Nga Altin Gjeta*
Nesër me 16 maj udhëheqësit politik të BE, Britanisë së Madhe dhe disa vendeve Evropiane mbajnë samitin e 6 të Komunitetit Politik Evropian (KPE) në sheshin Skënderbej në Tiranë. Diskutimet do të sillen rreth tre temave kryesore; siguria dhe forcimi demokracisë, ekonomia, rinia dhe lëvizmshmëria.
KPE është inisiativë e presidentit francez Emanuel Makron me qëllim rritjen e bashkëpunimit në nivel politik mes vendeve të BE dhe vendeve aspirante për antarësim në një kohë zhvendosjesh gjeopolitike të mëdha. Shumë komentatorë, përfshij autorin e këtyre rreshtave, mendojnë se KPE është një hile e Makron për të shtyrë sa të mundet një antarësim të shpejtë të vendeve kandidate në BE. Pra, me fjalë të tjera, vendeve kandidate apo aspirante për antarësim iu ofrohet një platformë politike ku mund të ndihen pjesë e Evropës pa përfituar privilegjet dhe përgjegjësitë e plota të vendi antar.
Megjithatë, organizimi i KPE në Tiranë është padiskutim një zhvillim interesant dhe me interes për Shqipërinë dhe faktorin politik shqiptar në rajon. Prej disa vitesh Tirana është kthyer në qendrën rajonale të diplomacisë Evropiane. Çdo kush që e njeh politikën rajonale e din fare mirë se këtë pozitë të privilegjuar e ka mbajtur Beogradi. Për arsye historike, konjukturale dhe gjeostrategjike, Serbia ka qenë qendra gravitacionale e politikës Evropiane në Ballkan.
Por kjo ka filluar të ndryshojë. Në fillim të viteve 2010 presidenti serb Aleksandër Vuçiq ka qenë udhëheqësi i përkëdhelur i Brukselit. Kancelarja gjermane Angela Merkel, por në tërësi lidershipi Evropian investuan tek Vuçiq me shpresën se ky do të ndiqte një kurs të ri në politikën e jashtme serbe; do të reduktonte marrëdhëniet me Rusinë, arrinte një marrëveshje finale me Kosovën, dhe navigonte Serbinë drejt BE-së.
Por, pas disa vitesh përpjekje, në Bruksel shpresat se Vuçiq mund të kthehet në një game changer benin në rajon janë venitur. Pushteti i tij është rritur gjithnjë e më autoritar, ndërsa lidhjet me Moskën mbeten të rëndësishme. Në rrafshin rajonal, Serbia e Vuçiq ka shkaktuar më shumë probleme sesa zgjidhje. Qasja agresive ndaj Kosovës dhe Bosnjes dëshmon se Serbia ka mbetur peng i politikës së vjetër. Në një far mënyre Brukselit i skuqet faqja nëse ankoron diplomacinë e Evropiane qoftë edhe formalisht në Beograd.
Në këto rrethana, BE ka kthyer sytë nga Tirana si aktori më konstruktiv në rajon. Shqipëria ka avantazhe objektive në raport me BE dhe politikën perëndimore me çdo vend tjetër në rajon. Së pari, Tirana është i vetmi vend në Ballkan që nuk ka çeshtje të hapura me fqinjët. Së dyti, shqiptarët janë mbështetësit më të mëdhenj të BE dhe politikës amerikane (mbi 80%). Ndërkohë, sondazhet tregojnë se më pak se 40% e serbëve mbështesin integrimin e Serbisë në BE, ndërsa Rusia shikohet në mënyrë absolute si partneri i natyrshëm i Beogradit. Së treti, ndryshe nga Serbia, Shqipëria ka ndjekur politikën integruese me shqiptarët në rajon; Maqedoni, Mal i Zi dhe Serbi. Pra, nuk ka nxitur irredentizma në këto vende. Të gjithë këto faktorë e bëjnë Shqipërinë një vend komod në diplomacinë Evropiane në Ballkan.
Por, përpos kësaj, duhet kafshuar gjuha dhe pranuar se kryeninistri Edi Rama ka një rol në këtë histori. Diplomacia e tij estetike ka mikluar shumë udhëheqës Evropian. Ai ka ditur të luajë zgjuar kartat që ka në dorë duke ia dalë të gdhendë një imazh tjetër të tij dhe Shqipërisë në sytë e botës. Jo më kot Edi Rama do të jetë nesër mikpritësi i një ngjarje të rëndësishme diplomatike për kontinentin. Mbi të gjitha, kryeministri ka fituar ndikim personal në kancelaritë Evropiane duke e mbajtur derën hapur ndaj çdo propozimi kontravers si marrëveshja për emigrantët me Italinë apo bisedime me Londrën për çështje të njëjta.
Nuk don shumë mend për të pohuar se kryeministri Rama mbetet problematik në shtëpi (dhe Evropianët janë krejt të qartë për këtë), por jepini Çezarit atë që i takon Çezarit; në skenën e madhe të gjërave Edi Rama ka luajtur mirë. Sesa do të kanalizohet kjo ngjitje me botën perëndimore në interesin e menjëhershëm të Shqipërisë dhe faktorit shqiptar mbetet për tu parë.
Tek e fundit, vendosja e Shqipërisë në hartën e politikës Evropiane është më së paku një fitore diplomatike.
*Kandidat për PhD në Politikë dhe Marrëdhënie Ndërkombëtare, Universiteti i Birmingham.
/Argumentum.al
