Gojko Drljaça-Jutarnji List[i]
Nganjëherë, jo gjithmonë, në disa histori, problemi kyç janë rrugët e parave, të cilat në rastin e grupit Wagner të Jevgeni Prigozhinit vazhdojnë të mbeten misterioze, por me kalimin e kohës gjithsesi janë shfaqur disa të dhëna më se të mjaftueshme mbi natyrën e reporteve të 2P (Putin-Prigozhin). Shtrohet pyetja se kush dhe si do ta drejtojë perandorinë e fshehtë të Prigozhinit, sepse Vladimir Putini gjithsesi ka shpallur ndjekje penale për njeriun i cili guxoi të drejtojë njësitë ushtarake, të përbëra në një masë të madhe nga ish të burgosur dhe oficerë problematikë, kundër Moskës. Çfarë na tregojnë pra, në rastin e Prigozhinit, gjurmët e parave?
Sëpari duhet theksuar se përmasat financiare të biznesit të Prigozhinit, e kryesisht të grupit Wagner, janë shumë më të mëdha në raport me përshtypjen publike mbi pasurinë personale të këtij njeriu të çuditshëm dhe të egër, me prirje sadiste, i cili e filloi biznesin si shitës hotdogësh në Shën Petërburgun e Putinit pasiqë nëntë vitet e fundit të ish BRSS-së i kishte kaluar në burg i dënuar për mashtrime. Duke patur parasysh profilin intelektual dhe psikologjik të Prigozhinit, karriera e të cilit filloi në ngritje e sipër pasiqë në Kremlin filloi të organizonte shërbimin katering e kësisoj fitoi titullin “guzhinjeri i Putinit”, është e qartë se ai i ka shërbyer Putinit për kryerjen e punëve të pista apo ta pakëndshme dhe se, ka shumë mundësi, për fshehjen e pasurisë ilegale. Në këtë pjesë të fshehjes ai ishte një prej oligarkëve pionë të Putinit.
Biznes i turbullt
Në ditët e para të pushtetit, Putini qerasi madje edhe presidentin francez Zhak Shirak me hot dog në një prej objekteve të Prigozhinit, dhe njëkohësisht e ndihmoi për marrjen e kredive të mëdha nga banka shtetërore për nisjen e biznesit në vitin 2011, krahas biznesit tashmë të sigurtë të kateringut për ushtrinë ruse. Biznesi i turbullt i kësaj dysheje u rrit rrufeshëm. Që në vitin 2017, lideri opozitar Navalni deklaronte se kompanitë e drejtuara nga Prigozhini shkelin rregullat e konkurimit të ndërshëm në treg me oferta për konkurime të Ministrisë së mbrojtjes në shifra prej 387 milionë dollarë. A e shpjegon kjo faktin se Putini dëshiron me çdo kusht ta mbajë në burg Navalnin?
Por, kjo shifër prej 387 milionë dollarësh është vetëm një pjesë e operacioneve të Prigozhinit. Ekonomistë seriozë në Rusi dhe në Perëndim vlerësojnë se Prigozhini është miliarder, por askush nuk guxon ti deklarojë përmasat e vërteta të pasurisë se krijuar nëpërmjet marrëveshjeve të çuditshme me shtetin dhe me operacione ushtarake akoma më misterioze në truallin Afrikan. Hetimi i gazetës franceze Liberation i vitit 2018 pohon se 25 përqind e të ardhuarave nga fushat e gazit dhe të naftës që u janë marrë milicisë së Shtetit Islamik i shkon Porigozhinit. Ekzitojnë spekulime se Wagneri paguhet për mbrojtjen e minierës së arit në Sudan të cilën thuhet se në mënyrë indirekte e kontrollon Prigozhini.
Ishte si ishte, Prigozhini për vite të tëra drejton një ushtri private mercenarësh e cila kryen punët e pista për Putinin në nivel ndërkombëtar, biznez i cili kryhet pothuajse tërësisht me para në dorë. Duhet kuptuar se financimi i një ushtrie mercenarësh është një sport mjaft i shtrenjtë dhe këtë e kanë bërë me para në dorë sipas një deklarimi publik të vetë Prigozhinit: “Wagneri ekziston prej dhjetë vitesh duke përdorur vetëm para në dorë. Sikurse kemi bërë në Afrikë, Ukrainë dhe në vendet e tjera, kur Amerika ishte një makth i vërtetë, të gjithë ishin të kënaqur me para kesh. E tani kanë ardhur të na kontrollojnë”.
U gjetën 50 milionë para kesh
Komenti i Prigozhinit mbi kontrollin u bë pasiqë pushteti rus gjatë kontrollit të një prej selive të ushtrisë së tij private gjeti 4 miliardë rubla ose 50 milionë dollarë. Prigozhini ndoshta nuk ka gënjyer kur deklaroi se bëhej fjalë për para kesh për pagesën e wagnersave. Nëse shumëzojmë numurin e wagnersave (afro 50.000) me kontratat mesatare për kryerjen e biznesit të përgjakshëm rreth 240.000 rubla, arrijmë te shifra 150 milionë dollarë të nevojshme vetëm për financimin e njerëzve në nivel mujor. Vlerësimi i ekspertëve siç është Anton Gerashçenko, flasin se ushtrisë Wagner i nevojiten afro 250-350 milionë dollarë kesh çdo muaj. E vetmja mënyrë me të cilën në Rusi mund të mblidhet kjo sasi parash është nxjerrja e parave nga bizneset e afërta me naftën, gazin, mineralet, metalet, arin dhe pasuritë e tjera natyrore të Rusisë, e dihet mirë se këtë logjistikë financiare mund ta sigurojë vetëm Putini me ndikimin e tij te kompanitë shtetërore dhe miliarderët e tjerë. Madje ka dalë edhe teoria sipas së cilës kryengritja e Prigozhinit ndodhi sepse drejtorët e kompanive shtetërore dhe oligarkët filluan të bëjnë pyetje mbi specifikimin e më shumë se 2 miliardë dollarëve të shpenzimeve të Wagnerit në 15 muajt e luftës në Ukrainë.
