Vlado Vurshiç–[i]
Tri ditë pasiqë përfundoi punën e “shekullit” me Emanuel Makronin, ku bëhej fjalë për blerjen e avionëve Rafal dhe përkujdesjen për mbeturinat bërtthamore franceze, presidenti serb Aleksandër Vuçiç dërgoi bashkëpuntorin e tij të ngushtë Aleksandër Vulinin, kundër të cilit ShBA-të kanë vënë sanksione, ta qetësojë Putinin.
Rusët tashmë janë të pakënaqur me “afërsinë” dhe bashkëpunimin mes Serbisë dhe Francës madje kanë marrë vesh se Vuçiçi, nëpërmjet miqve të rinj, por u dërgon ukrainasve Mig-ët e tyre të përdorur. Për këtë nevojitej një reaksionm i shpejtë përgjigje. Si njeri haptas i rusëve, Aleksandër Vulini është më i miri për këtë mision, në mënyrë që Vuçiçi të mos ekspozohej shumë. Presidenti serb vazhdon me politikën e uljes në shumë karrike e cila, deri tani, po i ecën. Duheshin ndrequr marrëdhëniet me Francën, ose më mirë të themi me BE-bë (të bliheshin armët perëndimore), e për më tepër të shpallej edhe shitja e armëve në Ukrainë. Ndërsa Vuçiçi në konferencën e Pragës, betohej se Serbia nuk është “kale Troje” dhe se “prej një kohe të gjatë as është dëgjuar dhe as është takuar me Putinin”, Vulini në mesin e Lindjes së Largme e bindi Putinin se Serbia është partneri më i madh i tij, se nuk do t’i vendosë sanksione dhe nuk do t’i nënshtrohet “histerisë antiruse në Perëndim” dhe se Serbia nuk do të jetë poligon për veprimtari antiruse”.
“Presione nga Perëndimi”
Por u ankua se për këtë Serbia “i është ekspozuar presioneve nga Perëndimi”. Vulini i tha shefit rus se “blerja e Rafalëve nuk do të thotë asgjë për raportet ruso-serbe”, porse Serbia, për shkak të pozitës së saj gjeografike (nuk ka det, për këtë për mbifluturimin e avionëve nga Rusia, kryesisht të ngarkuar me armë, duhet kërkuar miratimi i shteteve fqinjë, të cilët të gjithë me radhë, për dreq, janë anëtarë të NATO-s) ka probleme të caktuara, kur bëhet fjalë për armatimet ruse, nga të cilët, sikurse e bindi Vulini Putinin, Serbia nuk ka hequr dorë. Putini, gjithsesi i kujdesshëm, i përmendi Vulinit se pas disa muajsh, në muajin mars të vitit 2025, mbaron afati i marrëveshjes për furnizimin e Serbisë me gazin rus. Presidenti rus këtu kërkon një përgjigje të qartë, sepse nuk dëshiron që Serbia, si puna e disa shteteve të tejra europiane, t’i kthehet ndonjë furnizuesi tjetër në tregun e gazit. Përveç kësaj, Putini është i interesuar edhe për gjendjen në Ballkan dhe dëshiron, sikurse nënvizojnë mediat ruse, të bisedojë “shtruar” me Vuçiçin për këtë problem. Sidomos është i interesuar për situatën rreth Bosnjë e Hercegovinës, konkretisht “si është puna me Dejjtonin” dhe “çfarë po bëhet me ato paralajmërimet për disa ndryshime të asaj marrëveshje”. Me siguri që Vulini i’a shpjegoi shumë mirë, por Putini gjëra të tilla, sikurse shkruajnë mediat ruse, “ka dëshirë t’i dëgjojë nga goja e Vuçiçit”. Putini propozoi edhe formimin e “komisionit ndërqeveritar”, i cili do të organizonte përparimin e marrëdhënieve ekonomike të cilat, sikurse nënvizon agjensia ruse e lajmeve TASS, janë në “rënie të lehtë”, ndërkohë që, sikurse nënvizon Komersant-i rus, investimet europiane në Serbi dhe shkëmbimi i mallrave rriten vazhdimisht.
Ftesa për samit
Por, për ta provuar deri në fund Vuçiçin, i dërgoi ftesë për samitin e BRICS-it i cili do të mbahet në fuynd të muajit tetor në qytetin rus Kazan. Kujtojmë se pikërisht Vulini, para pak kohësh, paraqiti kërkesën në parlamentin serb për përfshirjen e Serbisë në BRICS, gjë që do të thoshte largim nga BE-ja, e këtu Vuçiçi është jokoherent, sipas formatit të tij klasik. Sipas shkrimeve të disa mediave të rralla të pavarura serbe, si Danas-i i Beogradit, me këtë ftesë Putini e ka vënë Vuçiçin në një pozitë të vështirë.
