Kosova është përfshirë në një krizë të re institucionale pasi presidentja e vendit, Vjosa Osmani, ka vendosur të shpërndajë Kuvendin e Kosovës pas dështimit të deputetëve për të zgjedhur presidentin e ri brenda afatit kushtetues. Vendimi i saj ka nxitur reagime të forta nga Lëvizja Vetëvendosje (LVV), e cila e ka çuar dekretin në Gjykata Kushtetuese e Kosovës.
Sipas afateve kushtetuese, Kosova duhej ta zgjidhte presidentin e ri deri më 5 mars, pra 30 ditë para përfundimit të mandatit të Osmanit më 4 prill. Megjithatë, seanca e Kuvendit u ndërpre për shkak të mungesës së kuorumit, pasi opozita nuk mori pjesë në votim.
Në garë për postin e presidentit ishin dy kandidatë nga Lëvizja Vetëvendosje: Glauk Konjufca dhe Fatmire Kollçaku-Mullhaxha. Pas dështimit të seancës, kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, i kërkoi Gjykata Kushtetuese e Kosovës që të pezullojë përkohësisht afatet kushtetuese për zgjedhjen e presidentit të ri.
Megjithatë, presidentja Osmani ka deklaruar se përpjekjet e dështuara për zgjedhjen e presidentit nuk ishin të rastësishme. Sipas saj, pavarësisht se deputetët kishin pasur 23 ditë kohë nga konstituimi i Kuvendit për të përmbyllur procesin, ai u bllokua për arsye politike.
“Përkundrazi, shumë mirë të kalkuluara dhe ideuara, për fat të keq”, ka deklaruar Osmani, duke shtuar se situata e krijuar rrezikon funksionimin normal të institucioneve.
Ajo ka bërë të ditur se zgjedhjet e reja parlamentare do të shpallen pas konsultimeve me krerët e partive politike. Sipas saj, qytetarët nuk kanë qenë ata që kanë kërkuar zgjedhje të reja.
“Qytetarët nuk kanë dashur zgjedhje. Këtë situatë e ka krijuar dështimi i Kuvendit për ta kryer detyrën kushtetuese. Askush nuk do të duhej të dëshironte një cikël tjetër politik, sidomos në këtë moment kur vendi ka nevojë për stabilitet. Por këtu e sollën vendin njerëz të papërgjegjshëm, me qëllime të rrezikshme”, është shprehur ajo.
Presidentja ka paralajmëruar gjithashtu se zvarritjet e mëtejshme mund të krijojnë situata edhe më të rrezikshme për funksionimin e shtetit.
“Pa qartësi kushtetuese, një proces i zvarritur pa fund, siç e kemi parë edhe më 2025, dhe një shtet që fillon ta relativizojë edhe vetë Kushtetutën e tij”, ka theksuar Osmani.
Në ditët e fundit, krerët e partive politike në Kosovë janë takuar disa herë në përpjekje për të arritur një figurë konsensuale për presidentin, por pa rezultat. Ndërkohë, vetë Osmani kishte shprehur interes për një mandat të dytë, por emri i saj nuk u propozua në Kuvend, as nga Lëvizja Vetëvendosje.
LVV disponon 57 ulëse në Kuvend, ndërsa për kandidimin e një kandidati për president nevojiten të paktën 30 nënshkrime deputetësh. Partia ka deklaruar se më 4 mars i kishte ofruar Osmanit 30 nënshkrime për kandidaturë, por sipas saj presidentja nuk e kishte pranuar ofertën. Këto pretendime janë mohuar nga Presidenca, e cila i ka cilësuar si të pavërteta.
Në mes të paqartësive politike, Osmani ka dërguar në Kuvend edhe disa amendamente kushtetuese që parashikojnë zgjedhjen e presidentit të Kosovës drejtpërdrejt nga populli, dhe jo nga Kuvendi. Këto amendamente janë hartuar më shumë se një dekadë më parë dhe kanë marrë më herët miratimin e Gjykata Kushtetuese e Kosovës, por nuk janë miratuar kurrë nga Kuvendi për shkak të mungesës së votave të nevojshme.
Edhe në seancën e 5 marsit nuk pati vota të mjaftueshme për miratimin e tyre.
Situata e krijuar thekson se Kosova po përballet me një ngërç të thellë institucional, i ngjashëm me krizën e vitit të kaluar, kur vendi ka shkuar dy herë në zgjedhje parlamentare të parakohshme për shkak të bllokadave politike. Krizat e përsëritura tregojnë se pa një dialog të qartë ndërmjet institucioneve dhe partive politike, vendi rrezikon të hyjë në cikle të vazhdueshme pasigurie dhe paqëndrueshmërie institucionale. Vendimi i ardhshëm i Gjykata Kushtetuese e Kosovës do të jetë vendimtar për të përcaktuar drejtimin e politikës dhe stabilitetin e institucioneve në muajt e ardhshëm.
/Argumentum.al
