Zyrtarë të lartë amerikanë dhe kinezë bien dakord se asnjë vendi nuk mund t’i lejohet të vendosë tarifa transporti detar në Ngushticën e Hormuzit, tha Departamenti i Shtetit për Reuters të martën, në një shenjë se të dy vendet po përpiqen të gjejnë terren të përbashkët në përpjekjet për të ushtruar presion mbi Iranin që të heqë dorë nga kontrolli i rrugës ujore jetësore.
Deklarata e Departamentit të Shtetit vjen përpara një samiti me rrezik të lartë midis Presidentit Donald Trump dhe Presidentit kinez Xi Jinping më vonë këtë javë, ku kontrolli i Iranit mbi ngushticën do të jetë në axhendë.
Mbyllja pothuajse e plotë e arteries tregtare jetësore nga Irani që nga sulmet ajrore të përbashkëta izraelito-amerikane mbi vendin më 28 shkurt ka dërguar valë tronditëse në tregjet globale të energjisë.
Departamenti i Shtetit tha se Ministri i Jashtëm kinez Wang Yi dhe Sekretari i Shtetit i SHBA-së Marco Rubio diskutuan çështjen në një telefonatë në prill.
“Ata ranë dakord se asnjë vendi ose organizate nuk mund të lejohet të vendosë tarifa për të kaluar nëpër rrugët ujore ndërkombëtare si Ngushtica e Hormuzit,” tha zëdhënësi i departamentit Tommy Pigott për Reuters në përgjigje të pyetjeve në lidhje me thirrjen. Departamenti i Shtetit nuk ka dhënë më parë një deklaratë të thirrjes, duke u shkëputur nga praktika e tij e zakonshme.
Ambasada e Kinës nuk e kundërshtoi versionin amerikan të diskutimit, duke thënë se shpresonte që të gjitha palët të mund të bashkëpunonin për të rifilluar trafikun normal përmes ngushticës, e cila para luftës trajtonte një të pestën e furnizimit botëror me naftë dhe gaz.
“Mbajtja e zonës së sigurt dhe të qëndrueshme dhe sigurimi i kalimit të papenguar i shërben interesit të përbashkët të bashkësisë ndërkombëtare”, tha zëdhënësi i ambasadës Liu Pengyu për Reuters.
Teherani ka kërkuar të drejtën për të mbledhur taksat mbi trafikun detar si parakusht për t’i dhënë fund luftës. SHBA-të kanë vendosur një bllokadë detare ndaj Iranit dhe Trump ka hedhur poshtë mundësinë e vendosjes së tarifave të veta mbi trafikun ose bashkëpunimit me Iranin për të mbledhur taksat. Pas kundërshtimeve vendase dhe ndërkombëtare, Shtëpia e Bardhë ka thënë që Trump dëshiron ta shohë Ngushticën e Hormuzit të hapur për trafik pa asnjë kufizim.
Zyrtarët kinezë deri më tani kanë shmangur përmendjen e drejtpërdrejtë të taksave, madje edhe ndërsa e kanë dënuar bllokadën amerikane.
Kina mban lidhje me Iranin dhe mbetet një konsumator i madh i eksporteve të saj të naftës. Trump është mbështetur te Kina që të përdorë ndikimin e saj për të nxitur Teheranin të bëjë një marrëveshje me Uashingtonin.
Në një takim të mëvonshëm me ministrin e jashtëm të Iranit, Wang tha se bashkësia ndërkombëtare ndan një “shqetësim të përbashkët në lidhje me rivendosjen e kalimit normal dhe të sigurt përmes ngushticës”, ndërsa përsëriti se Kina mbështet Iranin në “mbrojtjen e sovranitetit dhe sigurisë së tij kombëtare”.
Kina vuri veton ndaj një rezolute të mbështetur nga SHBA-të në Kombet e Bashkuara muajin e kaluar që inkurajonte shtetet të punonin së bashku për të mbrojtur anijet tregtare në Ngushticën e Hormuzit, duke argumentuar se ishte e anshme kundër Iranit. Kjo e shtyu ambasadorin e SHBA-së në Kombet e Bashkuara, Mike Waltz, të argumentonte se Pekini po toleronte Iranin që mbante ekonominë globale nën kërcënimin e armëve.
Uashingtoni së bashku me Bahreinin kanë hartuar një rezolutë tjetër të OKB-së duke kërkuar që Irani të ndalojë sulmet dhe minierat në ngushticë, por diplomatët thonë se kjo ka të ngjarë të hasë edhe veto kineze dhe ruse nëse vjen në votim.
Kjo rezolutë gjithashtu bën thirrje për t’i dhënë fund “përpjekjeve për të mbledhur taksa të paligjshme” në ngushticë.
Kina u ka urdhëruar kompanive të saj të mos zbatojnë sanksionet e SHBA-së kundër rafinerive kineze të naftës për shkak të blerjeve të naftës bruto iraniane, masa që synojnë të izolojnë dhe të ushtrojnë presion mbi Teheranin.
/Argumentum.al
