Augustin Palokaj-[i]
Ditët e fundit, presidenti amerikan Donald Trump përsërit me këmbëngulje se ai pengoi ose ndaloi një konflikt mes Kosovës dhe Serbisë dhe se për këtë ka merituar çmimin Nobel për paqe, por nuk duan t’ia japin sepse nuk është as majtist dhe as liberal. Parandalimin e konfikteve mes Serbisë dhe Kosovës e përmendi edhe në Hagë gjatë samitit të NATO-s kur numuroi arritjet e tij – si puna e zgjidhjes së konfliktit mes Pakistanit dhe Indisë dhe armëpushimin e fundit mes Izraelit dhe Pakistanit.
Meqënëse gjatë këtyre pesë muajve të mandatit të dytë të Trumpit në Shtëpinë e Bardhë nuk kishte kurrfarë aktivitetesh amerikane rreth Kosovës dhe Serbisë, duket qartë se Donald Trumpi ka parasysh Marrëveshjet e Uashingtonit të cilat, ndarazi dhe para tij, me datë 4 shtator 2020, i nënshkruan presidenti i Serbisë Aleksandër Vuçiç dhe kryeministri i atëhershëm i Kosovës Avdullah Hoti.
Që atëherë Trumpin e bindën se me këto marrëveshje “zgjidhet konflikti historik mes Serbisë dhe Kosovës”, gjë që ai e përsërit me këmbëngulje edhe më pas. Gjithçka e pati përgatitur ambasadori i atëhershëm amerikan në Gjermani Richard Grenell, të cilin Trumpi e pati emëruar si të dërguar special për Kosovën dhe Serbinë.
Përmendej edhe se marrëveshja duhej të përmbante edhe shkëmbime territoresh mes Kosovës dhe Serbisë, por kësaj i’u kundërvu Albin Kurti, i cili ishte kryeministër i Kosovës para Hotit. Grenelli orkestroi rrëzimin e Kurtit me akuza se atij nuk mund t’i besohej sepse punonte kundër Kosovës. Meqënëse në Kosovë besimi te Amerika është pothuajse religjon, pas kësaj Kurti u rrëzua nga pushteti, u bë një koalicion i ri dhe në krye të qeverisë erdhi Avdullah Hoti. Marrëveshjen, në emër të Kosovës, duhej t’a nënshkruante presidenti i atërhershëm Hashim Thaçi, por ai pikërisht para se të nisej në Uashington u akuzua për krime lufte dhe udhëtoi për në Hagë, ku ende po gjykohet para Gjukatës speciale të Kosovës.
Megjithatë, përmbajtja e Marrëveshjes së Uashingtonit tregon se është fjala vetëm për bashkëpunim ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë gjë që gjithsesi nuk është e parëndësishme, por është ende larg që të quhet marrëveshje historike me të cilën të dy vendet i normalizuan raportet mes tyre.
Teksti i marrëveshjes ka një grumbull gjërash që nuk kanë lidhje me raportet mes Kosovës dhe Serbisë, në atë tekst shkruhet se Kosova dhe Serbia do ta hapin ambasadat në Jeruzalem, do t’i kthejnë hebrenjve pronat e konfiskuara dhe do të angazhoheshin për dekriminalizimin e homoseksualitetit në 69 shtete në të cilat ai është vepër penale.
Marrëveshja e Uashingtonit e datës 4 shtator 2020 flet për forcimin e bashkëpunimit ekonomik mes Kosovës dhe Serbisë, për ndërtimin e “autostradës së paqes” e cila do të lidhte Nishin dhe Prishtinën, për ndërtimin e koridorit i cili Serbinë dhe Kosovën do t’i lidhë me portet detare në Adriatik (në cilësohet se në cilin shtet), mbi modernizimin e hekururdhës, bashkëpunim në sektorin energjetik, njohjen reciproke të diplomave, zgjidhjen e çështjes së të humburve dhe një sërë çështjesh të tjera. Këkrohej që Kosova të bëhej pjesë e iniciativës “Mini Schengen” në të cilën ishin Shqipëria, Serbia dhe Maqedonia e Veriut. Kjo iniciativë u shndërrua në “Ballkani i Hapur” e cila dalngadalë po vdes, por gjtihsesi në të formalisht janë ende vetëm Shqipëria, Serbia dhe Maqedonia e Veriut.
Pothuajse asgjë nga ato që shkruhet në ato dokumente nuk është implementuar, përveçse Izraeli njohu Kosovën dhe Kosova hapi ambasadën e saj në Jerusalem, gjë që ndeshi në kritika të ashpra nga ana e Bashkimit Europian. Serbia nuk e përmbushi as këtë detyrim dhe vazhdon t’a ketë ambasadën e saj në Tel Aviv.
Meqënëse këto tema që përmbahen në këtë dokument janë gjithsesi pozitive, edhe administrata e Bajdenit me ardhjen në pushtet kërkoi vazhdimin e implementimit të kësja marrëveshje. Por një gjë e tillë nuk ndodhi.
Trampi tani shprehet se “Bajdeni kërcënoi suksesin”, por gjatë administratës së Bajdenit, ShBA-të nuk bënë asgjë rreth raporteve mes Kosovës dhe Serbisë, përveçse mbështetën plotësisht përpjekjet e BE-së e cila ndërmjetëson në dialog që i cili që prej 14 vitesh vijon në mënyrë të pasuksesshme në Bruksel. Atëbotë angazhimi i Trumpit u paraqit si “zgjidhje e problemit të cilin BE-ja nuk po arrin t’a zgjidhë që prej dhjetë vitesh”.
Meqënëse dialogu mes Kosovës dhe Serbisë tani është ndaluar, ndërsa tensionet reciproke janë të mëdha, sidomos pas sulmit terrorist në fshatin Banjska në Veri të Kosovës në muajin shtator 2023, të cilin e kryen formacione paraushtarake nga Serbia, përmendet mundësia e angazhimit përsëri të Trumpit në mënyrë që gjithçka “të zgjidhet menjëherë”.
Nëse Trumpi do të angazhohet, si edhe në vitin 2020, do të hedhë jashtë loje BE-në, e cila nuk është në gjendje të sigurojë implementimin e marrëveshjeve të arritura deri tani. Ky është qëndrimi tashmë i njohur i Trumpit në stilin: “Europa më kot provoi për 15 vjet, dështuan në gjithçka, e tani ne do t’a zgjidhim menjëherë”, ose “Vetëm Trumpi mund t’a zgjidhë këtë”.
Ndërsa cili është rezultati apo përmbajtja konkrete, kjo është më pak e rëndësishme.
[i] https://www.jutarnji.hr//ëëë.jutarnji.hr/vijesti/svijet/trump-tvrdi-da-je-sprijecio-novi-rat-na-balkanu-i-zaustavio-srbiju-zapravo-misli-na-bizarni-susret-u-bijeloj-kuci-u-djelo-je-provedena-samo-jedna-stvar-15598041?cx_linkref=jl_home_vijesti_prva_pasica
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
