REAL POLITIK NR. 114
10 – 28 SHTATOR 2025
Komente “ flash” mbi 4 ngjarjet kryesore diplomatike, shkurt dhe shqip, vetëm me 1000 fjalë nga analisti i njohur, Mjeshtër i Madh në Diplomaci
DR. JORGJI KOTE
1.Pompë, bujë dhe bukë! Kështu mund të përmblidhet vizita shtetërore e Presidentit Trump në Britaninë e Madhe me ftesë të Mbretit Charles më 17 Shtator. Diçka unikale në protokollin diplomatik që një Kryetar Shteti e sidomos ai amerikan bën në Londër dy vizita shtetërore brenda 5 viteve. Kjo u bë në kuadrin e demarsheve diplomatike europiane dhe londoneze për ta marrë me të mirë Presidentin Trump. Dihet se ftesa për këtë vizitë ishte edhe hyrja e suksesshme e Kryeministrit Keir Starmer gjatë takimit me Trump në Shtëpinë e Bardhë disa muaj më parë. Vizita e Trump ishte në traditën më të mirë të monarkisë britanike, që ai e ka shumë për zemër. Kjo vizitë ishte kartolinë, mesazh dhe imazh pozitiv për opinionin brenda SHBA-ve dhe në Europë. Pas Samitit në Shtëpinë e Bardhë më 18 Gusht, kjo ishte lëvizja e dytë madhore e mençur diplomacinë europiane për ta mbajtur Trumpin « on board» lidhur me angazhimin e tij ndaj Ukrainës dhe korrigjimin e qëndrimit ndaj Rusisë. Këtë ia tha me një frazë vlerësuese Mbreti Charles gjatë banketit mbretëror dhe Kryeministri Starmer gjatë takimit të tyre. Natyrisht nuk mund të pritet mrekulli nga Trump, por duket se efektet e asaj vizite u ndjenë dhe në kthesën e tij, ndonëse retorike dhe dyshuese në Nju Jork më 23 Shtator kur deklaroi se Ukraina mund t’i rimarrë territoret e humbura me ndihmën e Europës dhe të NATO-s.
2. Kthesë apo thikë me dy presa ? Kjo është pyetja që bëhet pas deklaratës së mësipërme të Presidentit Trump në Nju Jork dhe në takimin me Presidentin Zelenski. Krejt ndryshe nga deri tani, Trump bëri pohimin e mësipërm, madje duke shtuar se Rusia është « tigër prej letre që po bën një luftë pa qëllim dhe pa kuptim»!
Por, Presidenti Putin nuk e ka marrë seriozisht as këtë radhë Trumpin ; madje vuri zëdhënësin e tij Pescov që ta përgënjeshtronte atë, duke thënë se Rusia nuk është tigër, ca me pak prej letre por ari dhe se do të vazhdojë të luftojë për të realizuar qëllimet e saj të shpallura në frontin e luftës. Kjo dhe sepse siç ka treguar deri tani, Trump i ngjan një lavjerësi politik, ai çfarë thotë sot nuk e thotë nesër !! Në fakt me këtë kthesë 180 gradë, Trump fiton pikë në botë në favor të imazhit të tij dhe të Amerikës ; mirëpo, ndërkohë, duke mos e përmendur kontributin direkt të SHBA-ve në Ukrainë, ai e qetëson bazën te MAGA, e cila është kundër rolit të SHBA-ve si polic ndërkombëtar të SHBA-ve. Gjithashtu, në kuadrin e doktrinës së tij transaksionaliste, të mbështetur në ujdi tregtare fitimprurëse, Trump beson se kështu do të fitojë më shumë falë shtimit të shitjeve të armatimit modern te Europa dhe NATO, për t’ia dhënë Ukrainës.
Në fakt, liderët europianë nuk e kanë përshëndetur këtë kthesë 180 gradë, siç thuhet të Presidentit Trump dhe kjo lidhet me dyshimin e tyre se Trump po mundohet të heqë dorë nga angazhimi amerikan në Ukrainë, për tia lënë këtë “ dopio gjashtë gjeopolitike” në dorë Europës dhe NATOS. Kështu, nga pretendimi i tij për të qenë ujdibërës “brenda natës” Presidenti Trump do që të jetë spektator i luftës në Ukrainë. Ndaj kjo shihet si “ thikë me dy presa”!
