Zoran Meter geopolitika.news[i]
Humbja e rëndë e majtistëve të Starmerit; triumfi i nacionalistëve anglezë, si dhe separatistëve në Skoci, Vells dhe në Irlandën e Veriut
Sikur elitat europiane të mos e kishin mjaft frikën nga ardhja e pritshme në pushtet në Francë e së djathtës ekstreme në zgjedhjet e vitit të ardhshëm, forcimit të mëtejshëm të Alternativës për Gjermaninë, e cila pikërisht tani e ka rritur më shumë përparësinë ndaj CDU-së së Kancelarit Mertz, krahas po ashtu në Itali ku që më parë është në pushtet partia e djathtë e kryeministres Meloni, euroskeptiku Babish ka kohë që është në krye të qeverisë në Çeki, ndërsa parlamenti bullgar sapo e aprovoi si kryeministër fituesin e zgjedhjeve të para pak kohëve, tejet euroskeptikun dhe të prirur për nga Rusia Rudevin. Në Angli, pas fitores së djeshme të madhe Reform UK, nisi heqja e flamujve ukrainas në ndërtesat e administratave lokale.
Përfunduan zgjedhjet lokale në Mbretërinë e Bashkuar. Sikurse edhe parashihej, Partia Laburiste/ të majtët, e kryeministrit aktual Keir Starmer, pësuan humbje të rëndë.
Humbës janë edhe Torët/konservatorët e opozitës, ndërsa fituesi bindshëm në zgjedhje është partia me rritje të shpejtë e ish ideatorit dhe mbështetësit të daljes së Britanisë së Madhe nga Bashkimi Europian (Brexit) Nigel Farage – Partia e Reformave (Reform UK), të cilën strukturat drejtuese dhe mediat e linjës së mesme e quajnë “djathtiste” dhe “populiste”. Sipas po të njëjtit model sikurse e bëjnë këtë në Bashkimin Europian: gjithçka që nuk është e afërt me centrizmin politik – ose simbiozën e së majtës së rrejshme dhe të së djathtës së rrejshme (me të cilat jo vetëm që ndryshojnë disi në disa çështje ideologjike por edhe këtu gjithnjë e më pak)- shpallen populiste, djathtiste, rrallë majtiste, jo rrallë ekstremiste.
Sidoqë të jetë, ajo që deri tani dihet tashmë – duket qartë se ka përfunduar periudha e parlamentit tradicional dypartiak britanik. Është plotësisht e qartë se, pas rezultateve të zgjedhjeve në fjalë në zgjedhjet e ardhshme parlamentarte, të cilat duhet të mbahen më së voni në fillim të vitit 2029, parlamenti i Mbretërisë së Bashkuar do të bëhet laraman nga ana partiake.
Referendum i ri për pavarësinë nga Anglia?
Përveç asaj që vumë në dukje më sipër, është me rëndësi të konstatojmë se fitoret në zgjedhjet lokale në Skoci, Vells dhe Irlandën e Veriut fituan forcat politike nacionaliste dhe separatiste, gjë e cila hidhtësinë e humbjes së partisë në pushtet (por edhe të asaj konservatore) e bën akoma më të madhe.
Partia Kombëtare nacionaliste Skoceze (SNP), e cila është për ndarjen e Skocisë nga Britania e Madhe, fitoi në zgjedhjet skoceze, duke marrë madje 58 vende, ndërsa për shumicën nevojiten 65 vende. Megjithatë, ajo mund të hyjë në koalicion me të Gjelbërit të cilat kanë fituar 15 vende.
Ja rezultatet e tjera të zgjedhjeve lokale në Skoci, të publikuara në faqen zyrtare të parlamentit skocez: Reform UK dhe Partia Laburiste skoceze fituan të njëjtin numur deputetësh në parlamentin skocez nga 17. Partia Konservatore skoceze dhe Partia Unioniste fiuan 12, ndërsa demokrat liberalët skocezë fituan 10 vende.
Rezultatet e zgjedhjeve nxitën përsëri bisedimet mbi pavarësinë skoceze. Këtë ndjesi e nxit edhe popullariteti gjithnjë në rritje i partisë së ekstremit të djathtë Reform UK, e cila në zgjedhjet lokale angleze ka fituar më shumë se 300 vende. Në fakt, nacionalistët anglezë dhe Nigel Farage kanë raporte të tensionuara.
Sidoqë të jetë, qytetarët briatnikë duket se janë të ngopur me problemet e pazgjidhura ekonomike, sociale dhe ato të sigurisë në vend, por jo më pak edhe me punën e qeverisë në lidhje me temat e politikës së jashtme- nga Trumpi dhe Irani deri te lufta ukrianase. Në mënyrë të veçantë me këtë të dytën, ku, sikurse shkruan me 8 maj Euronews-i, “Starmeri ka luajtur rol kyç në formimin e të ashtuquajturit ‘koalicion i vullnetarëve’ për Ukrainën…”. Në fakt kjo temë ka preokupuar Starmerin dhe elitën politike të vendit dhe ka qënë dukshëm dominuese dhe jo problemet gjithnjë e më të mëdha dhe pozita e vështirë e punëtorëve (votues tradicionalë të Partisë laburiste), bujqëve dhe qytetarëve të zakonshëm të cilët shikojnë me çudi dhe mosbesim atë në të cilën është shndërruar shoqëria britanike në këta më pak se dy dhjetëvjeçarët e fundit.
