Kryeqyteti shqiptar është kthyer për dy ditë në qendrën e bashkëpunimit ekonomik ndërmjet Bashkimit Europian dhe Ballkanit Perëndimor, teksa nisi punimet Forumi i Parë i Investimeve BE – Ballkani Perëndimor, një nismë strategjike e mbështetur nga Komisioni Europian.
I konceptuar si një platformë për dialog, bashkëpunim dhe zhvillim konkret ekonomik, Forumi synon të nxisë partneritetet mes vendeve të Ballkanit Perëndimor (Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Serbia, Mali i Zi dhe Bosnje-Hercegovina) dhe vendeve anëtare të BE-së, duke krijuar terren të përbashkët për investime, reforma dhe rritje të qëndrueshme.
Në fjalën hapëse, Kryeministri Edi Rama theksoi rëndësinë e këtij forumi si një mundësi konkrete për të shndërruar Ballkanin Perëndimor në “horizontin e ri të Europës”. Ai e cilësoi këtë moment si një pikë kthese për rajonin që, pas dekadash pritjeje dhe përpjekjesh për integrim, po fiton një vend meritor në projektin evropian jo si periferia, por si pjesë aktive dhe kontribuese në zhvillimin dhe konkurrueshmërinë e kontinentit.
“Le ta zëvendësojmë potencialin me qëllim,” – u shpreh Rama, duke theksuar se rajoni është gati të bëhet një laborator i novacionit dhe një hapësirë dinamike për investime, digjitalizim, energji të pastër dhe integrim ekonomik. “Ballkani Perëndimor nuk është një problem për t’u zgjidhur, por një zgjidhje që pret të integrohet,” – tha Kryeministri.
Në të njëjtën linjë optimiste dhe konkrete ishte edhe fjalimi i Presidentes së Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e cila përgëzoi Shqipërinë për arritjet dhe angazhimin e saj në reformat që sjellin vendin më afër BE-së. Ajo përmendi përfshirjen e Shqipërisë në sistemin SEPA si një shembull i prekshëm i përfitimeve që sjell integrimi europian në jetën e përditshme të qytetarëve dhe bizneseve.
“Ky është Ballkani Perëndimor që ne duam të shohim – që ecën me ritme të shpejta drejt BE-së dhe që përfiton konkretisht nga kjo rrugë,” – deklaroi Von der Leyen, duke theksuar se tashmë është koha për të investuar në këtë rajon dhe se BE-ja po hap sektorët e saj industrialë për integrimin e plotë të Ballkanit Perëndimor në tregun europian.
Ajo njoftoi një sërë investimesh strategjike që pritet të materializohen si pjesë e planit të rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor, përfshirë ngritjen e dy fabrikave të inteligjencës artificiale në Maqedoninë e Veriut dhe Serbi, si dhe projekte për energjinë e pastër dhe ruajtjen e saj, duke e cilësuar rajonin si “shtylla kurrizore e re energjetike e Europës”.
Dhe më lini ta nis me inteligjencën artificiale dhe me lini t’ju tregoj, t’ju rrëfej një histori që nisi shumë më përpara se të kishim inteligjencën artificiale në telefonat tanë. 10 vjet më parë Evropa po ecte pas pjesës tjetër të botës në garën për fuqi kompjuterike. Kishim vetëm një super-kompjuter, në 10 kompjuterat më të mirë globalë po pastaj kontinenti u mobilizua në të tërësi dhe i bëmë super kompjuterat përparësi të mandati të parë dhe sot kemi 4 super kompjuter në 10 kryesorët globalisht. Po pse është e rëndësishme kjo? Sepse po i përdorim këta super kompjuter për të zhvilluar zgjidhje europiane të inteligjencës artificiale, po ngremë një rrjet fabrikash të AI në mbarë Evropën dhe këto janë vende, ku bizneset dhe startup-et tona mund të zhvillohen, të trajnohen e po kështu të dislokohen gjeneratat e tyre të ardhshme të AI dhe sot mund të deklaroj që ne do të hapim fabrikat tona të AI në Ballkanin Perëndimor. Do ta nisim me ngritjen e dy fabrikave në Maqedoninë e Veriut dhe në Serbi dhe do ta shtrijmë këtë shtyllë kurrizore digjitale me shpejtësi të lartë në të gjithë rajonin dhe kjo do të lejojë të gjitha kompanitë në të gjashta vendet partnere në të gjithë rajonin, të lidhen me këto fabrika, që do të thotë, fabrikat tuaja do të kenë mundësi t’i qasen infrastrukturës së inteligjencës artificiale evropiane këtu, në rajon. Me fjalë të tjera fuqia kompjuterike e Unionit do të jetë në shërbimin tuaj, ashtu siç dua që të bëhet e ardhmja e AI, pra të bëhet në Evropë, ashtu dua që edhe Ballkani Perëndimor të jetë në zemër të saj.
Pjesë e forumit janë 10 marrëveshje biznesi që pritet të nënshkruhen dhe 24 projekte investimi në shqyrtim, me një vlerë të parashikuar mbi 4 miliardë euro, që synojnë të nxisin rritjen ekonomike, krijimin e vendeve të reja të punës dhe forcimin e bashkëpunimit ndër-rajonal dhe europian.
Me këtë forum, BE dhe Ballkani Perëndimor jo vetëm që hedhin bazat për një integrim më të thellë ekonomik, por edhe rikonfirmojnë angazhimin e përbashkët për ndërtimin e një të ardhmeje të qëndrueshme, të digjitalizuar dhe të gjelbër për kontinentin evropian.
Në kuadër të Forumit u shkëmbyen një seri letrash qëllimi (LOI) që i paraprijnë marrëveshjeve mes vendeve me interes të ndërsjellë.
* * *
• 4iG – Regional Digital Backbone connecting with the EU – EAGLE project
• 3CIS – AI Data Centre development in Kosovo
• Swiss Rockets Serbia – R&D investment to support health innovation and biotech in Serbia
• CWP Europe – Wind Farm in Albania and Solar Farm/Battery Energy System Storage in Montenegro
• ElevenEs – LFP Battery mega factory in Serbia
• Titan cement group – Waste-to-Fuel and Waste-to-Heat Recovery Projects in Albania
• EFSD+ Intensions of Signatures: (Kfw “Scaling Alternative Finance for Entrepreneurs (SAFE) Guarantee, EBRD ‘’Risk Sharing for ESG Projects’’ Guarantee)
/Argumentum.al
