Zoran Meter-Gjeopolitika[i]
Presidenti rus Vladimir Putin të dielën propozoi negociata direkte me Ukrainën me datën 15 maj në Turqi, për të cilat tha se duhet të jenë të orinentuara në arritjen e paqes afatgjatë, iniciativë të cilën e mbështeti presidenti amerikan Donald Trump.
“Nuk përjashtojmë mundësinë që gjatë këtyre bisedimeve të jetë e mundur edhe marrëveshja për një ndëprerje të re të luftimeve, ndërprerje e re të cilën do ta mbështese jo vetëm Rusia, por edhe pala ukrainase”- tha Putini.
Theksoi se është fjala për ndëprerje të zjarrit, gjë e cila do të ishte “hapi i parë, përsëris, drejt një paqeje afatgjatë, të vazhdueshme dhe jo prolog i vazhdimit të konfliktit të armatosur pas një riarmatimit, plotësimit të formacioneve ushtarake ukrainase dhe gërmim të ethshëm i llogoreve të reja dhe vatra të reja zjarri”.
Kreu rus, i cili deri tani ka ofruar pak lëshime në lidhje me përfundimin e konfliktit, tha se bisedimet në qytetin turk Stamboll do të jenë të orientuara në eleminimin e shkaqeve themelore të luftës dhe “rinivimin e paqes afatgjatë”.
“Propozojmë që Kievi të vazhdojë bisedime direkte pa kurrfarë kushtesh”, tha Putini nga Kremlini në orët e para të ditës së dielë, sipas Rojters-it. “I ofrojmë pushtetit të Kievit të vazhdojmë bisedimet të enjten, në Stamboll”. Më tej Putini tha se më vonë gjatë ditës së dielë do të bisedojë me presidentin turk Rexhep Taip Erdogan mbi lehëstimin e negociatave për të cilat tha se do të shpien drejt paqes.
Prononcohet Trumpi
Në mesazhin e publikuar në rrjetin shoqëror Truth Social, Trumpi e përshëndeti propozimin e Putinit si hap pozitiv për përfundimin e luftës.
“Potencialisht ditë e madhe për Rusinë dhe Ukrianën!”, tha Trumpi. “Përfytyroni me dhjetra mijëra jetë njerëzish që të do të shpëtohen ndërsa shpresojmë se kjo ‘gjakderdhje’ e pafund të përfundojë. Do të jetë kjo një BOTË e re dhe shumë më e mirë”- tha Trumpi.
Prononcohet edhe Makroni
Presidenti francez Emmanuel Macron, duke komentuar propozimin e Puninit, e quajti atë hap të pamjaftueshëm. Këtë lajm e dha sot RIA Novosti e Rusisë.
“Ndërprerja e pakushtëzuar e zjarrit nuk duhet t’i paraprijë bisedimeve”- mendon Makroni. Sipas presidentit francez, Putini “kërkon rrugëdalje, por vazhdon të dëshirojë blerjen e kohës”, megjthëse e ka propozuar “hapin e parë” drejt paqes.
Makroni shkoi akoma më tej dhe, në një intervistë për Le Parisien, tha se në Ukrainë duhet të stacionohen disa mijëra ushtarë europianë dhe se nuk ka kuptim të stacionohet ndonjë kontigjent i madh vendesh europiane. “Elementi kyç është të kesh trupa ushtarake në Ukrainë… Mund të jenë disa mijëra, por jo qindra mijëra. Nuk është puna te sasia. Para së gjitash këtu jemi për të treguar solidaritet”- tha presidenti francez.
Sipas fjalëve të tij, detyra e personelit ushtarak të huaj në Ukrainë do të jetë mbështetja e forcave rezervë në ajër ose në pozicionet strategjike larg vijës së luftës.
