Komuniteti malazez në Shqipëri festoi sot një nga ngjarjet më të rëndësishme për historinë dhe identitetin kombëtar të popullit malazez – Ditën e Shtetformimit të Malit të Zi (13 Korrik 1878). Në të njëjtën ditë u përkujtua edhe 7-vjetori i themelimit të Shoqatës ZCGA (Zajednica Crnogoraca u Albaniji – Komuniteti Malazez në Shqipëri), një organizatë që luan një rol të rëndësishëm në ruajtjen dhe promovimin e identitetit malazez në vendin tonë.
Aktiviteti u zhvillua në Tiranë, me mbështetjen e Ministrisë së Diasporës të Malit të Zi dhe mblodhi personalitete të njohura nga fusha të ndryshme. Mes të pranishmëve ishin: Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi z. Robert Gajda, përfaqësuesi i pakicës malazeze z. Marinko Çullafiq, Sekretarja e Përgjithshme e ZCGA zj. Ruzhica Rashoviq, si dhe përfaqësues të pakicave të tjera, intelektualë dhe anëtarë të komunitetit malazez në Shqipëri.
Fjalën e hapjes e mbajti z. Nikola Sudar, intelektual i shquar me origjinë malazeze, shkrimtar, përkthyes, historian dhe publicist me një karrierë mbi 60-vjeçare. Ai solli një përshkrim historik të procesit të shtetformimit të Malit të Zi dhe rëndësinë e kësaj ngjarjeje për identitetin kombëtar malazez.
Në kuadër të aktivitetit përkujtimor të organizuar nga komuniteti malazez në Shqipëri, me rastin e 13 Korrikut – Ditës së Shtetformimit të Malit të Zi (1878) dhe 7-vjetorit të Shoqatës ZCGA, një ndër momentet më të rëndësishme ishte fjala e mbajtur nga z. Nikolla Sudar, historian, përkthyes dhe intelektual i shquar me titullin “Mjeshtër i Madh”.
Në fjalën e tij, z. Sudar vuri theksin te rrugëtimi historik i Malit të Zi, një shtet i vogël në përmasa, por me një histori të lavdishme, plot sakrifica dhe beteja për liri dhe sovranitet. Ai solli në vëmendje momentet kyçe të shtetformimit, duke filluar nga njohja ndërkombëtare në Kongresin e Berlinit më 13 korrik 1878, rezistenca ndaj Perandorisë Osmane, dhe më vonë, kontributi i jashtëzakonshëm i popullit malazez në luftën antifashiste gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Z. Sudar theksoi gjithashtu rëndësinë e datës 13 korrik 1941, kur shpërtheu revolta e parë antifashiste në Evropë, e organizuar në Mal të Zi, duke u kthyer në një simbol qëndrese dhe frymëzimi për popujt evropianë.
Në vijim, ai foli për periudhën moderne dhe sfidat e komunitetit malazez në Shqipëri. Ai përshëndeti krijimin e shoqatës ZCGA nga z. Marinko Çullafiq, si një nismë jetike për ruajtjen e identitetit, kulturës dhe trashëgimisë malazeze në Shqipëri. Sudar vlerësoi veçanërisht aktivitetet përkujtimore dhe kulturore të realizuara gjatë këtyre shtatë viteve, që kanë përfshirë figura të shquara të komunitetit dhe kanë forcuar marrëdhëniet shqiptaro-malazeze.
Në mbyllje, ai përshëndeti delegacionin nga Mali i Zi, duke theksuar rëndësinë e mbështetjes nga atdheu amë për diasporën dhe kontributin e komunitetit malazez në Shqipëri si një urë e fortë bashkëpunimi mes dy vendeve, në dobi të paqes dhe mirëkuptimit në Ballkan.
Marinko Çullafiq, ideatori dhe themeluesi i Shoqatës ZCGA, foli për rrugëtimin e vështirë drejt krijimit të kësaj shoqate dhe përpjekjet për të evidentuar komunitetin malazez me të gjitha vlerat e tij kulturore, historike dhe shoqërore në Shqipëri. Ai tregoi për sfidat dhe arritjet në organizimin e komunitetit malazez në Shqipëri, përpjekjet për ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe traditave, si dhe për programin e aktiviteteve shumëplanëshe të shoqatës gjatë këtyre 7 viteve.
Falë një programi intensiv dhe të strukturuar, Shoqata Malazeze jo vetëm që ka arritur të afrojë dhe të angazhojë anëtarët e këtij komuniteti në Shqipëri, por gjithashtu ka hapur rrugën për bashkëpunim me institucionet shtetërore, përfshirë Presidencën dhe Parlamentin e Shqipërisë.
Çullafiq theksoi se, për shkak të mungesës së organizimit në të kaluarën, komuniteti malazez ka qenë në prag të asimilimit. Megjithatë, falë punës së palodhur të shoqatës, sot ky minoritet gëzon një vend të sigurt dhe të respektuar përkrah komuniteteve të tjera në Shqipëri, duke ruajtur dhe promovuar me krenari identitetin e tij kulturor, historik dhe gjuhësor.
Në fund të aktivitetit, me rastin e përvjetorit të 7-të të shoqatës, u ndanë certifikata mirënjohjeje për kontributin e tyre të veçantë në mbështetje të komuniteteve pakicë dhe bashkëpunimit ndërkulturor. Të nderuarit ishin:
- Zj. Kostantina Beziani – Kryetare e Komitetit për Pakicat Kombëtare dhe aktiviste e pakicës greke
- Zj. Marijana Dakiq – Drejtoreshë e ansamblit folklorik “KUD Duga Montenegro”
- Zj. Marjana Doda – Gazetare dhe drejtore e portalit informativ “Argumentum.al”
- Z. Blagoje Zlaticanin – Aktivist për të drejtat e komunitetit malazez në Shkodër
- Z. Hajro Pepa – Këngëtar i njohur i muzikës popullore malazeze dhe shqiptare
Në këtë aktivitet u theksua thellësisht domosdoshmëria e forcimit të lidhjeve kulturore dhe historike mes komunitetit malazez dhe shoqërisë shqiptare, duke theksuar gjithashtu rëndësinë e ruajtjes së identitetit unik të pakicës malazeze dhe promovimit të vlerave të përbashkëta si themel për paqen, bashkëpunimin dhe zhvillimin e qëndrueshëm në Ballkan.
Shënim redaksional:
Si redaksi e medias “Argumentum,” jemi të nderuar dhe falënderues për certifikatën e mirënjohjes nga Shoqata e Pakicës Malazeze “ZCGA.”Do të vazhdojmë me përkushtim në shërbim të publikut dhe bashkëjetesës në Shqipëri.
/Argumentum.al