3. Stuhia palestineze në OKB ! Ashtu siç përmendej në rubrikën e kaluar «Një vjeshtë me stuhi në Nju Jork” ndodhi më 22 – 27 Shtator në sesionin e 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së. Presidenti Macron dhe liderët e Kanadasë, Britanisë së Madhe, Belgjikës, Australisë, Luksemburgut dhe të tjerë shpallën botërisht njohjen e shtetit të Palestinës. Sepse sipas tyre tani dhe jo nesër është momenti më i duhur dhe që po kërkohet gjithandej. Si një proces me disa hapa që përfshin tërheqjen e Izraelit nga Gaza, çarmatosjen e Hamasit dhe largimin e tij nga politika, reformimin e Autoritetit Palestinez që të marrë në dorë edhe administrimin e Gazës dhe paqe të qëndrueshme. Por, këto të fillojnë me njohjen e shtetit të Palestinës. SHBA-të dhe Izraeli e kundërshtojnë kategorikisht duke e quajtur shpërblim për Hamasin dhe duke parashtruar Planin amerikan me 21 pika. Pavarësisht nga kjo stuhia e fuqishme diplomatike, njohja e shtetit të Palestinës është shumë larg, për të mos thënë e pamundur, përderisa SHBA-të janë kundër; por ajo është veprimi i drejtë në çdo pikpamje dhe pasqyron protestat masive kudo në botë në mbështetje të Palestinës dhe denoncim i dhunës së pashëmbullt në Gaza.
4. Sa shumë ndryshime janë bërë kohët e fundit në krye të diplomacisë sonë! Jemi vërtet rast « sui generis » për numrin e madh të ministrave të jashtëm gjatë 25 viteve të fundit krahasuar me vendet e tjera demokratike. Më konkretisht, ish Ministri i Jashtëm, Igli Hasani nuk i bëri dot as dy vjet në detyrë. Ai ishte ministri i 6-të i Jashtëm që ndryshon brenda 12 viteve të fundit, dmth një në çdo dy vjet. Kur normalisht sidomos kryediplomatët qëndrojnë të paktën 4 vjet, madje dhe më shumë. Emblematiku gjerman Genscher ndenji plot 15 vjet në dy koalicione të ndryshme partiake, madje e dha dorëheqjen në kulmin e suksesit, për t’i hapur rrugën më të rinjve pas epokës së re pas shembjes së Murit të Berlinit. Pasardhësit e ti qëndruan të paktën 7 vjet, se e tilë është natyra e veçantë e diplomacisë.
Pas normalitetit në vitet 1992 – 2002 me 2 ministra me mandat të plotë, në 24 vitet e fundit kemi patur 15 ministra të jashtëm, mesatarisht një në më pak se dy vjet! Gjatë 20 viteve të fundit të shërbimit tim diplomatik janë ndryshuar 11 kryediplomatë! Bashkë me ta kabinetet, këshilltarët, drejtorët, letrat deri në përfaqsitë tona diplomatike. Dhe, me ndonjë përjashtim, ministrat kanë lëvizur në kulmin e suksesit diplomatik të vendit dhe të tyre personalisht. Kështu, Igli Hasani ishte ambasador në Vjenë kur kryesuam me sukses OSBE-në më 2020, ai ishte ministër gjatë anëtarësimit dfhe kryesimit tonë të KS të OKB-së, kur Tirana mikpriti disa samite të rëndësishme europiane dhe mbi të gjitha u çelën negociatat me BE-në. Ndaj dhe kritikat e Kryeministrit për diplomacinë tonë se punoka me orar tjetër, kur Ministrin e vlerëson tejet të suksesshëm duket e paqartë dhe e çuditshme. Këtej mburremi me arritjet tona gjeopolitike, andej qortojmë shërbimin tonë diplomatik. Paradoks i vërtetë !.
© 2025 Argumentum
