Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka rikthyer pretendimin e tij të bërë më herët këtë vit se Grenlanda, territori gjysmë-autonom arktik i Danimarkës, “duhet të jetë nën kontrollin e Shteteve të Bashkuara”, duke lënë të kuptohet se ka hequr dorë nga përpjekjet diplomatike të muajve të fundit për ta bindur të tërhiqte këtë kërkesë.
Trump i bëri këto komente pak pasi mbërriti në Ankara për Samitin vjetor dyditor të NATO-s.
“Grenlanda nuk i sjell ndonjë dobi Danimarkës,” u tha ai gazetarëve. “Danimarka nuk shpenzon para sa duhet për të ndihmuar vërtet Grenlandën, por ajo është një pjesë me rëndësi strategjike për Shtetet e Bashkuara dhe është e rrethuar nga anije kineze dhe ruse.”
Trump pranoi më tej se deklaratat e tij të bëra në janar lidhur me Grenlandën, kur ai nuk përjashtoi mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake për të marrë kontrollin e territorit, “kanë dëmtuar” marrëdhëniet me aleatët e NATO-s.
Më herët gjatë ditës, në Forumin e Industrisë së Mbrojtjes të NATO-s, aleatët nga Kanadaja dhe Evropa u angazhuan për investime në mbrojtje me vlerë rreth 50 miliardë euro, nën sloganin “NATO 3.0”. Plani i tyre ishte që samiti i këtij viti të zhvillohej pa tensione të mëdha, duke përcjellë mesazhin se Aleanca po investon shuma rekord për sigurinë e saj kolektive.
Megjithatë, brenda një ore nga mbërritja në Ankara, Trump zbehu shpresat e liderëve të tjerë. Menjëherë pas mbërritjes, ai kritikoi sërish aleatët për mosangazhimin e tyre në luftën kundër Iranit, duke deklaruar se ishte “shumë i zhgënjyer nga NATO” dhe duke përsëritur pretendimin se Evropa dhe Kanadaja e kishin “braktisur” Shtetet e Bashkuara kur ato ndërmorën veprime ushtarake kundër Iranit, së bashku me Izraelin, shkurtin e kaluar.
“Unë them se kjo është në rregull, por do të mendoje se ata do të ishin shumë të gatshëm të bënin diçka për të na ndihmuar, dhe në të vërtetë nuk ishin,” u tha Trump gazetarëve.
“Sinqerisht, po të mos mbahej në Turqi, ku miku im është një lider shumë i fortë, një njeri shumë i fortë, është e mundur që nuk do të kisha marrë pjesë,” tha ai për mikpritësin e samitit, Presidentin turk Recep Tayyip Erdoğan. “Ndjeva se duhej të merrja pjesë, sepse e di që ai ka bërë gjithçka për organizimin e këtij samiti.”
Erdoğan e priti Trumpin në Pallatin Presidencial Beştepe me të shtëna ceremoniale topash, një bandë ushtarake dhe një gardë nderi.
“Ju jeni një lider i respektuar në mbarë botën,” i tha Presidenti amerikan Trump homologut turk, duke shtuar se e konsideron atë një “mik të madh”.
“Dua vetëm të them se kam shumë respekt për presidentin dhe mendoj se kjo është në dobi të të dy vendeve tona… Është një nder të jem këtu me ju dhe do të kemi shumë takime të frytshme.”
Por duket se Erdoğan kishte në mendje më shumë sesa miqësinë, pasi Trump u tha gjithashtu gazetarëve se po shqyrton mundësinë e rikthimit të Turqisë në programin amerikan të avionëve luftarakë F-35.
“Është një vendim që do ta marrim… Është një avion i shkëlqyer, më i miri pa diskutim, dhe sigurisht që është diçka që do ta shqyrtojmë,” tha Trump.
Pjesëmarrja e Turqisë në programin F-35 u pezullua në vitin 2019 me vendim të Kongresit amerikan, pasi Ankaraja bleu sistemin rus të mbrojtjes ajrore S-400. Ligjvënësit amerikanë dhe zyrtarët e sigurisë argumentuan se sistemi S-400 paraqiste rrezik për sigurinë e teknologjisë ushtarake amerikane dhe mund të komprometonte sistemet e përdorura nga avionët F-35.
/Argumentum.al
