Peshku në det, tigani në zjarr! Kthesa e madhe amerikane! Trojka europiane franko-gjermano-britanike
REAL POLITIK NR. 111
01 – 21 KORRIK 2025
Komente “ flash” mbi 4 ngjarjet kryesore diplomatike, shkurt dhe shqip, vetëm me 1000 fjalë nga analisti i njohur, Mjeshtër i Madh në Diplomaci
DR. JORGJI KOTE
1.Ekuacion gjeopolitik me disa të panjohura: Për këtë ekuacion u diskutua gjatë vizitës në Uashington të Kryeministrit izraelit Netyanahu me Presidentin Trump më 7/8 Korrik. Me premtime për një paqe të shpejtë në Gaza dhe në vendet e rajonit, për një Lindje të Mesme të Re, sipas Presidentit Trump. Ndonëse siç i thonë fjalës, kjo është ” më e lehtë në të thënë se në të bënë”, ca më pak brenda natës apo dhe vitit. Kjo mbasi në këtë rebus gjeopolitik janë të përfshirë me probleme, grindje dhe mosmarrëveshje mes tyre të paktën 10 aktorë/faktorë madhorë gjeopolitikë -SHBA-të, Rusia, Turqia, Izraeli, Arabia Saudite, Irani, Egjipti, Siria, Libani, Jordania, Palestina, etj. Kështu kemi konfliktin ende të pazgjidhur midis Izraelit dhe Iranit, me Huthët dhe Hezbollahun; tani së fundi ka dalë në pah dhe konfikti midis Tel Avivit dhe Damaskut mbas përleshjeve në jug të Sirisë kundër pakicave fetare duzë, që vijon edhe pse më 18 korrik atje u arrit armëpushimi; Arabia Saudite do marrëveshje me Izraelin, por me kusht të tërheqjes nga dhuna e tanishme në Gaza e sidomos njohjes së Palestinës nëpërmjet zgjidhjes ”me dy shtete”: Libani dhe Siria kanë dhe ato kushtet e tyre për t’u bërë pjesë e marrëveshjeve ”Abraham”. Pa harruar çështjen kyçe palestineze, dhe zgjidhjen ”me dy shtete”, të cilën ekstremi i djathtë dhe Kryeministri izraelit e kundërshtojnë. Mirëpo pa zgjidhur çështjen e banorëve të Gazës dhe të Palestinës në përgjithësi, do të jetë e pamundur të zgjidhet ky ekuacion me disa të panjohura dhe ca më pak të ketë paqe dhe stabilitet në Lindjen e Afërme dhe të Mesme.
2. Peshku në det, tigani në zjarr: Ky aforizëm i shkon për shtat Samitit për Rindërtimin e Ukrainës, të mbajtur në Romë më 10 /11 Korrik me praninë e mbi 60 liderëve nga gjithë bota. Ai konfirmoi se rindërtimi i saj do të kërkojë 14 vite dhe një fond kolosal prej 850 miliard Euro nga 500 miliard që ishte vlerësimi i mëparshëm. Problemi me këtë Samit, i katërti mbas atij të zhvilluar vitin e kaluar në Berlin është se nuk dihet se kur do të mbarojë kjo luftë. Dhe nëse do të ketë paqe, me çfarë kushtesh, apo të ndarjes së Ukrainës sipas modelit më të mirë të ndarjes, atij të Koresë së Jugut? Ndaj kishte të drejtë Kancelari gjerman Friedrich Merz kur më 18 korrik deklaroi se është ende herët të flitet për anëtarësimin e Kievit në BE përpara vitit 2034. Se duhet të përfundojë lufta, rindërtimi dhe pastaj i vjen radha BE-së. Ja, pse ky samit të kujton thënien “ peshku në det, tigani në zjarr”!