Edhe një kuriozitet, megjithëse prirja ka nisur që më përpara. Sikurse shkruan Indipendent-i britanik Reform UK, si fituesi bindshëm i zgjedhjeve angleze, ka vendosur të largojë flamurin ukrainas nga ndërtesat publike në mbarë vendin. Kështu nga shumica qeverisëse e qarkut Darbyshire në Anglinë e Mesme, ku partia Reform UK ka fituar shumicën pas zgjedhjeve të së enjtës, i’u deklarua gazetarëve se flamuri verdhë-blu nuk do të valvitet më në ndërtesat publike.
Nuk dëshiron të dorëzohet
Pas kësaj humbjeje të rëndë, kryeministri Ser Keir Starmer po përgatit një sipërmarrje të re për lidhje gjithnjë e më të afërta me Bashkimin Europian –por Brukseli është i shqetësuar se brishtësia e tij politike mund të ndalojë ose ose pengojë çdo vendosja të menduar të raporteve pas Brexit-it – konstaton media Euronews. “Nuk do të ndalem dhe nuk do t’a shtyj vendin në kaos”, tha të premten Starmeri mbasi rezultatet e zgjedhjeve lokale treguan se miliona zgjedhës e kanë braktisur Partinë e tij Laburiste.
Media në fjalë këtu me siguri ka të drejtë. Sepse Starmeri tani është politikisht i vdekur e kësisoj është në pikëpyetje çështja nëse vendi do të rikthehet në përqafimin e BE-së (gjë e cila tani për tani është vështirë e realizueshme, sepse as Bruksli nuk mund të zhvillojë bisedime serioze me dikë i cili ndoshta pas një viti nuk do të jetë më kryeministër) por a do të mund të ruajë pozicioni e tij si kryeministër. Për ata që nuk e dinë, ndërtimi politik britanik i mundëson partisë në pushtet (fitueses në zgjedhjet paraardhëse parlamentare) të ndryshojë kryeministrin pa shpallje të zgjedhjeve të parakohëshme, në ndryshim nga demokracitë kontinentale ku rënia e kryeministrit sjell auromatikisht zgjedhje të reja (të parakohëshme). Por, laburistëve u takon vendimi nëse është më e mençur të vazhdojnë më tej me një kryeministër dhe udhëheqës partie të mundur rëndë në zgjedhje, apo është më mirë të kërkojnë zgjidhje të reja kadrovike.
Përveç kësaj, përsa i përket forcimit të lidhjeve britanike me Bashkimin Europian gjë të cilën e dëshiron që ç’ke me të edhe ky i dyti (për shkak të përceptimit të drejtë të pafuqisë së tij si “patë çalamane” e gjeopolitikës globale) këtu ka edhe një problem si më poshtë:
Sepse, reformistat fitimtarë, ose më mirë të themi trupi i tyre zgjedhor është i orientuar dukshëm euriskeptik dhe antiemigrator, por edhe anti – estabilishment, njëlloj si edhe partitë fituese nacionaliste, të cilat krahas kësaj kanë edhe njëfarë rezistence të vogël ose të madhe ndaj Londrës si seli e fuqisë shtetërore.
Kështuqë, nuk është për t’u përjashtuar fakti që në vitet në vijim të kemi edhe propozime të reja referendare për pavarësime shtetërore – si puna e përpjekjeve të mëparshme në Skoci. Sidomos nëse shoqëria britaniike do të vazhdojë të zhytet në perandori multikulturore- duke humbur plotësisht konservatorizmin e saj historik si dhe krenarinë nga Perandoria e madhe Britanike e derivonëshme, ndjenjat për të cilën janë akoma a të gjalla. As skocezët dhe as irlandezët një ndërtim të këtillë të shoqërive të tyre- ku humbet plotësisht identiteti kombëtar – nuk janë aspak të prirur t’a mbështesin.
Kërcënon efekti domino
Të gjithë këto janë fakte teket të pakëndshëm edhe për elitën qeverisëse britanike, dhe do të guxoja të thoja – akoma më shumë edhe për atë europiane e cila frikësohet nga efekti domino.
Sikur elitat europiane të mos e kishin mjaftueshëm frikën nga ardhja e pritshme në pushtet në Francë e së djathtës ekstreme nën patronatin e Marine Le Pen-it në zgjedhjet e vitit të ardhshëm, forcimit të mëtejshëm të Alternativës për Gjermaninë (AfD), e cila pikërisht tani e ka rritur më shumë përparësinë ndaj CDU-së së Kancelarit Mertz, krahas po ashtu në Itali ku që më parë është në pushtet partia e djathtë Frateli Italia e kryeministres Giorgia Meloni, eurskeptiku Babish ka kohë që është në krye të qeverisë në Çeki, ndërsa parlamenti bullgar sapo e aprovoi si kryeministër fituesin e zgjedhjeve të para pak kohëve, tejet euroskeptikun dhe të prirur për nga Rusia Rudevin (për të cilin nëpër koridoret e Europës flitet se është akoma “më i keq” se Orbani)
Media angleze Financial Times publikoi se Bashkimi Europian po tenton bisedime të mundshme me presidentin rus Vladimir Putin. Po ashtu dje, Donald Trumpi shpalli armëpushimin treditor mes Rusisë dhe Ukrainës gjë për të cilën ekziston shpresa se mund të jetë fillimi i fundit të luftës e cila tashmë ka hyrë në vitin e saj të pestë. E pranuan të dyja palët.
Me Europën po ngjet diçka serioze. A janë më në fund të horizont ndryshime të mëdha politike të cilët kësaj here i gjenerojnë vetë qytetarët, dhe të cilët mund t’a nxjerrin nga gremina e ferrit drejt të cilit po shkohet me shpejtësi?
[i] https://www.geopolitika.news/analize/blic-analiza-zorana-metera-na-vidiku-velike-promjene-u-eu-gradani-kaznjavaju-elite-i-na-britanskim-izborima/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
