Robert Bajrushi–[i]
Pas 47 vitesh luftë kundër Turqisë dhe më sëpaku 40.000 të vrarë nga të dyja palët, Partia Punëtore e Kurdistanit (PPK), e cila udhëhiqte kryengritje të armatosur për formimin e shtetit të pavarur të kurdëve, shpalli shpërndarjen e saj. Ky vendim, lajmëroi agjensia Firat, e afërt me PPK-në, u muar pas kongresit të 12-të të kësaj partie, i cili u mbajt në fillim të muajit maj të këtij viti. Delegatët e kongresit konkluduan se lufta e PPK-së shpuri te ajo që problemi kurd tani mund të zgjidhet me rrugë demokratike. Me këtë Parti Punëtore e Kurdistanit përmbushi misionin e saj historik, informon Firat.
Në Kongres u lexua edhe deklarata e udhëheqësit të PPK-së Abdullah Oçalan, i cili është i burgosur që në vitin 1999, por njekësve të tij u paraqiti “perspekivat dhe propozimet” e tij. Oçalanin, në muajin shkurt të vitit 1999, e arrestuan shërbimet turke të sigurisë në Kenia dhe e sollën për gjykim në Turqi, ku u dënua me vdekje, dënim që më vonë iu shndërrua me dënim të përjetshëm dhe ai, në këmbim, hoqi dorë nga terrorizmi. Në deklaratën e të hënës, nga PPK-ja shkruajnë se kanë konstatuar se “çështja kurde ka ardhur deri në nivelin që mund të zgjidhet me politikë demokratike, e për këtë PPK-ja e ka përmbyllur misionin e saj”. Në vazhdim shtojnë se Oçalani duhet të udhëheqë procesin e çarmatimit dhe i bënë thirrje parlamentit turk që t’u përgjigjet propozimit të tyre.
Në muajin shkurt Oaçalani u bëri thirrje pasuesve të tij të ndëprisnin kryengritjen e armatosur dhe të fillojnë të marrin pjesë në demokratizimin e sistemit politik turk dhe integrimin e plotë në të. Disa ditë më vonë udhëheqja e tanishme e PPK-së shpalli ndërerjen, por vendosën kushte për (vetë)shpërndarjen, përfshirë edhe vendosjen e makanizmit për fillimin e bisedimeve për paqe.
Lufta zgjati pothuajse gjysëm shekulli. Partia punëtore kurde (Partiya Karkeran Kurdistan – PKK) është themeluar në vitin 1978. Programi politik i PKK-së kërkonte vendosjen e shtetit të pavarur turk në Juglindje të Turqisë dhe kjo në fazën e parë, kërkonte revolucion komunist në Turqi, duke bashkëpunuar edhe më majtistët turq. Pasiqë në fillim të viteve tetëdhjetë udhëheqjen e kësaj organizate e mori Abduyllah Oçalani karizmatik, PPK-ja ripërcaktoi pjesërisht detyrat e saj politike nga çlirimi ideologjik drejt atij kombëtar, në mënyrë që me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik, në fillim të viteve nëntëdhjetë, pothuajse hoqi dorë nga ideologjia marksiste.
Në muajin shkurt të vitit 2000, PPK-ja shpalli ndëprerjen e aktiviteteve të saj, por pas katër viteve paqa u ndërpre, ndërsa vlerësohet se rreth 3.500 pjestarë të grupit vazhdojnë të jenë aktivë nëpër bazat e tyre në territorin e malit iraken Kandil. Pasardhësi i Oçalanit është Cemil Bayik, shfaqet shumë më rralë në publik në krahasim me paraardhësin e tij.
Konfliktet me PPK-në, rregjimi i Erdoganit i shfrytëzon njëkohësisht të terrorizojë edhe HDP-në, partinë kurde me ndikim në Turqi. Anarët e HDP-së, në zgjedhjet e vitit 2019, fituan në 65 Komuna dhe një vit më vonë kryekomunarët, shefat dhe antarët e kryesive të komunave u pushuan nga puna. Në vendin e tyre u vendosën drejtues të emëruar nga Ankaraja ndërsa një sërë politikanësh të pushuar nga puna u futuën në burg. Nuk ka asgjë të çuditshme këtu po të kemi parasysh se nëpër burgje gjenden edhe politikanë udhëheqës të opozitës, gazetarë dhe profesorë, e përse të mos jenë edhe kurdët, është logjika e sulltan Erdoganit.
Mbetet të shihet sesi vendimi i PPK-së do të ndikojë te kurdët që qeverisin nëpër territoret e mëdha të rajonit të Sirisë Verilindore, në një kohë që Turqia i trajton si kërcënim terrorist në afërsi të kufinjve të saj. Çështja kurde është e ndërlikuar sepse afro 25-30 milionë kurdë jetojnë në territorin e quajtur Kurdistani i madh, rajon që shtrihet në Juglindje të Turqisë, Veriperëndim të Irani dhe Verilindje të Sirisë. Në Kurdistanin sirian (në gjuhën kurde Rojavayê Kurdistanê, që do të thotë Kurdistan ku lind dielli) jetojnë afro 1,7 milionë kurdë e kjo përben nëntë përqind të popullsisë. Atje gjendet edhe selia e njësive kurde PKK/YPG (Njësitë e mbrojtjes popullore), luftëtarët e të cilës janë boshti i forcave demokratike të Sirisë (SDF), e themeluar në vitin 2015, të cilët u ndihmuan dhe trajnuan nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Taip Erdogani është përpjekur t’i thyejë por pa sukses, dhe ata vazhdojnë ta irritojnë sepse Kurdistani sirian është i vetëmjaftueshëm ekonomikisht në sajë të fushave të naftës, gjë që siguron një fluks konstant të parave.
Bashkëpuntorët e tij pohojnë se qeveria turke nuk ka oforuar kurrfarë lëshimesh për PPK-në për t’i bindur të çarmatimin, por presin që në emër të kompromisit Turqia të zgjerojë të drejtat kulutrore dhe arsimore të kurdëve.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/nakon-47-godina-ratovanja-i-40-000-mrtvih-zavrsio-je-jedan-od-najpoznatijih-svjetskih-sukoba-i-to-velikim-trijumfom-erdogana-15583388?cx_linkref=jl_home_g1
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