3. Kthesa madhore amerikane: U njoftua gjatë takimit të Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte në Shtëpinë e Bardhë me Presidentin Trump me 14 Korrik. Aty Trump shpalli se SHBA-të do të dërgojnë në Ukrainë së shpejti sistemet raketore ” Patriot” dhe armatime të tjera, të cilat do të financohen nga Gjermania dhe vende të tjera të BE-së. Kjo ishte një kthesë madhore e shumëpritur, që i shërben forcimit të pozitës ushtarake ukrainase. Gjithashtu Trump dha ultimatumin që brenda 50 ditëve Putini të ulet në bisedime për një armëpushim, ndryshe do të zbatojë tarifa 100 për qind ndaj mallrave ruse si dhe tarifa dytësore për vendet që importojnë mallra nga Moska. Problemi është se ky afat 50 ditor është kohë e gjatë dhe le vend për hamendësime, dyshime dhe abuzime nga Rusia, e cila dhe pas ultimatumit i ka intensifikuar sulmet kundër Ukrainës. Ndërkohë, diplomacia ruse ka kohë të mendojë dhe zbatojë alternativa të shumta për të shmangur zbatimin e ultimatumit të lartpërmendur, siç ka bërë dhe më parë; në fakt më 18 korrik pati një bisedë telefonike Putin – Erdogan, ku u shpreh gatishmëria për raundin e tretë të negociatave. Ndërkohë deri atëhere nuk dihet dhe se çfarë qëndrimesh do të mbajë Presidenti Trump, i njohur për paparashikueshmërinë e tij.
4.Trojka europiane franko-gjermano-britanike po forcohet çdo ditë këto muajt e fundit me shumë takime dhe marrëveshje. Kështu, më 10 korrik, Presidenti Macron bëri vizitën shtetërore në Londër, ku u prit me nderimet më të larta. Me atë rast ai nënshkroi Marrëveshje me Kryeministrin Starmer, si vijim i Traktatit BE- Britani e Madhe; ajo garanton kryesisht bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes dhe gatishmërinë për të mbrojtur aleatët e tjerë me ombrellën e tyre bërthamore. Po ashtu lufta kundër migrimit të paligjshëm dhe lëvizjes së lirë të rinisë dhe të studentëve. Ndërsa më 17 Korrik ishte në Londër Kancelari gjerman Merz, i cili nënshkroi me homologun britanik Starmer Paktin e Miqësisë dhe Bashkëpunimit. Ai përfshin fushën e bashkëpunimit ekonomik, luftën kundër migrimit të palmigjshëm, shkëmbimet studentore dhe në përgjithësi lëvizjen e lirë të shtetasve dhe bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes, çka përbën dhe thelbin e tij. Këtu përfshihet dhe bashkëpmunimi në fushën e industrisë ushtarake, prodhimi i përbashkët i avionave, tankeve, autoblindave, predhave të artilerisë, etj. Në vijim, më 23 Korrik do të shkojë në Berlin Presidenti francez Macron, ku do të diskutohet mbi të njëjtat tema dhe mbështetja për Ukrainën. Këto vizita dhe marrëveshje domethënëse vijnë pas Samitit historik të NATO-s në Hagë, ku u miratua kuota 5 për qind e GDP-së së vendeve anëtare për mbrojtjen; ndërkohë, pritet forcimi i bashkëpunimit ndërmjet vendeve të tjera të BE-së, me qëllim që ky 5 për qindësh i rëndësishëm të ketë sa më shumë efektivitet ekonomik dhe industria ushtarake në të dy vendet dhe në Europë të rivihet në punë shumë më shpejt se procedurat e zakonshme në kuadrin e riarmatimit të Europës. Këto dhe me qëllimin që kur të vijë puna për bisedimet e paqes midis Rusisë dhe Ukrainës, kjo e fundit të jetë në pozita sa më të forta. Të tria këto vende bashkë me Poloninë, Italinë dhe të tjera janë të vendosur për të shtuar ndihmat ushtarake dhe ekonomike ndaj Ukrainës. Me nismën e tyre, më 18 Korrik, pas ” dorëzimit” të Sllovakisë, BE-ja miratoi dhe paketën e 18-të të sanksioneve kundër Rusisë.
Kështu, forcimi i boshtit franko-gjerman të BE-së dhe afrimi i saj i vazhdueshëm me Britaninë e Madhe krijojnë një bërthamë të fuqishme politike, ekonomike dhe ushtarake, si thelbi i bashkimit të madh mbrojtës dhe ”europianizimit” të NATO-s. Gjithsesi, për këtë të fundit kërkohet kohë, projekte dhe konkretizimi i planeve dhe marrëveshjeve që janë nënshkruar dhe gjatë kësaj periudhe.
© 2025 Argumentum
