë specifike me stimujt dhe sanksionet e njoftuara.
Me pak fjalë, raporti i këtij viti i Komisionit Evropian konfirmoi se Mali i Zi është një vend me probleme serioze në gjyqësor, sistemin zgjedhor dhe funksionimin e sistemit në përgjithësi, me korrupsion në të gjitha nivelet. Po ashtu, polarizohet fuqimisht si shoqëri. Mali i Zi gjithashtu vazhdon t’u përgjigjet këtyre problemeve pjesërisht dhe sipërfaqësisht, gjë që kërkon një reagim më të fortë dhe më serioz nga të gjithë aktorët në shoqëri. Nevojitet një partner më i përkushtuar nga Brukseli për t’i kthyer gjërat dhe për të arritur rezultate më të mira.
Burimi: BiEPAG Blog.
Përshtati në shqip: argumentum.al
© Argumentum