Ishte si ishte, tani për tani është mbyllur era e mjegullt e financimit të grupit Wagner nën sponsorizimin e presidenti të Rusisë, e përveç asaj se wagnersat nuk do të marrin më 250-350 milionë euro në kesh për operacionet e tyre, nuk do të kenë më akses as të automjetet e ushtrisë ruse, karburanti, fishekët, bombat, raketat, minat, pajisjet e komunikimit, ushqimet… Duhet të vëmë në dukje se në një prej deklarimeve të tij në rrjetet shoqërore Prigozhini e pati ftuar Zelenskin në një duel ajror, dhe për të treguar se mendon seriozisht, publikoi foton e tij në kokpitin e avionit luftarak rus SU-24. Pra ai e kishte të siguruar aksesin te pajisjet dhe armatimet më të sofistikuara.
Nga heroi deri në kriminel
Ajo që ndoshta do t’i dalë në të ardhmen si problem Putinit është ruajtja e operacioneve të stërmadha financiare ilegale, të cilat në pjesën më të madhe janë bazuar në para kesh. Nga njëra anë tani duhet, sëpaku publikisht, ta elemonojë ish aleatin e tij për bizneset e pista, por nga ana tjetër duke vepruar kësisoj kërcënon rrjetin e tij të prapavijës të krijuar nëpërmjet ndikimit te kompanitë shtetërore dhe oligarkët. Deri sa ndodhi puçi wagnersat shfaqeshin në mediat ruse si heronj, pastaj brenda natës propaganda shetërore ruse i shndërroi në kriminelë të cilat vranë disa nga pilotët më të mirë të Rusisë. Po ashtu psikopati Prigozhin humbi brenda natës statusin e “heroit të vërtetë” të luftës dhe udhëheqësit ushtarak të cilin e gëzonte para se ta kërcënonte publikisht kreun ushtarak për shkak të çorganizimit dhe logjistikës së keqe: mungesë municionesh dhe armatimesh. Një gjë e tillë është e papërfytyrueshme në cilëndo prej demokracive perëndimore
Tani duhet të presim dhe të shohim se çfarë do të thotë leja e Putinit për Prigozhinin që të shkojë në Bjellorusi dhe të gëzojë atje mbrojtjen e Llukashenkos. Është e paqartë nëse bëhej fjalë për një lëvizje të përkohëshme taktike apo është fjala gjithsesi për mbajtjen e lidhjeve me Prigozhinin, aleaetin e tij të vjetër për punët e pista.
Mund të supozohet se dyshja PP me dhjetëvjearë të tërë kanë drejtuar shuma të stërmadha parash kesh të cilat janë nxjerrë nga operacionet ilegale dhe legale të biznesit, e për këtë mbetet e hapur pyetja nëse diktatori rus e ka humbur mundësinë të tërheqë fijet nga prapaskena, gjë e cila do ta dobësojë në mënyrë drastike fuqinë e rregjimit të tij totalitar.
Fuqia nga prapaskena
Nuk duhet harruar as edhe fakti se është e mundur që Putini, nëpërmjet Prigozhinit, ka financuar manipulimet në zgjedhjet presidenciale amerikane. Shtetet e Bashkuara i kanë vënë sanksione Prigozhinit për shkak të Internet Research Agency të tij të quajtur ndyrshe edhe “fabrika e trolleve”. Prigozhini në fillim mohoi të ketë ndonjëfarë lidhje me këtë biznes, madje kërkoi edhe dëmshpërblim 50 milionë dollarë, por në muajinm shkurt të këtij viti gjithsesi pranoi se ai është themelues i kësaj agjensie.
Shkurt, është vetëm çështje kohe kur do të xhirohet ndonjë film horror, dokumentar apo artistik, mbi personazhin dhe veprat e Jevgeni Prigozhinit, njeriu që e ndihmoi Putinin të fitojë fuqi të stërmadhe, e që tani mund ta tërheqë me vete në fundin e fuçisë ku janë grumbulluar fundërrinat politike. Tortura, përdhunime, vrasje masive… ishin modus operandi i njohur i wagnersave në Libi, Siri, Mali, Afrikëen Qendrore etj, shumë kohë para demonstrimit të së njëjtës egërsi në Ukrainë.
Me fjalë të tjera tani është plotësisht e qartë se Putini dhe Prigozhini kanë qënë për një kohë të gjatë partnerë dhe tani Putinit, nëse vërtetë mendon ta heqë qafe Prigozhinin, do t’i duhet të eleminojë një pjesë të fuqisë së tij e cila i vjen nga prapaskena, të asaj fuqie e cila nuk rrjedhojë e faktit se ai është president i Rusisë i zgjedhur në ndonjëfarë zgjedhjesh demokratike.
*Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/misteriozni-put-novca-otkriveno-koliko-wagner-mjesecno-kosta-cifra-je-frapantna-15349505
