REAL POLITIK NR. 110
17 – 30 QERSHOR 2025
Komente “ flash” mbi 4 ngjarjet kryesore diplomatike, shkurt dhe shqip, vetëm me 1000 fjalë nga analisti i njohur,
DR. JORGJI KOTE
1.Samiti G 6+1 Është fjala për Samitin e 7 vendeve më të zhvilluara demokratike të botës i themeluar 5 dekada më parë.
Mirëpo, qysh në Takimin e vitit 2018 në Kanada, kur Presidenti Trump nuk nënshkroi deklaratën e saj përfundimtare, atë filluan ta quanin Samiti G 6 + 1. Kjo u konfirmua dhe në Samitin më të fundit të zhvilluar po në Kanada më 15 – 16 Qershor, i pritur më interesimin më të madh politik, publik, diplomatik dhe mediatik për shkak të tematikave të njohura përvëluese të njohura. Në mënyrë krejt të papritur, sapo ishte bërë fotoja familjare, Presidenti Trump njoftoi se po largohej pa filluar diskutimet mbi dosjet e nxehta. Pa ndonjë shpjegim veç punëve të rëndësishme, por mesa duket për të ndjekur dinamikat e zhvillimeve në Lindjen e Mesme. Edhe pse kjo nuk e pengonte të ndiqte situatat prej andej. Vetëkuptohet se në mungesë të tij, gjithçka ishte e kot dhe liderët e tjerë e kaluan kohën duke dhënë intervista dhe duke shijuar bukuritë natyrore. Ja pse tashmë ky mund të quhet vërtet Samiti i G 6 + 1.
2.Samit historik dhe Trump Show! Po, Samiti i NATO-s në Hagë më 24/25 Qershor ishte vërtet historik, sepse aty u ra dakord për të rritur shpenzimet për mbrojtjen nga 2 aktualisht në 5 për qind deri në vitin 2035. Padyshim hap dhe hop kolosal në çdo drejtim, mbasi kjo është një rritje gati 3 fish; duke realizuar kësisoj “europianizimin” e NATO-s, që vendet europiane të bëhen të pavarura nga SHBA-të përballë kërcënimeve në rritje sidomos nga Rusia. Për një ide më konkrete, mjafton të përmendim se në Gjermani, kjo do të thotë 225 miliard Euro për mbrojtjen ose gjysmën e buxhetit federal për vitin 2025! Një barrë e jashtëzakonshme sociale dhe ekonomike që ka shkaktuar “tërmet” në qeveritë e vendeve anëtare. Mirëpo, siç ua tha Mark Rutte britanikëve, ”pa këtë hop madhor, ju mund të keni shtet social dhe infrastrukturë moderne, vetëm se duhet të filloni të mësoni Rusisht”! Ndërkohë, kjo ishte dhe plotësimi i kërkesës ultimative të Presidentit Trump dhe kushti i panegociueshëm për zbatimin prej tyre të Nenit 5 të Traktatit të NATO-s mbi mbrojtjen kolektive të anëtarëve të saj në rast të një sulmi agresiv.
Ndërkohë, preokupimi tjetër madhor i liderëve të vendeve anëtare të NATO-s ishte që Presidenti Trump të ndihej sa më mirë, të mos bezdisej dhe të mos zhgënjehej në asnjë aspekt që të qëndronte deri në fund e jo si në Kanada.
Nisur nga meraku i lartpërmendur politik dhe për të shmangur çdo incident dhe ndonjë “sherr” politik nga tre ditë siç ka qenë tradita e deritanishme, ky Samit u shkurtua në 24 orë; me vetëm një seancë plenare 150 minuta. Me vetëm dy panele kushtuar shtimit të shpenzimeve për fuqizimin e kapaciteteve ushtarake të NATO-s dhe tjetri forcimit të industrisë ushtarake. Pati vetëm një darkë protokollare nga Mbreti dhe më 25 Qershor Presidenti Trump mbajti fjalimin e tij të shumëpritur.
