Nga Dr. J. Scott Younger–IFIMES*
Ndërkohë që bota përballet me luftëra të zgjatura në Gaza dhe Ukrainë, si dhe me zhvendosje të thella në balancën e fuqisë botërore, rikthimi i Donald Trump në presidencë ka shtuar një shtresë të re pasigurie në peizazhin gjeopolitik.
Në një analizë të thelluar të publikuar nga Instituti Ndërkombëtar për Studime të Lindjes së Mesme dhe Ballkanit (IFIMES), eksperti ndërkombëtar dhe anëtari i Bordit Këshillues të IFIMES, Dr. J. Scott Younger, përshkruan pasojat e një politike të jashtme të bazuar në ndarjet gjithnjë e më të thella që karakterizojnë këtë epokë të re të krizës globale.
Në vijim, Argumentum.al sjell disa nga pikat kyçe të kësaj analize:
Gaza: Përshkallëzimi nën Udhëheqjen e Trump
Konflikti në Gaza, i riaktivizuar nga sulmi tronditës i Hamas-it më 7 tetor 2023, vazhdon të përkeqësohet. Më shumë se 1.200 civilë u vranë dhe qindra u morën peng në një sulm që nxiti një kundërpërgjigje të fuqishme nga Izraeli, e mbështetur fuqimisht nga SHBA.
“Rikthimi i Trump në presidencë në janar i gëzoi Netanyahu-n dhe ripërtëriu optimizmin izraelit,” shkruan Dr. Younger. Në një konferencë të përbashkët për shtyp me kryeministrin izraelit, Trump shprehu gatishmërinë për të mbështetur një vizion të Izraelit për të marrë nën kontroll të plotë Gazën dhe për të zhvendosur popullsinë palestineze, duke sugjeruar që më pas aty të ndërtohej një destinacion turistik luksoz — “Riviera e Lindjes së Mesme.”
Retorika e tillë, sipas Younger, u interpretua nga e djathta ekstreme izraelite si një miratim i heshtur. “IDF ka ndërmarrë një rikthim të fuqishëm në Gaza, ndërsa bombardimet e natës vazhdojnë duke sjellë mjerim të pafund për palestinezët,” thekson ai.
Një iniciativë humanitare e udhëhequr nga SHBA për të dërguar ndihma ushqimore është përballur me pengesa të mëdha. “Udhëheqja dha dorëheqje përpara se të fillonte veprimtaria, dhe përpjekjet e para ishin një rrëmujë,” shkruan Younger. Ndërkohë, gazetarët ndërkombëtarë nuk lejohen në Gaza — një heshtje që prishin vetëm raportimet tronditëse nga gazetarët lokalë.
Një propozim për armëpushim, i mbështetur nga Hamas dhe që përfshinte kthimin e pengjeve të gjalla dhe të vdekura, u refuzua nga Netanyahu. “Ai nuk mund ta lejojë këtë të ndodhë, ndryshe do të përfundojë në burg për akuza mashtrimi,” vëren Younger, duke aluduar për problemet ligjore të kryeministrit izraelit.
Ukraina: Gabime Strategjike dhe Ngërç Diplomatik
Në Ukrainë, lufta ka hyrë në vitin e katërt. Me rikthimin e Trump, shqetësimet për një tërheqje të SHBA nga mbështetja perëndimore janë shtuar. Trump, në deklaratat e para, gabimisht fajësoi Ukrainën për fillimin e luftës, gjë që zbuloi një mungesë shqetësuese të njohurive historike.
“Që në ditët e para u bë e qartë se Trump nuk kishte bërë detyrat e shtëpisë,” shkruan Younger. Në të njëjtën kohë, zëvendëspresidenti J.D. Vance minimizoi rolin e Evropës në NATO, duke tensionuar më tej marrëdhëniet transatlantike.
Megjithëse është propozuar një armëpushim 30-ditor nga SHBA, Rusia vazhdon ofensivën. “Putini ka vendosur kushte të vështira dhe po e zvarrit procesin,” thotë Younger, duke theksuar se Kremlini synon të konsolidojë fitimet territoriale përpara një marrëveshjeje paqeje.
Putini dhe Trump kanë pasur dy telefonata të gjata dhe “miqësore.” “Putini e kupton mirë Trump-in dhe prirjen e tij për lajka,” shton ai.
NATO dhe Evropa: Ristrukturimi i Sigurisë
Qëndrimi kritik i Trump ndaj NATO-s ka detyruar vendet evropiane të marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre. Franca, Gjermania dhe Britania po diskutojnë për ndërtimin e kapaciteteve të mbrojtjes evropiane më të pavarura.
“SHBA kishte një pikë kur vlerësonte koston e NATO-s… vendet evropiane janë detyruar të mendojnë seriozisht për sigurinë e tyre,” shkruan Younger, duke sugjeruar se një riekuilibrim i vonuar po ndodh më në fund.
Paqësori i Paqëndrueshëm: Kina në Fokus
Në rajonin e Paqësorit, SHBA po zhvendos vëmendjen ndaj kërcënimit afatgjatë që përfaqëson Kina. Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka deklaruar se Kina është tani kërcënimi kryesor strategjik për interesat amerikane.
Pakti AUKUS, i nënshkruar në gusht 2024 mes Australisë, Mbretërisë së Bashkuar dhe SHBA-së, synon forcimin e kapaciteteve detare, përfshirë teknologjinë e shtytjes bërthamore. Tajvani mbetet një pikë e nxehtë që rrezikon të shkaktojë përplasje të reja.
SCO dhe BRICS: Një Rend i Ri Botëror në Formim
Në skenën ndërkombëtare, po formohen blloqe të reja fuqie. Organizata për Bashkëpunim të Shangait (SCO), tani me përfshirjen e Bjellorusisë, përfaqëson mbi 40% të popullsisë botërore dhe po rritet si një kundërpeshë ndaj Perëndimit.
“SCO dhe blloku BRICS… përbëjnë një sfidë reale për SHBA në afat të gjatë,” paralajmëron Younger. Ndërsa SHBA tërhiqet nga multilateralizmi, këto grupe po zgjerojnë ndikimin e tyre, veçanërisht në Jugun Global.
ASEAN gjithashtu po forcon bashkëpunimin, në pjesë si përgjigje ndaj tarifave të reja tregtare të vendosura nga Trump ndaj Kinës. Mes konflikteve të përgjakshme, aleancave të brishta dhe strategjive të reja, bota po hyn në një epokë të paparashikueshme. Stili i udhëheqjes së Trump — i drejtuar nga egoja, transaksionar dhe shpesh improvizues — vetëm sa ka shtuar kaosin.
“Shumica e njerëzve duan paqe, por një grusht ekstremistësh kanë pushtetin,” përfundon Younger. “Dilema e përjetshme e njeriut.”
*Publikuar fillimisht nga Instituti Ndërkombëtar për Studime të Lindjes së Mesme dhe Ballkanit – IFIMES, Lubjanë, Slloveni, me titullin origjinal “Unpredictable world”
