3 Maji është një datë që feston parimet themelore të lirisë së shtypit, për të vlerësuar lirinë e shtypit në mbarë botën, për të mbrojtur median nga sulmet ndaj pavarësisë së saj dhe për të nderuar gazetarët që kanë humbur jetën në ushtrimin e profesionit të tyre.
Dita Botërore e Lirisë së Shtypit u shpall nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në vitin 1993 pas një Rekomandimi të miratuar në sesionin e 26-të të Konferencës së Përgjithshme të UNESCO-s në vitin 1991.
Kjo ditë ka për qëllim:
- Të ngrejë vetëdijen për rëndësinë e lirisë së shtypit dhe të shprehjes.
- Të mbrojë mediat nga presionet dhe sulmet që cenojnë pavarësinë e tyre.
- Të kujtojë dhe nderojë gazetarët që kanë humbur jetën duke raportuar të vërtetën.
Tema e Ditës Botërore të Lirisë së Shtypit për vitin 2025 është “Raportimi në Botën e Re të guximshme – Ndikimi i inteligjencës artificiale në lirinë e shtypit dhe median”.
OKB thotë se, rritja e shpejtë dhe përdorimi i Inteligjencës Artificiale (IA) po ndryshon gazetarinë, median dhe lirinë e shtypit në mënyra të mëdha. Ndërsa parimet e medias së lirë, të pavarur dhe pluraliste mbeten vendimtare, ndikimi i IA në mbledhjen, përpunimin dhe shpërndarjen e informacionit është i thellë, duke paraqitur si mundësi novatore, ashtu edhe sfida serioze.
Inteligjenca Artificiale mund të ndihmojë në mbështetjen e lirisë së shprehjes duke e bërë më të lehtë aksesin e informacionit, duke lejuar më shumë njerëz të komunikojnë në të gjithë botën dhe duke ndryshuar mënyrën se si informacioni rrjedh globalisht.
Në të njëjtën kohë, IA sjell rreziqe të reja. Mund të përdoret për të përhapur informacione të rreme ose mashtruese, për të rritur gjuhën e urrejtjes në internet dhe për të mbështetur lloje të reja të censurës.
Në Shqipëri, Prezenca e OSBE-së ka reaguar, duke theksuar se liria e shprehjes dhe një media e pavarur janë thelbësore për një demokraci të gjallë dhe të qëndrueshme.
“Në Ditën Botërore të Lirisë së Shtypit, Prezenca e OSBE-së në Shqipëri ripohon se liria e shprehjes dhe media e pavarur janë thelbësore për një demokraci të gjallë dhe të qëndrueshme. Ne mirëpresim hapat e fundit të ndërmarra për të forcuar mbrojtjen e gazetarëve, duke përfshirë caktimin e një pike kontakti të dedikuar të Policisë së Shtetit për sigurinë e gazetarëve. Këto janë zhvillime të rëndësishme, por disa sfida mbeten. Profesionistët dhe organizatat e medias vijojnë të përballen me kërcënime dhe trysni, duke nënvizuar nevojën urgjente për të garantuar sigurinë e tyre dhe për të mbështetur një mjedis mediatik pa presione politike dhe ekonomike, ku të mund të lulëzojë gazetaria e pavarur. Po aq jetik është edhe roli i raportimit të saktë, të paanshëm dhe etik përmes mekanizmave efektivë vetërregullues që mundësojnë debat publik të informuar dhe angazhim qytetar. Gazetarët luajnë një rol kyç në vënien e pushtetit përballë llogaridhënies dhe besimi i publikut në punën e tyre varet nga përkushtimi i fortë ndaj standardeve profesionale dhe etike. Me këtë rast, Prezenca e OSBE-së në Shqipëri thekson mbështetjen e saj për nismat reformuese dhe platformat e dialogut që mbrojnë lirinë e shtypit dhe promovojnë gazetarinë e përgjegjshme në Shqipëri”, thuhet në reagimin e OSBE.
Në Shqipëri, sipas organizatës ndërkombëtare “Reporterët pa Kufi”, është përmirësuar klima për lirinë e shtypit dhe pavarësinë e medias, krahasuar me një vit më parë.
Vendi ynë në indeksin botërorë të kësaj organizate për vitin 2025, renditet i 80 nga 180 të tilla në klasifikim, ndërsa një vit më parë renditej i 99, një përmirësim me 19 vende. Në Shqipëri u përmirësua kuadri ligjor, siguria dhe aspekti social i medias.
/Argumentum.al