Çfarë i prapriu propozimit të Putinit
Kujtojmë se kreu rus Vladimir Putin në javët e fundit ka deklaruar disa herë se propozon bisedime direkte me palën ukrainase pa kurrfarë kushtesh. Presidenti ukrainas Vollodimir Zelenski është përgjigjur se ai është për bisedime direkte por kushti për fillimin e tyre është nënshkrimi paraprakisht i një muaji ndëprerje luftimesh.
Propozimi i sotëm i Putinit për bisedime direkte me Ukrainën erdhi disa orë pasiqë vendet kyçe europiane, ose më mirë të themi udhëheqësit e tyre, të shtunën në Kiev kërkuan në mënyrë ultimative që Putini të pranojë një ndërprerje pa kushte 30-ditore të luftimeve ose do të përballej me sanksione të reja “masive”. De facto i dhanë ultimatum, duke thënë se duhet ta nënshkruajë këtë ndërprerje deri me 12 maj, domethënë deri nesër, ose do të përballet me sanksione të mëdha europiane dhe amerikane të cilat do të orientohen te sektori bankar dhe energjetik rus, si dhe në asgjësimin e sa ashtuquajturës flota gri për eksportin e naftës ruse.
Putini e hodhi poshtë këtë propozim, duke e quajtur përpjekje të disa fuqive europiane që Rusisë t’i paraqesin “ultimatume”. Rusia, tha Putini, ka propozuar disa ndëprerje luftimesh, përfshirë edhe moratoriumin për sulme kundër sistmeve energjetike, ndëprerjen për ditët e pashkëve, ndërprerja 72-orëshe e para ditëve gjatë festimit të 80-vjetorit të fitores në Luftën e Dytë Botërore.
Duket se Putini po bën një manovër të shkëlqyer me të cilën përjashton në fakt ndërprerjen 30-ditore si parakusht për nisjen e negociatave gjë që deri tani e kanë kërkuar Kievi dhe kryeqytetet kryesore europiane – Londra, Parisi dhe Berlini. Mbështetje për këtë ka marrë edhe nga udhëheqësi amerikan Donald Trump, por kritika e kreut francez Emanuel Makron, i cili propozimin e Putinit e konsideron “të pamjaftueshëm” – në fakt flet për faktin se Putini i kthen gjërat në fillim dhe e hedh me mjeshtëri topin në fushën e Perëndimit në kuptimin “në ofrojmë shanse për paqe afatgjatë dhe ju takon juve nëse dëshironi ta pranoni”.
Që do të jetë e vështirë të pranohet, sëpaku ai segmenti i kësaj loje të madhe europiane flet edhe refuzimi i sotëm i Zelenskit për ta pranuar planin e Putinit duke thënë:
“Presim në Rusia të pohojë ndërprerjen e luftimeve- të plotë, afatgjatë dhe të sigurtë – duke filluar që nesër me 12 maj, e Ukraina është e gatshme për takime”, tha ai në deklaratën e tij në Kanalin Telegram.
Duket sikur gjërat janë përsëri në fillim – ose më mirë të themi askund- sikurse e kemi thënë edhe më parë në analizat tona.
Ndërkohë Zelenski dha një deklaratë të re, duke komentuar propozimin e Putinit: “Shenjë pozitive se rusët përfundimisht kanë nisur të shqyrtojnë ndërprerjen e luftës. Tërë bota e pret këtë prej një kohe të gjatë. Hapi i parë drejt ndërperjes së sinqertë të çfarëdo lufte është ndalimi i zjarrit. Nuk ka kuptim të vazhdojnë vrasjet as edhe një ditë të vetme. Presim që rusët të pohojnë ndëprerjen e zjarrit – të plotë, të vazhdueshëm dhe të sigurtë- duke filluar që nesër, 12 maj, ndërsa Ukraina është e gatshme për takimin”
Gjithsesi ndoshta gjërat nuk janë përsëri në fillim.
[i] https://www.geopolitika.news/razgovori/toptema/briljantan-manevar-putin-zelenskom-ponudio-izravne-pregovore-evo-gdje-i-kada/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
