Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio e cilësoi të mërkurën Greqinë një aleat të domosdoshëm të NATO-s dhe një shtyllë të pranisë amerikane në rajon, duke sinjalizuar thellimin e bashkëpunimit dypalësh në mbrojtje, energji, siguri dhe teknologji.
Duke folur në Athinë gjatë vizitës së tij të parë në Greqi, Rubio tha se marrëdhënia me Athinën ka marrë rëndësi më të madhe në një periudhë të karakterizuar nga lufta në Ukrainë, pasiguria në Lindjen e Mesme dhe kërcënimet ndaj transportit detar në Detin e Kuq.
“Greqia është një aleat i domosdoshëm i NATO-s. Është një shtyllë stabiliteti në këtë rajon, është një shtyllë e pranisë së SHBA-së në këtë rajon dhe është një shtyllë e mënyrës se si ne sigurojmë interesat tona kombëtare, si edhe ato të Greqisë në rajon”, tha Rubio.
Deklarata erdhi gjatë takimit me ministrin e Jashtëm grek Giorgos Gerapetritis në kuadër të raundit të gjashtë të Dialogut Strategjik SHBA-Greqi.
Të dyja palët njoftuan një paketë marrëveshjesh dhe angazhimesh që përfshin mbrojtjen, tregtinë dhe investimet, energjinë, sigurinë ekonomike, teknologjinë, luftën kundër terrorizmit dhe bashkëpunimin detar.
Sipas deklaratës së përbashkët, shitjet ushtarake amerikane për Greqinë arrijnë në rreth 4 miliardë dollarë dhe synojnë të mbështesin planin afatgjatë të mbrojtjes së Athinës, ndërveprueshmërinë me forcat amerikane dhe NATO-n dhe zhvillimin e industrisë së mbrojtjes.
Greqia ka finalizuar gjithashtu pjesëmarrjen në programin e partneritetit të Gardës Kombëtare amerikane me Florida-n, ndërsa të dyja vendet po zgjerojnë bashkëpunimin kundër terrorizmit dhe krimit ndërkufitar.
Rubio tha se Greqia po përmbush kërkesat amerikane që aleatët evropianë të marrin një pjesë më të madhe të barrës së mbrojtjes së kontinentit.
Sipas tij, Greqia është në rrugën për të shpenzuar rreth 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen këtë vit, me më shumë se 3.5% të dedikuar për mbrojtjen bazë.
“Evropa duhet të marrë një pjesë më të madhe të barrës për mbrojtjen e kontinentit të saj. Greqia po e bën këtë”, tha Rubio.
Energjia si çështje sigurie
Energjia ishte një nga shtyllat kryesore të bisedimeve.
Rubio tha se siguria energjetike është e lidhur drejtpërdrejt me sigurinë kombëtare dhe mbështeti përpjekjet për të diversifikuar rrugët e furnizimit me energji në Evropë.
Greqia po merr një rol gjithnjë e më të madh në këtë strategji përmes gazsjellësve, terminaleve LNG dhe Vertical Gas Corridor, i cili synon të lidhë burimet e gazit me tregjet e Evropës Juglindore dhe Qendrore.
“Diversifikimi i korridoreve të energjisë është thelbësor, në mënyrë që asnjë vend apo regjim i papërgjegjshëm të mos ketë mundësi të përdorë energjinë si mjet presioni ndaj vendeve të tjera”, tha Rubio.
Athina e ka paraqitur portin e Alexandroupolit si një nga pikat kryesore të këtij rrjeti.
Ministri grek Gerapetritis tha se porti, i cili mbetet nën sovranitetin grek, është një nyje e rëndësishme logjistike për SHBA-në dhe NATO-n dhe se pozicioni i Greqisë po e kthen vendin në një qendër energjetike për Evropën Juglindore.
Rubio tha gjithashtu se SHBA është e angazhuar për forcimin e korridoreve të energjisë, por shtoi se disa prej projekteve përfshijnë çështje të ndjeshme me vende të tjera dhe duhet të trajtohen përmes diplomacisë.
Greqia dhe Lindja e Mesme
Vizita u zhvillua në një moment kur SHBA po përballet me tensione të vazhdueshme në Lindjen e Mesme dhe pasiguri rreth sigurisë së transportit në Detin e Kuq dhe ngushticën e Hormuzit.