Vuçiçi nuk e ka problem që të shkojë personalsiht te Putini nëse është e mundur kjo. Por gjithsesi, kjo puna me Vulinin e përqafuar me Putinin nuk po pritet mirë në Bruksel. Nga selia e BE-së, pikërisht në prag të takimit të Vulinit me Putinin në Beograd erdhi paralajmërimi se Beogradi duhet të përmbahet nga afërsia me Rusinë, ndërsa vazhdon agresioni në Ukrainë dhe se ka ardhur koha (përfundimisht) për atë që Serbia, për të qënë anëtarja e ardhshme, duhet të mbështesë politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së.
Sipas shkrimeve të redaksisë ruse të portalit “Europa e Lirë”, Serbia është paralajmëruar se “marrëdhëniet me Rusinë nuk mund të jenë në nivel ‘normal’ pas sulmit të saj në Ukrainë”. Gazeta “Danas” shkruan se Vuçiçi e urdhëroi Vulinin “të luajë rolin rusofilit të madh në kuadër të regjimit” dhe se pikërisht atij i është besuar të jetë “frontmeni” në mbajtjen e lidhjeve me Rusinë. Disa analistë serbe mendojnë se ka pak gjasa që Aleksandër Vuçiçi t’i shkojë mik Putinit. “Ndoshta pikërisht një ditë më parë ai mund të sëmuret me grip”- shprehen bashkëbiseduesit e Danas-it.
Por, Putini është Putin, e kësisoj, sikurse informojnë mediat ruse, dy herë i’a përmendi Vulinit “marrëveshjen për gazin” dhe se e pret Vuçiçin në Kazan. Duket qartë se Putini kësaj here, pas vizitave fillimisht të kancelarit Olaf Shloc dhe më vonë të presidentit Makron, ka vendosur të bëjë me dije se nuk dëshiron më të bisedojë nëpërmjet një ndërmjetësi siç është Vulini, por të dëgjojë personalisht nga Vuçiçi “si janë punët”. Mediat ruse pro rregjimit i kushtuan shumë vëmendje kësaj “ftese”, madje shumë media e ndanë dhe e vendosën në titujt kryesorë, ndërsa nga ana tjetër, Putinit, nuk do t’i shkonte për mirë një refuzim.
Filloi tërheqja
Megjithatë, tërheqja tashmë ka filluar sepse Vuçiçi e ka të qartë se do t’i duhet t’ua shpjegojë, si njërës palë ashtu edhe tjetrës, përse nuk po shkon te Putini. “Kemi shumë miq të rëndësishëm, sikurse thonë fëmijët – kemi rrëmujë në gjashtëmbëdhjetëshe”, tha presidenti serb Aleksandër Vuçiç sipas informimeve të mediave serbe. “I falenderoj njerëzit nga BRICS-i për ftesën dhe presidentin Vladimir Putin. Kemi edhe Nju Jorkun, dhe tashmë e di se në koridoret e Asamblesë së Përgjithsme të OKB-së do të bisedoj me më së paku gjashtë presidentë dhe gjashtë-shtatë kryeministra”, u tha Vuçiçi gazetarëve. Vuçiçi është i vetëdijshëm se gjithsesi duke shkruar të Putini nuk do të ketë (tejet shumë) përfitim sepse i duhet të ketë parasysh edhe ndjenjat e Brukselit.
Nikolla Luniçi, nga Këshilli për politikat strategjike të Beogradit, tha për Danas-in se “nuk duhet harruar se Aleksandër Vuçiçi ka legjitimitet të padiskutueshëm politik dhe rënia e tij eventuale e “rastit” do ta destabilizonte Serbinë, e ndoshta edhe rajonin”. Vuçiçi është i vetëdijshëm për pozitën e tij sepse ai është “ai që do të përmbuëshe atë për të cilën është rënë dakord” dhe i vetmi në serbi me të cilin mund të bisedohet. Këtë e dinë në Bruksel edhe në Moskë. Zëri i Amerikës në një koment të sajin me rastin e shkuarjes së Vulinit në Rusi nënvizon se “sikur Serbisë do t’i drejtoheshin kritika, të ashpra nga ShBA dhe BE-ja, për shkak të marrëdhënieve me Rusinë ato do të mund ta shtynin Beogradin në krahët e Msokës” Çarls Kupçan, ish diplomat amerikan, nënvizon se Uashingtoni dhe Brukseli këmbëngulin të ruajnë raporte të mira me Serbinë, duke shpresuar se kjo mund të kontribuojë në largimin e saj nga Rusia. Por, gjithsesi, shtron pyetjen “deri kur Serbia do t’i puthë dorën Carit”.
*Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/vulin-dosao-pod-skute-putinu-ovaj-mu-dao-znakovitu-poruku-za-vucica-i-odmah-srbe-podsjetio-na-kljucan-datum-15499232
