Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka pohuar se qeveria e Iranit është “seriozisht e përçarë” për shkak të konfliktit të vazhdueshëm që përfshin SHBA-në dhe Izraelin, ndërsa njoftoi një zgjatje të armëpushimit. Ai tha se Uashingtoni po u jep kohë “udhëheqësve dhe përfaqësuesve të tyre” që të arrijnë një qëndrim të unifikuar, megjithëse nuk përmendi figura specifike në Teheran. Megjithatë, zhvillimet brenda Iranit nuk sugjerojnë një ndarje, por një ristrukturim të pushtetit, me autoritetin gjithnjë e më të përqendruar brenda një establishmenti ushtarako-sigurie të vijës së ashpër. Ky ndryshim po reflektohet edhe në hezitimin e Teheranit për të vazhduar me një raund të dytë bisedimesh.
Pas negociatave fillestare në Islamabad, Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, tha se Ngushtica e Hormuzit do të mbetej “plotësisht e hapur” dhe tregoi fleksibilitet të mundshëm në çështje të tilla si pasurimi bërthamor dhe aleancat rajonale.
Ky qëndrim u përmbys shpejt. Ekipi negociator u thirr në Teheran dhe media shtetërore e kritikoi Araghchi-n, duke thënë se komentet e tij i kishin lejuar Trump-it të “shpallte veten fitues”. Menjëherë pas kësaj, forcat e armatosura të Iranit njoftuan se Ngushtica ishte mbyllur përsëri, duke përmendur bllokadën e vazhdueshme detare të SHBA-së.
Fuqia po zhvendoset në bërthamën e sigurisë
Kjo tregon një sistem të koordinuar ngushtësisht të përqendruar rreth Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare dhe figurave të sigurisë të lidhura politikisht. Në qendër të kësaj strukture është shefi i IRGC-së, Ahmad Vahidi, i mbështetur nga zyrtari i lartë Mohammad Bagher Zolghadr. Ekspertët argumentojnë se modeli i qeverisjes së Iranit nuk pasqyron një ndarje të thjeshtë midis udhëheqjes civile dhe ushtarake. Në vend të kësaj, diplomacia dhe strategjia ushtarake janë të ndërthurura ngushtë brenda një sistemi të unifikuar të dominuar nga institucionet e sigurisë.
IRGC-ja, e formuar pas revolucionit të Iranit në vitin 1979, ka evoluar nga një forcë mbrojtëse në institucionin më të fuqishëm të vendit. Tani ajo vepron si një rrjet ushtarak, inteligjence dhe aktor ekonomik, me ndikim në të gjithë Libanin, Irakun, Sirinë dhe Jemenin përmes grupeve aleate.
Forca e saj Basij zbaton kontrollin e brendshëm, ndërsa Forca Quds mbikëqyr operacionet jashtë shtetit. Analistët thonë se vitet e sanksioneve dhe konfliktit e kanë forcuar IRGC-në, duke i mundësuar asaj të ndërtojë struktura paralele që rivalizojnë institucionet formale shtetërore. Si rezultat, Irani përshkruhet gjithnjë e më shumë si një sistem ku aparati ushtarak-siguror formëson politikën, ndërsa institucionet civile e zbatojnë atë.
Ngritja e Ahmad Vahidi-t
Në qendër të këtij ndryshimi është Vahidi, një anëtar themelues i IRGC-së dhe ish-komandant i Forcës Quds, i cili është shfaqur si një nga figurat më me ndikim në udhëheqjen e Iranit. I ngritur në detyrë pasi paraardhësi i tij u vra në fillim të konfliktit, Vahidi shihet nga analistët si përfaqësues i fraksionit më të ashpër brenda establishmentit. Ndikimi i tij shtrihet përtej operacioneve ushtarake në vendimmarrjen strategjike, duke përfshirë kushtet e armëpushimit dhe politikat e përshkallëzimit.
Ai ka luajtur një rol kyç në zhvillimin e rrjetit të milicive aleate të Iranit në të gjithë Azinë Perëndimore, të cilat formojnë një shtyllë qendrore të strategjisë rajonale të Teheranit. Vahidi gjithashtu mbetet nën sanksione nga SHBA-të, Bashkimi Evropian dhe Kanadaja për lidhje të dyshuara me terrorizëm dhe aktivitete bërthamore.
/Argumentum.al
