Andre Ivanji – Vreme*
Që në daljen e parë para gazetarëve të presidentes së Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, dhe presidentit të Serbisë, ishte e qartë se Aleksandar Vuçiq nuk ishte i kënaqur. Shprehja e zymtë në fytyrën e tij tregonte se biseda me dyer të mbyllura nuk kishte qenë “miqësore dhe e përzemërt”, por “e sinqertë dhe e hapur” – shprehje që, përkthyer nga gjuha diplomatike, do të thotë se diçka ka kërcitur rëndë në marrëdhëniet mes Beogradit dhe Brukselit.
Mësimi nr. 1: Demokracia
Se është kështu dhe se ku ka kërcitur, u bë e qartë që nga fjala hyrëse e von der Leyen-it:
“Sot jetojmë në një botë të fragmentuar, në të cilën po zgjerohet hendeku mes autokracive dhe demokracive. Ju e dini shumë mirë se cili është qëndrimi i BE-së – qëndrimi ynë nënkupton lirinë dhe jo shtypjen, përfshirë edhe të drejtën për tubim paqësor të qytetarëve.”
Menjëherë në kokë! Pushteti i Serbisë duhet të ndalojë së aktruari demokracinë ndërkohë që praktikon autokracinë. BE-ja nuk është e kënaqur me respektimin e lirive bazë në Serbi, ndërsa Vuçiqi duhet të heqë dorë nga represioni ndaj atyre që nuk mendojnë si ai dhe të pranojë se qytetarët kanë të drejtë të tubohen lirshëm dhe të shprehin pakënaqësinë e tyre ndaj qeverisjes.
Mësimi nr. 2: Diplomacia dhe partneriteti
“Gjithashtu, jemi për partneritet në vend të nënshtrimit, për diplomaci në vend të agresionit”, vijoi von der Leyen.
Me pak fjalë: politika e Rusisë është e papranueshme për BE-në. Dhe nëse një vend synon anëtarësimin në Bashkimin Europian, nuk mund të ketë raporte miqësore me Putinin dhe Llukashenkon. Vuçiqi duhet të distancohet nga retorika agresive kundër vendeve të rajonit dhe BE-së, dhe të rikthehet në gjuhën e diplomacisë.
Von der Leyen nuk erdhi në Beograd për të “nënshtruar” askënd, ndryshe nga pretendimet e Vuçiqit, por për t’i ofruar Serbisë partneritet. Dhe nëse Serbia e dëshiron atë, duhet të sillet si e tillë.
Mësimi nr. 3: Përfitimet nga anëtarësimi në BE
Nëse Serbia i përmbahet parimeve bazë të Unionit dhe dëshiron të ecë përpara në procesin e integrimit, atëherë, për sa i përket krizës energjetike të shkaktuar nga sanksionet amerikane ndaj kompanisë NIS (Naftna Industrija Srbije), ajo mund të llogarisë në mbështetjen e plotë të Brukselit – i cili, ndryshe nga Moska, është një partner i besueshëm.
Kjo do të thotë se Serbia ka pasur dhe ende ka mundësi të lidhet me tregun energjetik të BE-së, çka do të ishte garanci e madhe për qytetarët. Tani, Beogradi mund të llogarisë edhe në furnizimin me gaz nga Unioni.
Mësimi nr. 4: Mjaft me fjalë boshe
Von der Leyen theksoi se “tani është momenti i duhur” që Serbia të ndërmarrë hapa konkretë drejt anëtarësimit në BE.
“Duhet të shohim përparim në fushën e shtetit të së drejtës, reformën e mediave elektronike dhe ligjet zgjedhore. Në to duhet të përfshihen të gjithë segmentet e shoqërisë.”
Kjo do të thotë se Vuçiqi duhet të bashkëpunojë edhe me ata që i quan “mercenarë të huaj”, “spiunë”, apo “terroristë bllokues” për ndryshimet në ligjin zgjedhor – i cili, logjikisht, nuk funksionon, përndryshe pse do të duhej ndryshuar?
Mësimi nr. 5: Ose BE, ose Rusia
Për të mos u dukur se kishte ardhur vetëm për të kritikuar, presidentja e KE-së vlerësoi përparimin e Serbisë në përditësimin e listave zgjedhore (edhe pse kjo është ende e diskutueshme) dhe përpjekjet rreth Këshillit për Mediat Elektronike (REM) – që është akoma më shumë në pikëpyetje.
Natyrisht, u përmend edhe domosdoshmëria për një përputhje më të madhe të politikës së jashtme të Serbisë me atë të BE-së dhe nevoja që Serbia të distancohet nga përqafimi i Rusisë dhe Kinës.
“Dëshirojmë që të mund ta llogarisim Serbinë si një partner të besueshëm”, deklaroi von der Leyen, duke e bërë të qartë se aktualisht BE-ja nuk e konsideron Serbinë si të tillë.
Mësimi nr. 6: Vepra, jo fjalë
Ndërkohë që BE-ja ka gati 100 milionë euro në kuadrin e ndihmës për Ballkanin Perëndimor për të ndihmuar Serbinë, përfshirë integrimin e saj në sistemin e pagesave të BE-së, mesazhi ishte i prerë:
“Ne duam të tregojmë se e duam Serbinë në BE – tani duam të shohim që edhe Serbia, përmes veprave, të tregojë të njëjtin përkushtim.”
Kjo tregon se Komisioni Europian është lodhur nga fjalët boshe të Vuçiqit për “përkushtim ndaj integrimeve europiane”, ndërkohë që në praktikë vepron krejtësisht ndryshe.
Fjalët “forcimi i demokracisë” u përmendën disa herë në praninë e një Vuçiqi që zakonisht mburret se Serbia është “kampione bote” për demokracinë.
Afat për paraqitjen e llogarive
“Ejani në Bruksel pas një muaji që të shqyrtojmë se si qëndrojnë punët,” – tha politikania gjermane.
Kjo nuk tingëlloi aspak si një ftesë miqësore apo mbështetje për Vuçiqin, por më shumë si një afat për paraqitjen e faturave.
Për presidentin serb, kjo nuk ishte aspak e këndshme. I ballafaquar me pyetjet e një gazetareje të Radios Evropa e Lirë – sipas tij “armiqësore” – iu drejtua me ton të lartë votuesve të tij, duke thënë se policia serbe “nuk ka qenë aspak brutale, por e mrekullueshme dhe tolerante ndaj demonstruesve”.
Por kjo nuk ishte e gjitha. Mungonin sulmet e zakonshme verbale kundër gazetarëve “të papërshtatshëm”, tiradat fyese, akuzat pa baza, apo përmendja e zakonshme për “revolucionin me ngjyrë” në Serbi, të organizuar nga “llumi perëndimor”. Këtë herë, heshtje.
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