Po ashtu, Deklarata Përfundimtare pati vetëm 5 paragrafe nga 40 në Samitin e Uashingtonit dhe 90 paragrafe në atë të Vilniusit. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte i parapriu “ me lezet” kësaj dukurie të re duke thënë se nuk është e nevojshme të përsëriten gjëra që janë thënë.
Gjithashtu, në deklaratën e Hagës u shmang përmendja e agresionit rus kundër Ukrainës, duke e kaluar thjesht me një shprehje për mbështetjen ndaj Kievit. Dhe vetë Presidenti Zelenski ishte si i ftuar anësor krejt ndryshe nga Uashingtoni vitin e kauar kur ai ishte figura qëndrore e Samitit. Ishte në darkën mbretërore dhe u takua me Presidentin Trump por pa përmbajtje dhe angazhim. Për ta mbyllur me “ ëmbëlsirë” veç të qenurit Ylli i darkës mbretërore, Trump u ftua nga Mbreti William të kalonte natën në rezidencën e vet luksoze në Hagë; të nesermen ai shijoi mëngjesin sërish me çiftin mbretëror holandez me mbresa fort të mira. Të gjitha aktorë dhe faktorë ndikuan që Presidenti Trump të ishte në humor dhe samiti të kthehej në një Trump Show. Edhe pse pati vërejtje në median e huaj sepse Europa në vend të tregonte emancipim, tregoi vasalizim dhe poshtërim sipas tyre. Por nuk kishte rrugë tjetër për të shmangur të keqen më të madhe dhe ndonjë incident me Trumpin çka mund të shënonte çarjen dhe ndoshta fundin e NATO-s.
3. Zelenski humb 0:2: Ky do të ishte rezultati po qe se Samiti i NATO-s dhe ai i BE-së më 26/27 Qershor do të ishin ndeshje sportive. Në të parin Zelenski pësoi humbjen e parë të paralajmëruar edhe pse jo për faj të vet. Por ajo që nuk pritej ishe “ goli” që pësoi Ukraina dhe Zelenski në Samitin e BE-së, ku Sllovakia vuri veton ndaj miratimit të paketës së 18 të sanksioneve ndaj Rusisë. Çka do të ishte një lehtësim i madh për Ukrainën, tani kur Rusia po përparon në frontin e luftimeve. Ja pse, rezultati 2 : 0 në rastin e Ukrainës është shumë më i rëndë dhe me pasoja se sa një humbje ndeshjeje. Sepse në sport mund ta marrësh revanshin më shpejt dhe më lehtë, ndërsa në gjeopolitikë dhe në frontin e luftimeve ndryshon puna.
4. Humbësit dhe fituesit e luftës 12 ditore! Padyshim që fituesit më të mëdhenj të luftës 12 ditore Izrael – Iran janë SHBA-të, Presidenti Trump dhe Izraeli me Kryeministrin Netianahu. Befasia, precizioni ”kirurgjikal” dhe performanca zbuluese dhe ushtarake amerikane dhe izraelite, duke shmangur viktimat civile ishin vërtet të mahnitëshme. Pavarësisht nga propaganda, humbësi më i madh është Irani me Mullahët, bashkë me “ushtritë e tij rezervë”, Huthët dhe Hizbullahun. Por humbëse është dhe Palestina me çështjen e saj, pa praninë e të cilës vështirë të mendohet një paqe e vërtetë dhe e qëndrueshme në Lindjen e Mesme. Humbëse është dhe Ukraina, për shkak të spostimit të vëmendjes dhe angazhimit amerikan dhe perendimor në pikpamje politike, ekonomike dhe ushtarake në Lindjen e Mesme, ku interesat e saj janë më të mëdha.
Humbës i madh është dhe rendi botëror i mbështetur mbi forcën e të drejtës, e cila në këtë luftë 12 ditore u zëvendësua qartë me të drejtën e më të fortit. Fitoi teoria e ”ekuilibrit të fuqisë” dhe e ”ndarjes së botës në zona influence” si gjatë periudhës së Luftës së Ftohtë. Ndaj Kina me Rusinë nuk bënë zhurmë, se Lindja e Mesme konsiderohet zonë e influencës amerikane.
© 2025 Argumentum
