Izraeli i afrohet zgjedhjeve vendimtare për Benjamin Netanyahun, mes protestave kundër qeverisë dhe kërkesave për përgjegjësi për dështimet e sigurisë para sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023. Mbështetja e Donald Trumpit dhe tensionet me Iranin mbeten pjesë e sfondit politik, ndërsa sondazhet nuk parashikojnë një shumicë të qartë.
Izraeli zhvillon të martën, më 27 tetor, zgjedhjet parlamentare në një moment kritik për kryeministrin Benjamin Netanyahu, i cili kërkon një mandat të ri pas gati tre vitesh të shënuara nga luftërat rajonale, debatet mbi sigurinë kombëtare dhe pakënaqësia ndaj qeverisë së tij.
Votimi i parë kombëtar që nga sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 zhvillohet mes dy zhvillimeve që kanë dominuar ditët e fundit të fushatës: protestave kundër Netanyahut dhe mbështetjes së hapur që presidenti amerikan Donald Trump i ka dhënë kryeministrit izraelit.
Sondazhet e fundit tregojnë se as blloku i Netanyahut dhe as partitë opozitare nuk kanë një rrugë të qartë drejt shumicës parlamentare. Kjo e bën rezultatin të rëndësishëm jo vetëm për të ardhmen politike të kryeministrit, por edhe për drejtimin që do të marrë Izraeli në politikën e brendshme dhe atë të jashtme.
Protesta kundër Netanyahut tri ditë para zgjedhjeve
Më 24 tetor, dhjetëra mijëra izraelitë u mblodhën në Tel Aviv, duke kërkuar krijimin e një komisioni shtetëror të pavarur për të hetuar dështimet e sigurisë që paraprinë sulmin e Hamasit më 7 tetor 2023.
Në protestë morën pjesë familjarë të viktimave dhe pengjeve, si dhe figura të opozitës. Demonstruesit kërkuan përgjegjësi politike për sulmin që tronditi Izraelin dhe vuri në pikëpyetje aftësinë e institucioneve të sigurisë për të parandaluar një goditje të tillë.
Çështja e përgjegjësisë për 7 tetorin mbetet një nga temat kryesore të debatit politik. Kritikët e Netanyahut kërkojnë një hetim të pavarur për të përcaktuar përgjegjësitë institucionale dhe politike, ndërsa kryeministri ka kundërshtuar krijimin e një komisioni në formën e kërkuar prej tyre.
Protesta, e zhvilluar vetëm tri ditë para votimit, tregoi se pakënaqësia për mënyrën se si u menaxhua kriza e sigurisë vazhdon të jetë pjesë e rëndësishme e debatit elektoral.
Sondazhet tregojnë një parlament të fragmentuar
Sipas mesatares së sondazheve të publikuara deri më 23 tetor nga Middle East Forum, blloku i Netanyahut projektohej me rreth 53 vende në Knesset, po aq sa partitë opozitare të klasifikuara jashtë bllokut të tij. Partitë arabe projektoheshin me 14 vende të tjera.
Shifrat janë vlerësime të sondazheve dhe jo rezultate zgjedhore. Megjithatë, ato tregojnë vështirësinë e krijimit të një shumice të qëndrueshme, pasi për të formuar qeverinë nevojiten të paktën 61 nga 120 deputetët e Knessetit.
Kjo do të thotë se rezultati i partive më të vogla dhe negociatat paszgjedhore mund të jenë po aq të rëndësishme sa gara mes Likud-it të Netanyahut dhe rivalëve të tij.
Kush e sfidon Netanyahun?
Ndër rivalët kryesorë janë ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot, kreu i partisë centriste Yashar, dhe ish-kryeministri Naftali Bennett, i cili garon në aleancë me Yair Lapidin. Në garë janë edhe ish-ministri i Mbrojtjes Avigdor Lieberman dhe politikani i majtë Yair Golan.
Sistemi proporcional izraelit e bën të domosdoshëm krijimin e koalicioneve për të qeverisur. Për të siguruar shumicën në Knesset-in me 120 vende, një bllok politik duhet të mbështetet nga të paktën 61 deputetë. Partitë e vogla, përfshirë ato arabe dhe partitë ultraortodokse, mund të luajnë rol vendimtar në negociatat paszgjedhore.
Trump mbështet Netanyahun dhe e lidh votimin me Iranin
Në ditët e fundit të fushatës, Netanyahu ka vënë në pah mbështetjen e presidentit amerikan Donald Trump, i cili u ka bërë thirrje izraelitëve të votojnë për kryeministrin aktual.
Më 26 tetor, në prag të zgjedhjeve, Netanyahu theksoi publikisht mbështetjen e Trumpit dhe la të hapur mundësinë e rifillimit të veprimeve ushtarake kundër Iranit. Sipas Reuters, kryeministri tha se kishte udhëzuar shërbimet e inteligjencës dhe ushtrinë të punonin për rrëzimin e regjimit iranian.
Trump e ka lidhur mbështetjen e tij me vazhdimin e bashkëpunimit kundër Iranit, duke u bërë thirrje izraelitëve të votojnë për Netanyahun dhe të përfundojnë atë që dy udhëheqësit e nisën me fushatën ushtarake të shkurtit.
Mbështetja amerikane është një element i rëndësishëm i fushatës së kryeministrit, por nuk garanton një rezultat të favorshëm. Rivalët e tij e kanë kritikuar përdorimin e kërcënimeve të sigurisë si argument elektoral, ndërsa sondazhet vazhdojnë të tregojnë pasiguri mbi përbërjen e parlamentit të ardhshëm.
Siguria dhe përgjegjësia politike në qendër të zgjedhjeve
Zgjedhjet zhvillohen pas një periudhe të jashtëzakonshme për Izraelin, të shënuar nga sulmi i Hamasit, lufta në Gaza, përplasjet me Hezbollahun në Liban dhe konflikti me Iranin.
Për Netanyahun, votimi është një provë e mbështetjes politike pas këtyre zhvillimeve. Për kundërshtarët e tij, ai është një mundësi për të kërkuar ndryshim drejtimi dhe hetim të përgjegjësive për dështimin e 7 tetorit.
Megjithatë, çështja e sigurisë nuk është e vetmja që ndikon te votuesit. Debati për drejtimin e qeverisë, marrëdhëniet me aleatët dhe pasojat e konfliktit rajonal ndërthuret me pyetjen se kush mund të sigurojë një shumicë funksionale në Knesset.
Çfarë mund të ndryshojë pas votimit?
Rezultati do të përcaktojë përbërjen e parlamentit, por jo domosdoshmërisht menjëherë kryeministrin e ardhshëm. Nëse asnjë bllok nuk siguron shumicën e nevojshme, negociatat për krijimin e koalicionit mund të zgjasin dhe të kërkojnë marrëveshje me parti më të vogla.
Një ndryshim qeverie mund të sjellë një qasje tjetër ndaj përgjegjësisë për 7 tetorin dhe politikës së brendshme, por nuk do të nënkuptonte automatikisht ndryshim të menjëhershëm të politikës së sigurisë së Izraelit. Po kështu, vazhdimi i Netanyahut në pushtet do ta mbante marrëdhënien e tij me Trumpin në qendër të politikës rajonale.
Zgjedhjet e 27 tetorit do të matin jo vetëm mbështetjen për Benjamin Netanyahun, por edhe qëndrimin e shoqërisë izraelite ndaj përgjegjësisë për 7 tetorin, sigurisë kombëtare dhe drejtimit të vendit pas gati tre vitesh konflikti.
© 2026 Argumentum