Rubio tha se Greqia, për shkak të pozitës së saj gjeografike dhe kapaciteteve detare, është një partner i rëndësishëm për sigurinë e rrugëve tregtare dhe energjetike.
Gerapetritis tha se Greqia e sheh veten si “ofruese dhe eksportuese të sigurisë” dhe përmendi rolin e vendit në përpjekjet evropiane për sigurinë e lundrimit në Detin e Kuq.
Ai tha se Greqia do të ishte në vijën e parë nëse do të kërkohej pjesëmarrja e saj në operacione të tjera.
Rubio: Irani nuk duhet të ketë armë bërthamore
Në konferencën e përbashkët për shtyp, Rubio përsëriti qëndrimin amerikan se Irani nuk duhet të ketë armë bërthamore.
“Irani nuk mund të ketë një armë bërthamore. Pikë. Fundi i historisë”, tha ai, duke shtuar se çdo marrëveshje e pranueshme për Washingtonin duhet të garantojë se Teherani nuk do të jetë në gjendje të prodhojë një të tillë.
Rubio tha gjithashtu se aftësitë ushtarake iraniane janë dëmtuar rëndë dhe se sanksionet amerikane kanë ushtruar presion të madh mbi ekonominë e vendit.
Ai e lidhi çështjen iraniane me sigurinë e Lindjes së Mesme, por edhe me sigurinë e rrugëve energjetike dhe tregtare që kalojnë përmes rajonit.
Nga mbrojtja te teknologjia
Dialogu Strategjik përfshiu edhe një dimension ekonomik dhe teknologjik.
SHBA dhe Greqia ranë dakord të forcojnë bashkëpunimin për zinxhirët e furnizimit, investimet, mineralet kritike, sigurinë e infrastrukturës, sigurinë kibernetike dhe teknologjitë e avancuara.
Greqia është gjithashtu pjesë e Pax Silica, nismës që synon forcimin e bashkëpunimit në fusha të tilla si inteligjenca artificiale, informatica me performancë të lartë dhe teknologjitë e avancuara.
Rubio tha se zhvillimi i inteligjencës artificiale dhe i “superinteligjencës” po ecën me shpejtësi dhe se qeveria amerikane po punon për të përfituar nga këto teknologji duke kufizuar rreziqet e tyre.
Mesazhi nga Athina
Në fjalimin e tij në Pnyx, Rubio e zgjeroi mesazhin përtej marrëdhënieve dypalëshe.
Duke folur në një prej vendeve simbolike të demokracisë së lashtë athinase, ai lidhi trashëgiminë politike dhe kulturore të Greqisë me debatin mbi të ardhmen e Perëndimit.
Por mesazhi i tij në Athinë kishte një vijë të përbashkët me atë të Dialogut Strategjik.
Në një botë ku SHBA përballet me konkurrencë strategjike, konflikte rajonale dhe pasiguri në tregtinë dhe energjinë globale, Washingtoni kërkon aleatë që të jenë në gjendje të marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre dhe të kontribuojnë në sigurinë e përbashkët.
Greqia po kërkon të luajë pikërisht këtë rol.
“Partneriteti ynë nuk ka qenë kurrë më i fortë, më i thellë apo më i rëndësishëm”, tha Gerapetritis.
Për Athinën, pozicioni gjeografik, kapacitetet ushtarake, infrastruktura energjetike dhe flota tregtare krijojnë mundësinë për ta shndërruar vendin në një nyje të rëndësishme midis Evropës, Mesdheut Lindor dhe Lindjes së Mesme.
Për Washingtonin, kjo e bën Greqinë një nga pikat kryesore të mbështetjes amerikane në Evropën Juglindore.
Vizita e Rubios tregoi se marrëdhënia SHBA-Greqi po shtrihet përtej aleancës tradicionale të mbrojtjes dhe po përfshin gjithnjë e më shumë energjinë, infrastrukturën, teknologjinë, zinxhirët e furnizimit dhe sigurinë e rrugëve tregtare.
Në fjalët e Rubios, Greqia nuk është vetëm një aleat i NATO-s, por një “shtyllë e pranisë amerikane” në një rajon ku siguria evropiane, energjia dhe zhvillimet në Lindjen e Mesme po ndërthuren gjithnjë e më shumë.
© 2026 Argumentum
