Zgjerimi i Bashkimit Evropian kohë më parë ra jashtë modës. Asnjë vend nuk është pranuar që kur Kroacia u bë anëtari i 28-të, në vitin 2013. Ndërsa udhëheqësit e Hungarisë dhe Polonisë sulmojnë pavarësinë e gjyqësorit të tyre duket e çuditshme të argumentojnë, siç e kishin bërë një herë, se anëtarësimi i negociatave do të shtonte zakonet demokratike në vendet me kujtime të gjata të diktaturës. Më i vështirë bëhet rasti në Ballkan: Kosova dhe Serbia janë më të tërhequr, dhe Bosnja është një rrëmujë e pakontrollueshme.
Por një histori më e lumtur po zhvillohet në vendin e njohur, që nga shkurti, si Maqedonia e Veriut. Pas viteve të keqtrajtimit autoritar qeveria e re, e udhëhequr nga Zoran Zaev, ka filluar të luftojë korrupsionin dhe reformimin e gjyqësorit. Në një rajon të pakënaqur, shumica sllave dhe pakicës shqiptare gëzojnë marrëdhënie të mira. Dhe vitin e kaluar qeveria e z. Zaev nënshkroi marrëveshjen e Prespës me Greqinë, duke i dhënë fund një mosmarrëveshjeje destabilizuese mbi emrin e vendit. (Greqia këmbëngul se “Maqedonia” mund t’i referohet vetëm një rajoni grek, por ka pranuar pa hezitim “Maqedoninë e Veriut”.)
Duke njohur të gjithë këtë përparim, Komisioni Europian dëshiron që qeveritë e Be të hapin bisedimet e anëtarësimit me Maqedoninë e Veriut. Ishte premtimi i hyrjes në BE (dhe nato, që po ecën përpara), të cilat ndihmuan Z. Zaev të shtyjnë Prespën në shtëpi. Në qershor të vitit 2018, oferta e tij për të filluar bisedimet u nis për në rrugë për një vit. Tani, mjerisht, ka vonesa të mëtejshme.
Opozita ndaj bisedimeve ka ardhur pjesërisht nga presidenti i Francës, Emmanuel Macron, i cili argumenton se BE duhet të përqëndrohet në një integrim më të thellë se sa në shtimin e anëtarëve të rinj. Historia, megjithatë, sugjeron që nuk ka domosdoshmërisht një tregëti midis këtyre qëllimeve. Në të kundërtën, valët e mëparshme të zgjerimit, sipas pikëpamjes së shumë, kërkojnë më shumë thellim. Sidoqoftë, tani që zgjedhjet evropiane kanë përfunduar, opozita e z. Macron duket se është pakësuar: ai ndoshta kishte frikë se çështja do të ndihmonte Marine Le Pen, rivalen e tij nacionaliste.
Kundërshtarët e tjerë të zgjerimit argumentojnë kundër pranimit të vendeve më të Evropës Lindore në të cilat demokracia dhe sundimi i ligjit janë të dobëta. Pranimi i Bullgarisë, thuhet, i ka lejuar bandave të shumta kriminale qasje të lirë në bashkim. Ky është një kundërshtim i drejtë për Shqipërinë, me të cilin komisioni gjithashtu propozon bisedimet e anëtarësimit pas përparimit të saj në fusha të tjera. Por jo për Maqedoninë e Veriut e cila është duke ecur mirë nën drejtimin e z. Zaev.
Shpresa e komisionit ishte që ministrat të miratojnë ofertat e dy kandidatëve në një takim më 18 qershor. Por rezistenca nga deputetët e Bashkimit Kristian Demokrat e Angela Merkel e bën te pamundur: ajo ka nevojë për një mandat nga parlamenti para se ajo mund të bien dakord. Një samit i posaçëm mund të thirrej në korrik, pasi oferta e Maqedonisë Veriore do të kalonte sigurisht. Por Bundestagu së shpejti do të fillojë pushimin e tij veror, dhe një mundësi tjetër nuk do të lindë deri në tetor. Deri atëherë zakoni i vonesës mund të jetë bërë i rrënjosur.
Një trajtim i tillë do të ishte i lënë pas dore dhe i rrezikshëm. Opozita e Maqedonisë së Veriut është gati të hidhet në çdo shenjë dështimi. Dhe në vjeshtën e Greqisë mund të ketë një qeveri të re qendrore që do të përballet me presione të forta nga votuesit e Prespës për të penguar bisedimet. Më gjerësisht, për ta bllokuar premtimin e saj për një shtet ballkanik do të nxisë liderët në të tjerë që thonë se evropianët nuk mund të besohen dhe fuqitë e tjera që nuhasin, nga Rusia në Kinë deri në Turqi, do të marrin në konsideratë. Nga ana tjetër, hapja e bisedimeve me Maqedoninë e Veriut do të forcojë dorën e reformatorëve proevropianë në të gjithë Ballkanin. Fillimi i bisedimeve nuk i detyron askënd t’i përfundojë, pasi Turqia e di shumë mirë. Të refuzosh Maqedoninë e Veriut pa u përpjekur për të arritur një marrëveshje do të ishte mizore, vetë-mposhtëse dhe e gabuar.
© Argumentum
